Aanbod van ecosysteemdiensten; fysiek en monetair, regio

Aanbod van ecosysteemdiensten; fysiek en monetair, regio

Ecosysteemtypen Regio's Perioden Fysiek Producerende diensten Voorziening akker- en tuinbouwgewassen (x 1 000 ton) Fysiek Producerende diensten Voorziening groenvoedergewassen (x 1 000 ton) Fysiek Producerende diensten Houtvoorziening (x 1 000 m3) Fysiek Regulerende diensten Waterzuivering (mln m3) Fysiek Regulerende diensten Luchtfiltratie (ton) Fysiek Regulerende diensten Koolstofvastlegging (x 1 000 ton) Fysiek Regulerende diensten Bestuiving (x 1 000 ton) Fysiek Regulerende diensten Regenwaterregulatie (mm) Fysiek Regulerende diensten Kustbescherming (ha) Fysiek Regulerende diensten Vermindering stedelijke hitte-eilanden (graden Celsius) Fysiek Culturele diensten Natuurrecreatie (wandelen) (mln uren) Fysiek Culturele diensten Natuurtoerisme (x 1 000 overnachtingen) Monetair Totaal ecosysteemdiensten (mln euro) Monetair Producerende diensten Voorziening akker- en tuinbouwgewassen (mln euro) Monetair Producerende diensten Voorziening groenvoedergewassen (mln euro) Monetair Producerende diensten Houtvoorziening (mln euro) Monetair Regulerende diensten Waterzuivering (mln euro) Monetair Regulerende diensten Luchtfiltratie (mln euro) Monetair Regulerende diensten Koolstofvastlegging (mln euro) Monetair Regulerende diensten Bestuiving (mln euro) Monetair Regulerende diensten Kustbescherming (mln euro) Monetair Culturele diensten Natuurrecreatie (wandelen) (mln euro) Monetair Culturele diensten Natuurrecreatie (overig) (mln euro) Monetair Culturele diensten Natuurtoerisme (mln euro) Monetair Culturele diensten Groene leefomgeving (mln euro)
Totaal Nederland 2024* 20.242 17.926 1.843 432 14.652 1.015 346 23 7.680 1,1 941 71.004 13.282 909 903 101 127 170 243 322 257 596 1.896 5.810 1.948
Totaal Noord-Nederland (LD) 2024* 6.100 5.888 280 . 2.121 208 8 20 1.208 0,9 90 12.083 2.297 139 232 15 . 14 50 5 40 57 250 1.391 104
Totaal Oost-Nederland (LD) 2024* 4.217 5.277 791 . 5.429 368 131 32 1,1 202 15.719 3.319 233 317 43 . 44 88 100 128 419 1.633 313
Totaal West-Nederland (LD) 2024* 5.325 3.806 221 . 2.595 196 130 15 6.472 1,1 446 30.620 5.110 342 185 12 . 65 47 102 217 283 860 1.722 1.276
Totaal Zuid-Nederland (LD) 2024* 4.601 2.955 551 . 4.508 243 78 38 1,1 204 12.582 2.429 195 168 30 . 47 58 114 129 367 1.065 255
Totaal Groningen (PV) 2024* 2.752 1.738 32 . 355 41 2 15 0,9 30 956 355 62 51 2 . 4 10 2 19 77 84 44
Totaal Fryslân (PV) 2024* 710 2.484 67 . 682 81 1 12 1.208 0,8 32 6.745 1.185 27 132 4 . 4 19 1 40 20 92 822 23
Totaal Drenthe (PV) 2024* 2.637 1.666 181 . 1.084 87 4 31 1,0 28 4.382 758 50 50 10 . 6 21 2 18 81 485 37
Totaal Overijssel (PV) 2024* 648 2.183 199 . 1.384 109 3 33 1,0 62 4.450 903 20 129 11 . 11 26 3 39 132 464 67
Totaal Flevoland (PV) 2024* 2.584 728 76 . 504 50 18 9 1,2 18 936 408 159 34 4 . 5 12 13 11 51 82 37
Totaal Gelderland (PV) 2024* 985 2.366 516 . 3.541 209 109 37 1,2 121 10.333 2.008 54 155 28 . 28 50 84 77 236 1.087 209
Totaal Utrecht (PV) 2024* 93 734 97 . 816 52 45 24 1,2 73 2.014 648 13 62 5 . 17 13 39 46 125 173 154
Totaal Noord-Holland (PV) 2024* 1.406 1.043 63 . 802 60 15 14 3.191 1,0 165 11.714 2.119 170 52 3 . 22 14 11 107 105 325 658 650
Totaal Zuid-Holland (PV) 2024* 1.308 1.027 43 . 627 55 10 11 2.224 1,1 186 6.398 1.405 64 52 2 . 23 13 7 74 118 345 262 444
Totaal Zeeland (PV) 2024* 2.518 1.002 19 . 350 29 59 10 1.057 0,8 22 10.494 940 95 19 1 . 3 7 45 35 14 64 629 28
Totaal Noord-Brabant (PV) 2024* 3.066 2.118 380 . 3.280 163 40 37 1,1 137 5.873 1.366 114 124 21 . 33 39 65 87 249 446 188
Totaal Limburg (PV) 2024* 1.535 837 171 . 1.227 80 38 33 1,2 66 6.709 1.063 81 44 9 . 14 19 49 42 118 619 68
Totaal bebouwde omgeving Nederland 2024* . 128 14 6 18 601 0,9 140 . 185 . 3 3 6 20 89 . . 64
Totaal bebouwde omgeving Noord-Nederland (LD) 2024* . 17 2 0 19 29 0,7 12 . 14 . 0 1 0 1 8 . . 5
Totaal bebouwde omgeving Oost-Nederland (LD) 2024* . 33 3 2 24 1,0 24 . 28 . 1 1 2 15 . . 9
Totaal bebouwde omgeving West-Nederland (LD) 2024* . 40 4 2 13 572 0,9 85 . 117 . 1 1 2 19 54 . . 40
Totaal bebouwde omgeving Zuid-Nederland (LD) 2024* . 37 4 1 27 1,0 19 . 26 . 1 1 2 12 . . 10
Totaal bebouwde omgeving Groningen (PV) 2024* . 6 1 0 16 0,7 5 . 7 . 0 0 0 3 . . 3
Totaal bebouwde omgeving Fryslân (PV) 2024* . 6 1 0 17 29 0,7 4 . 4 . 0 0 0 1 3 . . 1
Totaal bebouwde omgeving Drenthe (PV) 2024* . 6 1 0 24 0,8 3 . 3 . 0 0 0 2 . . 1
Totaal bebouwde omgeving Overijssel (PV) 2024* . 8 1 0 26 0,8 8 . 8 . 0 0 0 5 . . 3
Totaal bebouwde omgeving Flevoland (PV) 2024* . 4 1 0 10 0,9 2 . 3 . 0 0 0 1 . . 1
Totaal bebouwde omgeving Gelderland (PV) 2024* . 21 2 2 26 1,0 14 . 16 . 0 0 2 9 . . 5
Totaal bebouwde omgeving Utrecht (PV) 2024* . 10 1 1 20 1,1 14 . 13 . 0 0 1 9 . . 4
Totaal bebouwde omgeving Noord-Holland (PV) 2024* . 12 1 0 13 254 0,8 37 . 60 . 0 0 0 8 24 . . 27
Totaal bebouwde omgeving Zuid-Holland (PV) 2024* . 11 1 0 10 241 0,9 31 . 38 . 1 0 0 8 20 . . 9
Totaal bebouwde omgeving Zeeland (PV) 2024* . 7 1 1 13 77 0,7 3 . 6 . 0 0 1 3 2 . . 1
Totaal bebouwde omgeving Noord-Brabant (PV) 2024* . 20 2 1 29 0,9 14 . 17 . 0 1 1 9 . . 6
Totaal bebouwde omgeving Limburg (PV) 2024* . 17 2 0 22 1,0 5 . 8 . 0 0 1 3 . . 4
Bebouwd gebied Nederland 2024* . 72 7 3 16 405 0,9 124 . 134 . 2 2 3 14 78 . . 35
Bebouwd gebied Noord-Nederland (LD) 2024* . 9 1 0 18 14 0,7 11 . 11 . 0 0 0 0 7 . . 3
Bebouwd gebied Oost-Nederland (LD) 2024* . 22 2 1 17 1,0 22 . 21 . 0 1 1 14 . . 5
Bebouwd gebied West-Nederland (LD) 2024* . 19 2 1 13 392 0,9 73 . 83 . 1 0 1 13 46 . . 21
Bebouwd gebied Zuid-Nederland (LD) 2024* . 21 2 0 20 1,0 17 . 18 . 0 0 1 11 . . 6
Bebouwd gebied Groningen (PV) 2024* . 3 1 0 15 0,7 5 . 5 . 0 0 0 3 . . 2
Bebouwd gebied Fryslân (PV) 2024* . 2 0 0 16 14 0,7 4 . 3 . 0 0 0 0 2 . . 0
Bebouwd gebied Drenthe (PV) 2024* . 4 1 0 21 0,8 2 . 2 . 0 0 0 2 . . 1
Bebouwd gebied Overijssel (PV) 2024* . 4 1 0 20 0,8 7 . 7 . 0 0 0 5 . . 2
Bebouwd gebied Flevoland (PV) 2024* . 2 0 0 8 0,9 2 . 2 . 0 0 0 1 . . 1
Bebouwd gebied Gelderland (PV) 2024* . 16 1 1 22 1,1 13 . 12 . 0 0 1 8 . . 2
Bebouwd gebied Utrecht (PV) 2024* . 6 0 0 18 1,2 12 . 11 . 0 0 0 8 . . 3
Bebouwd gebied Noord-Holland (PV) 2024* . 5 1 0 12 175 0,8 32 . 41 . 0 0 0 6 20 . . 15
Bebouwd gebied Zuid-Holland (PV) 2024* . 5 1 0 8 178 0,9 28 . 27 . 0 0 0 6 17 . . 3
Bebouwd gebied Zeeland (PV) 2024* . 3 0 1 13 39 0,7 2 . 3 . 0 0 0 1 1 . . 0
Bebouwd gebied Noord-Brabant (PV) 2024* . 11 1 0 22 0,9 13 . 12 . 0 0 0 8 . . 3
Bebouwd gebied Limburg (PV) 2024* . 11 1 0 18 1,0 5 . 7 . 0 0 0 3 . . 3
Infrastructuur Nederland 2024* . 56 6 3 21 196 1,0 16 . 51 . 1 1 3 7 10 . . 29
Infrastructuur Noord-Nederland (LD) 2024* . 8 1 0 21 16 0,7 1 . 3 . 0 0 0 1 1 . . 2
Infrastructuur Oost-Nederland (LD) 2024* . 11 1 1 24 1,0 1 . 6 . 0 0 1 1 . . 4
Infrastructuur West-Nederland (LD) 2024* . 21 2 1 15 181 1,0 12 . 35 . 1 0 1 6 7 . . 19
Infrastructuur Zuid-Nederland (LD) 2024* . 16 2 1 31 1,0 2 . 7 . 0 0 1 1 . . 4
Infrastructuur Groningen (PV) 2024* . 3 0 0 17 0,6 0 . 1 . 0 0 0 0 . . 1
Infrastructuur Fryslân (PV) 2024* . 4 0 0 18 16 0,7 0 . 1 . 0 0 0 1 0 . . 0
Infrastructuur Drenthe (PV) 2024* . 2 0 0 27 0,8 0 . 1 . 0 0 0 0 . . 1
Infrastructuur Overijssel (PV) 2024* . 3 0 0 31 0,8 0 . 1 . 0 0 0 0 . . 1
Infrastructuur Flevoland (PV) 2024* . 2 0 0 12 1,0 0 . 1 . 0 0 0 0 . . 0
Infrastructuur Gelderland (PV) 2024* . 5 1 1 30 1,0 1 . 4 . 0 0 1 1 . . 3
Infrastructuur Utrecht (PV) 2024* . 3 0 0 21 1,1 1 . 2 . 0 0 0 1 . . 1
Infrastructuur Noord-Holland (PV) 2024* . 7 1 0 14 79 0,9 6 . 19 . 0 0 0 3 4 . . 12
Infrastructuur Zuid-Holland (PV) 2024* . 6 1 0 11 64 1,0 3 . 10 . 0 0 0 2 2 . . 6
Infrastructuur Zeeland (PV) 2024* . 5 0 1 13 38 0,6 2 . 3 . 0 0 1 1 1 . . 0
Infrastructuur Noord-Brabant (PV) 2024* . 9 1 0 36 1,0 2 . 5 . 0 0 1 1 . . 3
Infrastructuur Limburg (PV) 2024* . 6 1 0 25 1,0 1 . 2 . 0 0 0 0 . . 1
Totaal stedelijk groen en recreatie Nederland 2024* . 677 70 13 40 268 1,8 44 1.132 639 . 46 17 11 9 28 323 81 124
Totaal stedelijk groen en recreatie Noord-Nederland (LD) 2024* . 83 11 0 42 91 1,5 2 79 52 . 3 3 0 3 1 29 9 4
Totaal stedelijk groen en recreatie Oost-Nederland (LD) 2024* . 184 17 4 48 1,8 6 163 116 . 10 4 3 4 68 17 10
Totaal stedelijk groen en recreatie West-Nederland (LD) 2024* . 229 26 5 30 177 1,8 31 683 363 . 24 6 4 6 20 165 38 100
Totaal stedelijk groen en recreatie Zuid-Nederland (LD) 2024* . 181 16 3 52 1,9 4 207 108 . 10 4 4 3 60 18 10
Totaal stedelijk groen en recreatie Groningen (PV) 2024* . 24 4 0 35 1,6 1 13 19 . 1 1 0 1 14 1 2
Totaal stedelijk groen en recreatie Fryslân (PV) 2024* . 22 3 0 38 91 1,4 1 33 11 . 1 1 0 3 0 . 4 1
Totaal stedelijk groen en recreatie Drenthe (PV) 2024* . 37 4 0 49 1,7 1 32 23 . 1 1 0 0 16 4 1
Totaal stedelijk groen en recreatie Overijssel (PV) 2024* . 52 5 0 52 1,9 2 40 34 . 3 1 0 1 23 4 2
Totaal stedelijk groen en recreatie Flevoland (PV) 2024* . 20 3 1 19 1,7 1 16 16 . 1 1 1 0 10 1 2
Totaal stedelijk groen en recreatie Gelderland (PV) 2024* . 112 9 3 52 1,8 3 107 66 . 6 2 3 2 35 11 6
Totaal stedelijk groen en recreatie Utrecht (PV) 2024* . 51 4 1 42 1,9 4 39 44 . 4 1 1 2 28 3 5
Totaal stedelijk groen en recreatie Noord-Holland (PV) 2024* . 79 10 1 30 98 1,6 13 317 130 . 9 2 1 3 8 63 18 25
Totaal stedelijk groen en recreatie Zuid-Holland (PV) 2024* . 79 9 1 24 35 2,0 13 197 168 . 11 2 0 1 9 67 8 69
Totaal stedelijk groen en recreatie Zeeland (PV) 2024* . 19 3 3 31 43 1,4 1 130 21 . 1 1 2 1 0 7 8 1
Totaal stedelijk groen en recreatie Noord-Brabant (PV) 2024* . 123 10 1 55 1,9 3 83 66 . 7 2 2 2 39 6 8
Totaal stedelijk groen en recreatie Limburg (PV) 2024* . 59 6 2 47 2,0 1 124 42 . 3 1 2 1 21 11 2
Stedelijk groen Nederland 2024* . 419 47 6 42 25 2,1 27 . 352 . 40 11 5 1 17 . . 117
Stedelijk groen Noord-Nederland (LD) 2024* . 46 7 0 43 1 1,7 1 . 22 . 3 2 0 0 0 . . 4
Stedelijk groen Oost-Nederland (LD) 2024* . 98 11 2 44 2,2 3 . 52 . 8 3 2 2 . . 9
Stedelijk groen West-Nederland (LD) 2024* . 169 19 2 35 24 2,1 22 . 228 . 21 5 2 1 14 . . 97
Stedelijk groen Zuid-Nederland (LD) 2024* . 107 11 1 55 2,3 2 . 51 . 8 3 2 1 . . 8
Stedelijk groen Groningen (PV) 2024* . 18 3 0 37 1,8 0 . 10 . 1 1 0 0 . . 2
Stedelijk groen Fryslân (PV) 2024* . 13 2 0 38 1 1,4 0 . 5 . 1 0 0 0 0 . . 1
Stedelijk groen Drenthe (PV) 2024* . 14 2 0 53 2,1 0 . 7 . 1 0 0 0 . . 1
Stedelijk groen Overijssel (PV) 2024* . 25 3 0 58 2,2 1 . 14 . 2 1 0 1 . . 2
Stedelijk groen Flevoland (PV) 2024* . 14 2 1 18 1,9 0 . 9 . 1 0 0 0 . . 2
Stedelijk groen Gelderland (PV) 2024* . 58 6 1 55 2,3 1 . 29 . 5 1 1 1 . . 5
Stedelijk groen Utrecht (PV) 2024* . 33 3 1 45 2,3 2 . 22 . 4 1 1 1 . . 4
Stedelijk groen Noord-Holland (PV) 2024* . 61 7 0 33 8 1,8 10 . 78 . 7 2 0 0 6 . . 24
Stedelijk groen Zuid-Holland (PV) 2024* . 63 8 0 26 6 2,2 10 . 121 . 9 2 0 0 6 . . 69
Stedelijk groen Zeeland (PV) 2024* . 11 1 1 36 10 1,5 0 . 7 . 1 0 1 0 0 . . 1
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


De gegevens in deze tabel vertegenwoordigen verschillende ecosysteemdiensten in Nederland, gegroepeerd in drie categorieën: producerende, regulerende en culturele diensten. Deze diensten worden aangeboden door ecosystemen en laten het economische gebruik van de natuur zien. Elke dienst wordt uitgedrukt in zowel een fysieke als een monetaire waarde, waardoor hun waarde zowel in tastbare als in financiële termen wordt benadrukt.

De Natuurlijk kapitaalrekeningen hebben als doel om de relatie tussen natuur, economie en menselijke activiteiten op overzichtelijke en internationaal vergelijkbare wijze – letterlijk - in kaart te brengen. CBS werkt samen met Wageningen University (WUR) in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) aan de ontwikkeling van modellen, data en kaarten die een ruimtelijk en zo compleet mogelijk beeld geven van de huidige staat van natuurlijk kapitaal in Nederland. Aan de basis van dit stelsel van rekeningen staan de ecosysteemdiensten; de bijdragen van ecosystemen aan onze economie en aan andere menselijke activiteiten.

Gegevens beschikbaar vanaf: 2016

Status van de cijfers:
De cijfers hebben een voorlopige status.
Om consistente tijdreeksen te verkrijgen, wordt ieder jaar de complete tijdreeks (her)berekend als dit noodzakelijk is. Hierbij worden de laatste inzichten en beschikbare bronnen meegenomen.

Wijzigingen per november 2026:
De gegevens voor 2024 zijn toegevoegd. Ook kunnen voorgaande jaren zijn gereviseerd. Hieronder staan de belangrijkste wijzigingen.

Akker- en tuinbouwgewassen en groenvoedergewassen: De uitkomsten voor de voorziening van akker- en tuinbouwgewassen en groenvoedergewassen in fysiek termen zijn aangepast door methodewijzigingen om aan te sluiten bij Eurostat richtlijnen.

Kustbescherming: Het onderliggende model is gereviseerd. Hierbij zijn verschillende onderliggende aannames aangepast.

Groene leefomgeving: Voor de dienst groene leefomgeving is het regressiemodel gereviseerd. Deze aanpassing heeft gevolgen voor de gehele tijdreeks van deze dienst.

Koolstofvastlegging: Door een methodewijziging zijn de uitkomsten voor koolstofvastlegging aangepast. Er is aangesloten bij de waarden van LULUCF voor de koolstofvastlegging door bossen om aan te sluiten bij Eurostat richtlijnen.

Natuurtoerisme: De verdeling van natuurtoerisme naar ecosystemen is gewijzigd om aan te sluiten bij de Eurostat richtlijnen, de totalen voor Nederland zijn ongewijzigd.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Nieuwe cijfers worden jaarlijks gepubliceerd in november. De cijfers over verslagjaar 2025 worden in november 2027 gepubliceerd.

Toelichting onderwerpen

Fysiek
Ecosysteemdiensten uitgedrukt in fysieke waarden.
Producerende diensten
Producerende ecosysteemdiensten zijn de directe materiële voordelen die mensen verkrijgen uit ecosystemen zoals voedselproductie, houtwinning en andere tastbare bronnen die direct uit natuurlijke omgevingen voortkomen. Hierbij dient de oogst als proxy voor de bijdrage van de ecosysteemfuncties aan de groei van het gewas.
Voorziening akker- en tuinbouwgewassen
De oogst van akker- en tuinbouwgewassen, inclusief sierteelt. Ecosysteemfuncties dragen bij aan de groei van deze gewassen, die worden geoogst voor consumptie of decoratief gebruik.
Voorziening groenvoedergewassen
De oogst van gewassen specifiek bestemd voor veevoederproductie (i.e. snijmaïs) en gras dat direct door vee wordt begraasd. Ecosysteemfuncties dragen bij aan de groei van deze gewassen, die worden gebruik als veevoer.
Houtvoorziening
Bijdrage van ecosystemen aan de groei van bomen en andere houtachtige biomassa die wordt geoogst voor houtproductie of energetische toepassing.
Regulerende diensten
Regulerende ecosysteemdiensten zijn de bijdragen van ecosystemen aan de regulatie van klimaat, water en biogeochemische kringlopen, wat bijdraagt aan gunstige omstandigheden voor mens en maatschappij.
Waterzuivering
Natuurlijke zuivering van water door de bodem, waarbij dit grondwater vervolgens wordt onttrokken en verder gezuiverd tot drinkwater.
Luchtfiltratie
De afvang van fijnstof van deeltjes kleiner dan 2.5 micrometer (PM2.5) door vegetatie. Ecosystemen vangen fijnstof af en verlagen daarmee de fijnstofconcentratie in de atmosfeer.
Koolstofvastlegging
Bijdrage van ecosystemen aan het verminderen van de concentraties van broeikasgassen in de atmosfeer door koolstofopname door vegetatie.
Bestuiving
Vermeden productieverlies in gewassen door bestuiving. Ecosystemen dragen bij aan bestuiving door wilde bestuivers, zoals wilde bijen en hommels (exclusief honingbijen beheerd door een imker), wat essentieel is voor de productie van vele gewassen.
Regenwaterregulatie
De gemiddelde opname van regenwater in de bodem, gemeten in millimeters in het eerste uur, laat zien hoe ecosystemen bijdragen aan het infiltratieproces. Bodemtype en vegetatie spelen hierbij een essentiële rol en dragen bij aan de regulatie van regenwaterinfiltratie.
Kustbescherming
Ecosystemen langs de kust verminderen de impact van zeespiegelstijging, getijdeoverspoelingen en stormen door bij te dragen aan de bescherming van de kustlijn. Duinen vormen een natuurlijke bescherming tegen overstromingsrisico's.
Vermindering stedelijke hitte-eilanden
De gemiddelde vermindering van de temperatuur in stedelijke omgevingen als gevolg van verkoeling door begroeiing. Ecosystemen dragen bij aan het verminderen van het hitte-eilandeffect (Urban Heat Island, UHI).
Culturele diensten
Culturele ecosysteemdiensten dragen bij aan welzijn en culturele identiteit. Ze bieden zowel tastbare als ontastbare waarde door middel van recreatie, esthetisch genot en culturele verrijking.
Natuurrecreatie (wandelen)
De bijdrage van ecosystemen aan het creëren van een aantrekkelijke natuurlijke omgeving die uitnodigt tot recreatie. Wandelrecreatie heeft hier betrekking op het gebruik van natuurlijke ecosystemen voor wandelactiviteiten, waarbij het algemene welzijn van individuen wordt bevorderd door contact met de natuur.
Natuurtoerisme
Ecosystemen bieden mogelijkheden voor verschillende vormen van natuurtoerisme, waarbij de ecosysteemdienst natuurtoerisme activiteiten omvat die gerelateerd zijn aan de natuur en waarbij ten minste één overnachting plaatsvindt.
Monetair
Ecosysteemdiensten uitgedrukt in monetaire waarden.
Totaal ecosysteemdiensten
De som van alle ecosysteemtypen in deze tabel.
Producerende diensten
Producerende ecosysteemdiensten zijn de directe materiële voordelen die mensen verkrijgen uit ecosystemen zoals voedselproductie, houtwinning en andere tastbare bronnen die direct uit natuurlijke omgevingen voortkomen. Hierbij dient de oogst als proxy voor de bijdrage van de ecosysteemfuncties aan de groei van het gewas.
Voorziening akker- en tuinbouwgewassen
De oogst van akker- en tuinbouwgewassen, inclusief sierteelt. Ecosysteemfuncties dragen bij aan de groei van deze gewassen, die worden geoogst voor consumptie of decoratief gebruik.
Voorziening groenvoedergewassen
De oogst van gewassen specifiek bestemd voor veevoederproductie (i.e. snijmaïs) en gras dat direct door vee wordt begraasd. Ecosysteemfuncties dragen bij aan de groei van deze gewassen, die worden gebruik als veevoer.
Houtvoorziening
Bijdrage van ecosystemen aan de groei van bomen en andere houtachtige biomassa die wordt geoogst voor houtproductie of energetische toepassing.
Regulerende diensten
Regulerende ecosysteemdiensten zijn de bijdragen van ecosystemen aan de regulatie van klimaat, water en biogeochemische kringlopen, wat bijdraagt aan gunstige omstandigheden voor mens en maatschappij.
Waterzuivering
Natuurlijke zuivering van water door de bodem, waarbij dit grondwater vervolgens wordt onttrokken en verder gezuiverd tot drinkwater.
Luchtfiltratie
De afvang van fijnstof van deeltjes kleiner dan 2.5 micrometer (PM2.5) door vegetatie. Ecosystemen vangen fijnstof af en verlagen daarmee de fijnstofconcentratie in de atmosfeer.
Koolstofvastlegging
Bijdrage van ecosystemen aan het verminderen van de concentraties van broeikasgassen in de atmosfeer door koolstofopname door vegetatie.
Bestuiving
Vermeden productieverlies in gewassen door bestuiving. Ecosystemen dragen bij aan bestuiving door wilde bestuivers, zoals wilde bijen en hommels (exclusief honingbijen beheerd door een imker), wat essentieel is voor de productie van vele gewassen.
Kustbescherming
Ecosystemen langs de kust verminderen de impact van zeespiegelstijging, getijdeoverspoelingen en stormen door bij te dragen aan de bescherming van de kustlijn. Duinen vormen een natuurlijke bescherming tegen overstromingsrisico's.
Culturele diensten
Culturele ecosysteemdiensten dragen bij aan welzijn en culturele identiteit. Ze bieden zowel tastbare als ontastbare waarde door middel van recreatie, esthetisch genot en culturele verrijking.
Natuurrecreatie (wandelen)
De bijdrage van ecosystemen aan het creëren van een aantrekkelijke natuurlijke omgeving die uitnodigt tot recreatie. Wandelrecreatie heeft hier betrekking op het gebruik van natuurlijke ecosystemen voor wandelactiviteiten, waarbij het algemene welzijn van individuen wordt bevorderd door contact met de natuur.
Natuurrecreatie (overig)
De bijdrage van ecosystemen aan het creëren van een aantrekkelijke natuurlijke omgeving die uitnodigt tot recreatie. Overige natuurrecreatie heeft hier betrekking op het gebruik van natuurlijke ecosystemen voor vrijetijdsactiviteiten, waarbij het algemene welzijn van individuen wordt bevorderd door contact met de natuur. Deze dienst is exclusief wandelrecreatie.
Natuurtoerisme
Ecosystemen bieden mogelijkheden voor verschillende vormen van natuurtoerisme, waarbij de ecosysteemdienst natuurtoerisme activiteiten omvat die gerelateerd zijn aan de natuur en waarbij ten minste één overnachting plaatsvindt.
Groene leefomgeving
Het deel van de woningwaarde dat gerelateerd is aan natuur in de directe omgeving. Ecosystemen dragen bij aan de levenskwaliteit en aantrekkelijkheid van woonlocaties.