Niet-natuurlijk overlijden

Wat behelst het onderzoek

Doel

Het verkrijgen van gegevens over personen, overleden ten gevolge van moord en doodslag, zelfdoding en ongevallen.

Doelpopulatie

Bij moord en doodslag worden alle slachtoffers geteld waarbij het misdrijf is gepleegd binnen Nederland, ongeacht of zij wel of niet inwoner van Nederland waren.

Bij zelfdoding en ongevallen worden alle slachtoffers geteld die inwoner van Nederland waren, in principe ongeacht waar de gebeurtenis plaatsvond. Echter, informatie over inwoners van Nederland die in het buitenland zijn overleden is slechts incidenteel beschikbaar.

Statistische eenheid

Overleden personen.

Aanvang onderzoek

Sinds 1996.

Frequentie

Jaarlijks.

Publicatiestrategie

Jaarlijks worden voorlopige en later definitieve cijfers gepubliceerd.

Hoe wordt het uitgevoerd

Soort onderzoek

Deze statistieken zijn gebaseerd op een volledige registratie van doodsoorzaken.

Waarnemingsmethode

De gegevens worden gecombineerd uit een aantal bronnen:
Voor iedere overledene wordt een doodsoorzaakverklaring ingevuld door een arts. Deze doodsoorzaakverklaring wordt of in een gesloten enveloppe via de gemeente waar het overlijden heeft plaatsgevonden of via een beveiligde elektronische verbinding direct digitaal naar de medisch ambtenaar van het CBS gestuurd. Bij de arrondissementsparketten worden gegevens met betrekking tot niet-natuurlijke dood verzameld uit de dossiers aan de hand van vragenlijsten. Van de Dienst Water, Verkeer en Leefomgeving  van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu wordt een bestand met betrekking tot verkeersslachtoffers verkregen.  Van de worden politie worden gegevens over zelfdodingen verkregen.

Berichtgevers

Zie waarnemingsmethode.

Registratieomvang

De afgelopen jaren overleden jaarlijks tussen de 5 en 6 duizend personen als gevolg van een niet-natuurlijke oorzaak in Nederland.

Controle- en correctiemethoden

De volledigheid van de doodsoorzaakopgaven van de overleden inwoners van Nederland wordt gecontroleerd aan de hand van de ontvangen sterfterecords uit de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens (GBA). Er vindt correspondentie plaats met artsen over doodsoorzaakverklaringen die onduidelijk of incompleet zijn. De gegevens uit de verschillende bronnen worden met elkaar vergeleken en kunnen elkaars uitkomsten beïnvloeden voordat deze definitief worden. Tenslotte worden doodsoorzaken op aannemelijkheid gecontroleerd.

Weging

Niet van toepassing.

Wat is de kwaliteit van de uitkomsten

Nauwkeurigheid

Door het samenvoegen van gegevens uit verschillende bronnen wordt geprobeerd om de nauwkeurigheid en volledigheid te vergroten. Niet alle omstandigheden van het overlijden laten zich precies en systematisch vastleggen, hetgeen tot uiting komt in de diverse categorieën overig en onbekend.

De beperkte aanwezigheid van informatie over de toedracht van het overlijden van inwoners van Nederland die in het buitenland zijn overleden kan tot onderrapportage leiden.

Opeenvolgende vergelijkbaarheid

Doodsoorzaken krijgen codes toegewezen afkomstig uit de internationaal toegepaste codelijst, de zogenaamde International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems (ICD) van de World Health Organisation (WHO). Vanaf het begin van deze statistiek (in 1996) wordt gewerkt met de Tiende Revisie van de ICD (ICD-10, WHO).

Met ingang van het statistiekjaar  2012 zijn enkele veranderingen in de tabellen aangebracht. Deze veranderingen zijn met terugwerkende kracht vanaf 1996 doorgevoerd. De huidige tabellen zijn alle volgens dezelfde werkwijze en indeling vervaardigd. De genoemde veranderingen in de tabellen betreffen het opsplitsen van een overkoepelende tabel niet-natuurlijke dood in de onderdelen moord en doodslag, zelfdoding, ongeval (waaronder vervoersongevallen). Deze opsplitsing maakt het mogelijk om de achtergrondkenmerken per onderdeel toe te spitsen, waardoor de indelingen overzichtelijker worden. Tevens zijn de categorieën privéongeval en bedrijfsongeval verlaten, omdat de afgrenzing van deze categorieën niet altijd goed te maken is. De indeling is nu gebaseerd op de ongevalstoedracht.

Voor moord en doodslag is bij de herziening de populatie gewijzigd, Het betrof eerst alleen inwoners van Nederland, bij de herziening worden alle slachtoffers meegeteld, ook als zij geen inwoner waren.Vanaf statistiekjaar 2013 wordt deels automatisch gecodeerd met het codeerprogramma IRIS. Dit heeft geen invloed op de codes van de niet-natuurlijke doden, want deze worden nog steeds handmatig gecodeerd.