Aanbod van ecosysteemdiensten; fysiek en monetair, regio
| Ecosysteemtypen | Regio's | Perioden | Fysiek Regulerende diensten Waterzuivering (mln m3) | Fysiek Regulerende diensten Regenwaterregulatie (mm) | Monetair Regulerende diensten Waterzuivering (mln euro) | Monetair Regulerende diensten Regenwaterregulatie (mln euro) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Nederland | 2023* | . | 56 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Noord-Nederland (LD) | 2023* | . | 44 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Oost-Nederland (LD) | 2023* | . | 58 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | West-Nederland (LD) | 2023* | . | 59 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Zuid-Nederland (LD) | 2023* | . | 54 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Groningen (PV) | 2023* | . | 33 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Fryslân (PV) | 2023* | . | 49 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Drenthe (PV) | 2023* | . | 44 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Overijssel (PV) | 2023* | . | 54 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Flevoland (PV) | 2023* | . | 33 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Gelderland (PV) | 2023* | . | 59 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Utrecht (PV) | 2023* | . | 61 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Noord-Holland (PV) | 2023* | . | 58 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Zuid-Holland (PV) | 2023* | . | 22 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Zeeland (PV) | 2023* | . | 20 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Noord-Brabant (PV) | 2023* | . | 53 | . | . |
| Totaal heide- en inlandige zandgebieden | Limburg (PV) | 2023* | . | 56 | . | . |
| Heide | Nederland | 2023* | . | 57 | . | . |
| Heide | Noord-Nederland (LD) | 2023* | . | 43 | . | . |
| Heide | Oost-Nederland (LD) | 2023* | . | 64 | . | . |
| Heide | West-Nederland (LD) | 2023* | . | 73 | . | . |
| Heide | Zuid-Nederland (LD) | 2023* | . | 53 | . | . |
| Heide | Groningen (PV) | 2023* | . | 41 | . | . |
| Heide | Fryslân (PV) | 2023* | . | 49 | . | . |
| Heide | Drenthe (PV) | 2023* | . | 39 | . | . |
| Heide | Overijssel (PV) | 2023* | . | 60 | . | . |
| Heide | Flevoland (PV) | 2023* | . | 65 | . | . |
| Heide | Gelderland (PV) | 2023* | . | 67 | . | . |
| Heide | Utrecht (PV) | 2023* | . | 71 | . | . |
| Heide | Noord-Holland (PV) | 2023* | . | 74 | . | . |
| Heide | Zuid-Holland (PV) | 2023* | . | . | . | |
| Heide | Zeeland (PV) | 2023* | . | . | . | |
| Heide | Noord-Brabant (PV) | 2023* | . | 53 | . | . |
| Heide | Limburg (PV) | 2023* | . | 54 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Nederland | 2023* | . | 39 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Noord-Nederland (LD) | 2023* | . | 40 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Oost-Nederland (LD) | 2023* | . | 33 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | West-Nederland (LD) | 2023* | . | 34 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Zuid-Nederland (LD) | 2023* | . | 55 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Groningen (PV) | 2023* | . | 24 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Fryslân (PV) | 2023* | . | 49 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Drenthe (PV) | 2023* | . | 49 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Overijssel (PV) | 2023* | . | 48 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Flevoland (PV) | 2023* | . | 2 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Gelderland (PV) | 2023* | . | 51 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Utrecht (PV) | 2023* | . | 51 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Noord-Holland (PV) | 2023* | . | 41 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Zuid-Holland (PV) | 2023* | . | 22 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Zeeland (PV) | 2023* | . | 20 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Noord-Brabant (PV) | 2023* | . | 52 | . | . |
| Stuifzand, zoetwaterstrand en overige... | Limburg (PV) | 2023* | . | 58 | . | . |
| Bron: CBS. | ||||||
Tabeltoelichting
De gegevens in deze tabel vertegenwoordigen verschillende ecosysteemdiensten in Nederland, gegroepeerd in drie categorieën: producerende, regulerende en culturele diensten. Deze diensten worden aangeboden door ecosystemen en laten het economische gebruik van de natuur zien. Elke dienst wordt uitgedrukt in zowel een fysieke als een monetaire waarde, waardoor hun waarde zowel in tastbare als in financiële termen wordt benadrukt.
De Natuurlijk kapitaalrekeningen hebben als doel om de relatie tussen natuur, economie en menselijke activiteiten op overzichtelijke en internationaal vergelijkbare wijze – letterlijk - in kaart te brengen. CBS werkt samen met Wageningen University (WUR) in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) aan de ontwikkeling van modellen, data en kaarten die een ruimtelijk en zo compleet mogelijk beeld geven van de huidige staat van natuurlijk kapitaal in Nederland. Aan de basis van dit stelsel van rekeningen staan de ecosysteemdiensten; de bijdragen van ecosystemen aan onze economie en aan andere menselijke activiteiten.
Gegevens beschikbaar vanaf: 2016
Status van de cijfers:
De cijfers hebben een voorlopige status.
Om consistente tijdreeksen te verkrijgen wordt ieder jaar de complete tijdreeks (her)berekend indien dit noodzakelijk is, zodat ook de laatste inzichten en bronnen worden meegenomen.
Wijzigingen per november 2025
Geen, dit is een nieuwe tabel. De vorige tabel over dit onderwerp is stopgezet vanwege een revisie van de data. De belangrijkste verbeteringen zijn:
Ecosysteemtypekaart: De achterliggende ecosysteemtypekaart is gereviseerd. Zowel de brondata als de indeling van ecosysteemtypen zijn aangepast. Deze wijzigingen hebben effect op alle diensten in deze tabel. Voor meer informatie raadpleeg de technische toelichting onder hoofdstuk 4.
Recreatie: De gegevens voor recreatie zijn bijgesteld op basis van gereviseerde brondata. Met name de uitgaven van recreanten tijdens activiteiten zijn aangepast. Deze bijstelling is doorgevoerd over de gehele tijdreeks om consistentie te waarborgen.
Groene leefomgeving: Voor de dienst groene leefomgeving is het regressiemodel gereviseerd. Deze aanpassing heeft impact op de gehele tijdreeks van deze dienst.
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Nieuwe cijfers worden jaarlijks gepubliceerd in november.
Toelichting onderwerpen
- Fysiek
- Ecosysteemdiensten uitgedrukt in fysieke waarden.
- Regulerende diensten
- Regulerende ecosysteemdiensten zijn de bijdragen van ecosystemen aan de regulatie van klimaat, water en biogeochemische kringlopen, wat bijdraagt aan gunstige omstandigheden voor mens en maatschappij.
- Waterzuivering
- Natuurlijke zuivering van water door de bodem, waarbij dit grondwater vervolgens wordt onttrokken en verder gezuiverd tot drinkwater.
- Regenwaterregulatie
- De gemiddelde opname van regenwater in de bodem, gemeten in millimeters in het eerste uur, laat zien hoe ecosystemen bijdragen aan het infiltratieproces. Bodemtype en vegetatie spelen hierbij een essentiële rol en dragen bij aan de regulatie van regenwaterinfiltratie.
- Monetair
- Ecosysteemdiensten uitgedrukt in monetaire waarden.
- Regulerende diensten
- Regulerende ecosysteemdiensten zijn de bijdragen van ecosystemen aan de regulatie van klimaat, water en biogeochemische kringlopen, wat bijdraagt aan gunstige omstandigheden voor mens en maatschappij.
- Waterzuivering
- Natuurlijke zuivering van water door de bodem, waarbij dit grondwater vervolgens wordt onttrokken en verder gezuiverd tot drinkwater.
- Regenwaterregulatie
- De gemiddelde opname van regenwater in de bodem, gemeten in millimeters per uur, laat zien hoe ecosystemen bijdragen aan het infiltratieproces. Bodemtype en vegetatie spelen hierbij een essentiële rol en dragen bij aan de regulatie van regenwaterinfiltratie.