Bedrijven; bedrijfsgrootte en rechtsvorm (SBI 2025)

Tabeltoelichting

Toelichting onderwerpen

Totaal bedrijven

Bedrijf:
De feitelijke transactor in het productieproces gekenmerkt door zelfstandigheid ten aanzien van de beslissingen over dat proces en door het aanbieden van zijn producten aan derden.

Uit deze definitie en met name uit het element zelfstandigheid volgt dat een bedrijf meer dan één vestiging kan omvatten, maar ook meer dan één juridische eenheid. (Onder juridische eenheden worden zowel natuurlijke als rechtspersonen verstaan). Dit is het geval wanneer de afzonderlijke vestigingen of juridische eenheden niet zelfstandig opereren. Andersom komt het voor dat binnen een juridische eenheid verschillende onderdelen te onderscheiden zijn die wat betreft de productie zelfstandig opereren. Deze vormen dan op grond van de definitie evenzovele bedrijven. Dit laatste doet zich vooral voor bij grotere concerns met uiteenlopende
activiteiten. Wanneer een aldus gedefinieerde eenheid zich uitstrekt over verschillende landen wordt ter wille van de nationale statistiek het Nederlandse deel als een geheel bedrijf beschouwd.

In de officiële CBS-terminologie wordt het bedrijf zoals hier gedefinieerd bedrijfseenheid (BE) genoemd, zodat geen verwarring kan ontstaan met de term bedrijf uit het - in dit opzicht weinig precieze - spraakgebruik.

De statistische eenheid bedrijf is een operationalisering van de kind-of-activity unit, zoals gedefinieerd door Eurostat. Deze definitie combineert twee eisen die strijdig kunnen zijn: bijdragen aan één activiteit versus het overeenkomen met één of meer operationele eenheden. Nederland geeft bij het operationaliseren naar de statistische eenheid bedrijf prioriteit aan de tweede eis.
Het aantal bedrijven is afgerond op een veelvoud van vijf.

Bedrijfsgrootte

De indeling van bedrijven naar het aantal werkzame personen. Het aantal werkzame personen wordt vastgesteld op basis van de werknemers op de loonlijst inclusief meewerkende firmanten, eigenaren en familieleden.

Het aantal werknemers per bedrijf wordt berekend uit loonbelastinggegevens van de Belastingdienst. Voor bedrijven met een bepaalde rechtsvorm, bijvoorbeeld eenmanszaak en vennootschap onder firma, worden afhankelijk van de rechtsvorm één of twee werkzame personen opgeteld bij het loonlijst personeel om het aantal werkzame personen te bepalen.

1 werkzaam persoon

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

2 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

3 tot 5 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

5 tot 10 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

10 tot 20 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

20 tot 50 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

50 tot 100 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

100 tot 150 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

150 tot 200 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

200 tot 250 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

250 tot 500 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

500 tot 1000 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

1000 tot 2000 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

2000 werkzame personen of meer

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

0 tot 50 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

0 tot 250 werkzame personen

Werkzame persoon:
Persoon die een baan heeft bij een in Nederland gevestigd bedrijf of bij een particulier huishouden in Nederland.

Werkzame personen kunnen worden onderscheiden in werknemers en zelfstandigen. Ze kunnen woonachtig zijn in Nederland, maar ook in het buitenland.

Rechtsvorm

Vorm van juridische eenheden die in het recht bekend is.

De navolgende rechtsvormen kunnen onder meer worden onderscheiden:
- Nederlandse rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid: eenmanszaak, vennootschap onder firma, commanditaire vennootschap, maatschap;
- Nederlandse rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid: besloten vennootschap, naamloze vennootschap, vereniging, stichting, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij;
- Europese rechtsvormen: Europees economisch samenwerkingsverband, Europese vennootschap, Europese coöperatieve vennootschap;
- Buitenlandse rechtspersonen.

Formeel is de rechtsvorm een kenmerk van een juridische eenheid en niet van een bedrijf. De statistische eenheid 'bedrijf' kan bestaan uit een of meer juridische eenheden (natuurlijke personen en/of niet-natuurlijke personen). Als een bedrijf uit meer dan één juridische eenheid bestaat, dan heeft het in principe geen eigen rechtsvorm. In de CBS-tabellen worden dergelijke bedrijven opgenomen onder de rechtsvorm van die juridische eenheid die als kern van de combinatie kan worden beschouwd.

Natuurlijke personen

Totaal natuurlijke personen

Eenmanszaak

Rechtsvorm zonder rechtspersoonlijkheid met één natuurlijke persoon (m/v)als eigenaar van het bedrijf. Deze eigenaar is volledig aansprakelijk voor alle bedrijfshandelingen en vermogensaangelegenheden. Er is geen onderscheid tussen bedrijfs- en privébezittingen.

Zaakschuldeisers kunnen zich verhalen op privébezittingen en privéschuldeisers kunnen zich op de bezittingen van het bedrijf verhalen. Er kunnen meerdere personen werken in de eenmanszaak; de eigenaar kan personeel in dienst hebben.

Maatschap, samenwerking

Deze klasse omvat de volgende rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid:
- Eenmanszaak met meerdere eigenaren
- Maatschap
- Rederij
- Samenwerkingsovereenkomst

Maatschap:
Samenwerkingsverband zonder rechtspersoonlijkheid waarin twee of meer partners, maten genoemd, een bedrijf voeren. Er is geen van het privévermogen afgescheiden zakelijk vermogen ('afgescheiden vermogen'). Over de bevoegdheden van elke maat zijn afspraken gemaakt, doorgaans in een maatschapscontract. Een daartoe bevoegde maat kan namens het samenwerkingsverband overeenkomsten afsluiten, waarna alle maten voor gelijke delen aansprakelijk zijn.

De maten zijn doorgaans natuurlijke personen, maar kunnen ook niet-natuurlijke personen zijn. Een onbevoegd handelende maat bindt alleen zichzelf; de andere maten zijn daarvoor niet aansprakelijk. Schuldeisers van de maatschap hebben geen voorrang op privéschuldeisers.

Rederij:
Van een rederij is sprake indien een zeeschip, respectievelijk een binnenschip aan twee of meer personen gezamenlijk toebehoort.

Samenwerkingsverband zonder rechtspersoonlijkheid:
Rechtsvorm, behorende bij een georganiseerde groep waarin natuurlijke personen, rechtspersonen of combinaties daarvan samenwerken voor een gemeenschappelijk doel of belang, maar waarbij die groep zelf niet in het recht als rechtssubject is erkend als drager van wettelijke rechten en plichten.

Voorbeelden van deze rechtsvorm zijn de maatschap, de vennootschap onder firma (VOF en de commanditaire vennootschap (CV). Na het in werking treden van de wet PersonenVennootschappen zullen dergelijke samenwerkingsverbanden aangeduid worden als openbare vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid (OV), of als openbare vennootschappen mét rechtspersoonlijkheid (OVR). Een OV kan een OVR worden als het vennootschapscontract wordt vastgelegd in een notariële akte.

Vennootschap onder firma (VOF)

Samenwerkingsverband zonder rechtspersoonlijkheid waarin twee of meer partners, vennoten of firmanten genoemd, een bedrijf voeren. Er is een zakelijk vermogen, ingebracht door de vennoten en afgescheiden van hun privévermogen ('afgescheiden vermogen'), dat alleen voor de bedrijfsuitoefening mag worden gebruikt. Elke vennoot is met zijn privévermogen volledig aansprakelijk voor de verplichtingen van het samenwerkingsverband, ook als die door een andere (bevoegde) vennoot zijn aangegaan.

De vennoten zijn doorgaans natuurlijke personen, maar kunnen ook niet-natuurlijke personen zijn.
Alleen zaakschuldeisers kunnen zich verhalen op het zakelijke vermogen. Als dit onvoldoende is om de schulden te voldoen, dan kunnen zij hun vordering verhalen op het privévermogen van elke vennoot. Privéschuldeisers kunnen echter privéschulden niet verhalen op het zakelijke vermogen van het samenwerkingsverband, of op het privévermogen van de andere vennoten.

Commanditaire vennootschap (CV)

Samenwerkingsverband zonder rechtspersoonlijkheid waarin twee of meer partners, vennoten genoemd, een bedrijf voeren. Binnen het samenwerkingsverband zijn er twee soorten vennoten: beherende en stille (commanditaire) vennoten. Beherende vennoten zijn volledig aansprakelijk voor de verplichtingen van het samenwerkingsverband. Stille vennoten zijn alleen financieel betrokken en slechts aansprakelijk tot het bedrag dat ze in het samenwerkingsverband hebben ingebracht.

De vennoten zijn doorgaans natuurlijke personen, maar kunnen ook niet-natuurlijke personen zijn.
Beherende vennoten zijn met hun hele privévermogen aansprakelijk als de vennootschap de verplichtingen niet nakomt.
Stille vennoten mogen niet namens de vennootschap naar buiten treden. Doen ze dat wel dan worden ze gezien als beherend vennoot en worden aansprakelijk met hun hele privévermogen.

Rechtspersonen

Totaal rechtspersonen

Besloten vennootschap (BV)

Rechtspersoon met een in aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal. De aandelen staan op naam en zijn niet vrij overdraagbaar. De aansprakelijkheid van de aandeelhouders is beperkt tot het bedrag waarmee zij in de vennootschap deelnemen.

Directeuren en degenen die het beleid van de vennootschap hebben bepaald kunnen onder bepaalde omstandigheden met hun privévermogen wel aansprakelijk worden gesteld voor de schulden van de vennootschap. De beperkte aansprakelijkheid van aandeelhouders kan verdwijnen wanneer banken hen privé laten meetekenen voor leningen.
Deze klasse bevat ook de rechtspersonen in oprichting.

Naamloze vennootschap (NV)

Rechtspersoon met een in aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal, waarbij de aandelen vrij overdraagbaar zijn.

De overdraagbaarheid van aandelen kan worden beperkt en de aandelen kunnen aan toonder zijn of op naam staan.

Coöperatieve vereniging

Deze klasse omvat de rechtsvorm:
- Coöperatieve vereniging
De coöperatie is een bijzondere variant op de vereniging. De coöperatie is een vereniging die opkomt voor de materiële belangen van haar leden door overeenkomsten met hen af te sluiten. Bij de coöperatie mag winst worden uitgekeerd aan de leden.

Vereniging of stichting

Deze klasse omvat de rechtsvormen:
- Vereniging
- Stichting
- Kerkgenootschap

Vereniging:
Rechtspersoon, opgericht als samenwerkingsverband tussen twee of meer personen (leden) om een bepaald doel te bereiken. Eventuele winst mag niet onder de leden worden verdeeld, maar moet ten goede komen aan het gekozen doel. De rechtspersoon heeft een democratische structuur. Hoogste macht heeft de Algemene Ledenvergadering die een bestuur benoemt voor de dagelijkse leiding.

Leden kunnen natuurlijke en/of niet-natuurlijke personen zijn.
Er zijn twee soorten verenigingen:
- Verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid. Deze hebben statuten, vastgelegd in een notariële akte, en moeten worden ingeschreven in het handelsregister. Zodra dit gebeurd is zijn bestuurders en leden in principe niet privé aansprakelijk voor verplichtingen van de vereniging.
- Verenigingen met beperkte rechtsbevoegdheid. Deze hebben geen statuten die zijn vastgelegd in een notariële akte. Ze mogen, maar hoeven niet in het handelsregister te worden ingeschreven. Bestuursleden van een dergelijke vereniging zijn hoofdelijk aansprakelijk, maar ze kunnen dit beperken door de vereniging in het handelsregister in te schrijven.

Stichting:
Rechtspersoon, bij notariële akte of testament opgericht door één of meer personen om een bepaald doel te bereiken met behulp van een vermogen.
Er mag winst worden gemaakt maar deze moet ten goede komen aan een ideëel of maatschappelijk doel.

Een stichting kan worden opgericht door natuurlijke en/of niet-natuurlijke personen.
Zodra de verplichte inschrijving in het handelsregister heeft plaatsgevonden zijn de bestuurders niet meer privé aansprakelijk voor verplichtingen van de rechtspersoon.

Overheid

Het geheel van het Rijk, de provincies, de gemeenten, de samenwerkingsverbanden op grond van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen, de waterschappen en de Publiekrechtelijke bedrijfsorganisaties.
Deze sector bestaat verder uit instellingen die gecontroleerd en voornamelijk gefinancierd worden door de hiervoor genoemde eenheden én daarbij niet voor de markt produceren, zoals instanties die de sociale uitkeringen verstrekken.

De sector overheid bestaat uit verschillende subsectoren:
- Centrale overheid
- Lokale overheid
- Wettelijke sociale verzekeringsinstellingen

Overig of onbekend

Deze klasse omvat o.a.:
- Rechtsvormen van buitenlandse ondernemingen
- Europees economisch samenwerkingsverband (E.E.S.V.)
- Doelvermogen
- Fonds voor gemene rekening
- Onderlinge waarborgmaatschappijen