ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak, 2023
| Bedrijfstakken/branches (SBI 2008) | Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Kosten zijn te hoog (% van bedrijven) | Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Gebrek aan relevante ervaring in bedrijf (% van bedrijven) | Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Incompatibiliteit bestaande ICT-systeem (% van bedrijven) | Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Moeilijkheden beschikbaarheid gegevens (% van bedrijven) | Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Bezorgdheid schending gegevensbescherm (% van bedrijven) | Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Onduidelijkheid over juridische gevolgen (% van bedrijven) | Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Ethische overwegingen (% van bedrijven) | Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Niet nuttig voor onderneming (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Optreden van ICT-veiligheidsincidenten Incident met interne oorzaak gehad (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Optreden van ICT-veiligheidsincidenten Incident door aanval van buiten gehad (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Kosten ICT-veiligheidsincidenten Kosten gehad naar soort intern incident Uitval ICT-dienst door veiligheidsinc. (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Kosten ICT-veiligheidsincidenten Kosten gehad naar soort intern incident Vernietiging data door veiligheidsinc. (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Kosten ICT-veiligheidsincidenten Kosten gehad naar soort intern incident Onthulling door intern incident (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Kosten ICT-veiligheidsincidenten Kosten gehad naar soort extern incident Uitval ICT-dienst door aanval buitenaf (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Kosten ICT-veiligheidsincidenten Kosten gehad naar soort extern incident Vernietiging data aanval buitenaf (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Kosten ICT-veiligheidsincidenten Kosten gehad naar soort extern incident Onthulling door ICT-inbraak (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Informatiebronnen cyberdreiging Gezocht naar meldingen cyberdreigingen (% van bedrijven) | E-commerce voor verkoop Via website/apps Verdeling naar afnemer Bedrijven (% van omzet via website/app) | E-commerce voor verkoop Via website/apps Verdeling naar afnemer Overheidsorganisaties (% van omzet via website/app) | E-commerce voor verkoop Via website/apps Verdeling naar afnemer Nederlandse consumenten (% van omzet via website/app) | E-commerce voor verkoop Via website/apps Verdeling naar afnemer Buitenlandse consumenten (% van omzet via website/app) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Totaal C-N en Q | 2 | 5 | 3 | 2 | 2 | 2 | 1 | 1 | 24 | 8 | 6 | 1 | 0 | 2 | 1 | 1 | 15 | 42 | 3 | 46 | 9 |
| C Industrie | 3 | 5 | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | 26 | 7 | 7 | 1 | 0 | 1 | 1 | 1 | 15 | 61 | 3 | 32 | 4 |
| D-E Energie, water, afvalbeheer | . | . | . | . | 1 | 1 | 1 | 0 | 22 | 9 | 4 | 0 | . | . | . | 0 | 25 | . | 3 | . | 1 |
| F Bouwnijverheid | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 0 | 1 | 25 | 10 | 7 | 0 | 0 | 2 | 1 | 0 | 7 | 39 | 6 | 52 | 3 |
| G Handel | 3 | 5 | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | 24 | 9 | 6 | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | 14 | 42 | 2 | 45 | 11 |
| H Vervoer en opslag | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | 22 | 9 | 5 | 1 | 0 | 2 | 0 | 2 | 14 | 59 | 2 | 34 | 4 |
| I Horeca | . | . | . | . | . | . | 0 | 0 | 13 | 3 | 4 | 0 | 0 | 1 | . | . | 3 | 13 | 5 | 69 | 13 |
| J Informatie en communicatie | 3 | 8 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 | 3 | 26 | 11 | 5 | 1 | 0 | 2 | 1 | 1 | 39 | 60 | 8 | 23 | 10 |
| K Financiële dienstverlening | 2 | . | 1 | 2 | . | 2 | 2 | 1 | 33 | 12 | 6 | . | 1 | . | . | 0 | 43 | 24 | 3 | . | 3 |
| L Verhuur en handel van onroerend goed | . | . | . | . | . | . | . | 0 | 33 | 16 | 5 | . | . | . | . | . | 18 | . | 1 | . | . |
| M Specialistische zakelijke diensten | 3 | 8 | 3 | 4 | 4 | 3 | 1 | 1 | 29 | 9 | 7 | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 | 22 | 56 | 6 | 29 | 9 |
| N Verhuur en overige zakelijke diensten | 2 | 4 | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | 20 | 7 | 3 | 0 | 0 | 1 | 1 | 1 | 11 | 50 | 6 | 38 | 6 |
| Q Gezondheids- en welzijnszorg | 2 | 4 | 2 | 2 | 3 | 2 | 1 | 0 | 32 | 8 | 7 | 1 | 1 | 2 | . | 1 | 15 | 21 | 5 | 72 | 2 |
| 10-12 Voedings-, genotmiddelenindustrie | . | . | . | . | . | . | . | 0 | 25 | 6 | 6 | 1 | . | . | . | . | 12 | . | 2 | . | 4 |
| 13-15 Textiel-, kleding-, lederindustrie | . | . | . | . | . | 1 | 1 | . | . | 7 | 3 | 0 | 0 | . | 0 | . | 17 | . | 1 | . | . |
| 16-18 Hout-, papier-, grafische industr. | . | . | . | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 28 | 7 | 9 | 1 | 0 | . | . | 0 | 16 | . | 3 | . | 5 |
| 19-21 Raffinaderijen en chemie | . | . | . | 3 | 2 | . | 1 | 0 | 32 | 7 | 3 | 0 | . | 0 | 0 | . | 36 | . | 0 | . | 7 |
| 22-23 Kunststof- en bouwmateriaalindustr | . | . | . | . | 1 | 2 | . | 1 | 30 | 8 | 8 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 16 | . | 2 | . | 4 |
| 24-25 Basismetaal, metaalprod.-industrie | 2 | . | 1 | . | 1 | 1 | 0 | 1 | 17 | 6 | 6 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 7 | . | 1 | 24 | 2 |
| 26-27 Elektrische en elektron. Industrie | 1 | . | . | 2 | . | . | . | . | 37 | 10 | 12 | 2 | . | 1 | 1 | 1 | 22 | . | 7 | . | . |
| 28 Machine-industrie | . | . | . | . | . | . | 1 | 2 | 23 | 8 | . | 0 | 0 | . | 0 | 1 | 22 | . | 4 | 2 | 2 |
| 29-30 Transportmiddelenindustrie | . | . | . | . | . | . | . | 1 | 28 | 5 | . | 0 | 0 | 2 | . | . | 19 | . | 2 | . | 7 |
| 31-33 Overige industrie en reparatie | 1 | 3 | 1 | 2 | 1 | 1 | 0 | 1 | 29 | 7 | 5 | 1 | 0 | 1 | 1 | 1 | 12 | . | 6 | 26 | 4 |
| 41-42 B&U en wegenbouw | 1 | . | . | 1 | 1 | 1 | 0 | 1 | 22 | 11 | 8 | 0 | . | . | . | 1 | 9 | . | . | . | 1 |
| 43 Gespecialiseerde bouw | 1 | . | 2 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 | 27 | 10 | 6 | 1 | 0 | 1 | . | 0 | 6 | . | 1 | . | 3 |
| 45 Autohandel en -reparatie | . | . | . | . | 1 | . | 1 | 0 | 24 | 6 | 6 | 1 | . | . | 0 | . | 10 | . | 2 | . | 6 |
| 46 Groothandel en handelsbemiddeling | 2 | 5 | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 0 | 27 | 10 | 7 | 0 | 0 | 2 | 1 | 0 | 16 | 71 | 3 | 19 | 7 |
| 47 Detailhandel (niet in auto's) | 4 | 6 | 4 | 3 | 2 | 3 | 1 | 1 | 20 | 10 | 5 | 0 | 0 | 3 | 0 | 1 | 11 | 15 | 1 | 69 | 15 |
| 55 Logiesverstrekking | . | . | 1 | 0 | . | . | 0 | 0 | 28 | 9 | . | 0 | 0 | . | 0 | 0 | 11 | 17 | 7 | 50 | 26 |
| 56 Eet- en drinkgelegenheden | . | . | . | . | . | . | 0 | 0 | 10 | 2 | 2 | 0 | 0 | . | . | . | 2 | . | 4 | . | 7 |
| 58-60 Uitgeverijen, film,radio en t.v. | 1 | . | . | . | . | . | . | . | 33 | 17 | 9 | 1 | 0 | . | 0 | 0 | 29 | . | 3 | . | . |
| 61 Telecommunicatie | . | . | . | . | . | . | . | . | . | 12 | . | 0 | 0 | . | . | . | . | . | 3 | . | 3 |
| 62-63 IT- en informatiedienstverlening | 3 | 8 | 3 | 3 | 3 | 2 | 1 | 3 | 26 | 10 | 4 | 0 | 0 | 2 | 0 | 1 | 40 | 66 | 9 | 13 | 12 |
| 6419-6492 Banken | . | . | 1 | 1 | . | 1 | . | 0 | . | 17 | . | . | . | . | . | 0 | . | . | 6 | . | 2 |
| 651-652 Verzekeringen | 0 | . | . | . | . | . | . | 0 | . | 14 | 8 | . | 0 | 0 | 0 | 0 | . | . | 1 | . | . |
| 6612-6619 Financiële advisering | 0 | . | . | . | . | . | . | . | . | 8 | 3 | . | 0 | 2 | 0 | . | . | . | 0 | . | 0 |
| 68 Verhuur en handel van onroerend goed | . | . | . | . | . | . | . | 0 | 33 | 16 | 5 | . | . | . | . | . | 18 | . | 1 | . | . |
| 69-70 Juridisch en managementadvies | 2 | 7 | 3 | 4 | 4 | 3 | 1 | 2 | 31 | 9 | 6 | 1 | 1 | 3 | 1 | 1 | 25 | 45 | 9 | 38 | 8 |
| 71 Architecten-, ingenieursbureaus e.d. | 3 | . | 4 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 30 | 9 | 11 | 3 | . | 2 | 1 | 0 | 22 | . | 2 | 19 | 5 |
| 72 Research | 1 | . | . | . | . | . | 1 | 0 | 25 | 9 | 4 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 31 | . | 12 | 16 | 3 |
| 73 Reclamewezen en marktonderzoek | 3 | . | . | . | . | . | 3 | 0 | 21 | 12 | . | 0 | 0 | 1 | . | . | 13 | . | 5 | . | . |
| 74-75 Overige professionele diensten | . | . | 2 | 2 | 1 | 2 | 0 | 1 | 26 | 5 | 7 | 0 | . | . | . | . | 16 | . | 6 | . | 7 |
| 77 Verhuur van roerende goederen | . | . | 1 | . | . | 1 | 0 | 1 | 34 | 17 | 7 | 1 | 0 | . | . | 0 | 18 | . | 2 | . | . |
| 78 Uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling | 2 | 4 | 3 | 2 | 2 | 2 | 1 | 0 | 17 | 5 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 9 | . | 11 | 15 | 1 |
| 79 Reisbureaus, reisorganisatie en -info | . | . | . | . | . | . | . | . | . | 18 | . | 0 | 1 | . | 0 | 0 | . | . | . | . | . |
| 80-82 Overige zakelijke dienstverlening | 2 | 4 | 2 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | 19 | 6 | 2 | 0 | 0 | 1 | . | 1 | 10 | . | 5 | . | 5 |
| 86 Gezondheidszorg | 3 | . | 2 | 3 | 3 | 3 | 1 | 0 | 37 | 8 | 6 | 0 | 1 | . | . | 1 | 15 | 26 | 6 | . | 2 |
| 87-88 Verzorging en welzijn | 2 | 4 | 2 | 2 | 3 | 2 | 1 | 1 | 28 | 8 | 7 | 1 | 1 | 1 | 0 | 1 | 15 | 13 | 3 | 83 | 1 |
| 951 Reparatie van computers en telecom | . | . | . | . | . | . | 0 | 0 | . | 4 | . | 0 | 0 | 0 | 0 | . | 8 | . | . | . | . |
| 26-28 Elektrotechn. en machine-industrie | 4 | . | 5 | 4 | 4 | 5 | 2 | 2 | 28 | 9 | 11 | 1 | 0 | 2 | 0 | 1 | 22 | . | 5 | 5 | 4 |
| 69-71 Management- en technisch advies | 3 | 7 | 4 | 3 | 3 | 3 | 1 | 2 | 31 | 9 | 8 | 2 | 1 | 2 | 1 | 1 | 24 | 56 | 6 | 31 | 7 |
| 73-75 Reclame, design, overige diensten | 3 | . | 3 | . | 4 | 3 | 2 | 0 | 23 | 9 | 6 | 0 | 1 | 1 | . | . | 14 | 54 | 5 | 28 | 13 |
| 78-82 Overige zakelijke dienstverlening | 2 | 4 | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | 19 | 6 | 2 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 | 10 | 53 | 7 | 35 | 6 |
| ICT-sector | 3 | 8 | 3 | 4 | 3 | 2 | 2 | 3 | 28 | 11 | 5 | 0 | 1 | 2 | 1 | 1 | 38 | 67 | 7 | 14 | 12 |
| Bron: CBS. | |||||||||||||||||||||
Tabeltoelichting
Deze tabel bevat cijfers over het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) door bedrijven met 10 of meer werkzame personen. De gegevens kunnen worden uitgesplitst naar bedrijfstak. De verslagperiode betreft het jaar 2023. Een aantal onderwerpen hebben echter betrekking op het jaar 2022. In die gevallen wordt dit vermeld in de toelichting bij het betreffende onderwerp.
Gegevens beschikbaar over 2023.
Status van de cijfers:
De cijfers in deze tabel zijn nader voorlopig.
Wijzigingen per 12 december 2025:
De voorlopige cijfers voor ‘Telewerk komt voor’ en ‘Verdeling van omzet’ in de sectie 'Verkoop via website/apps' zijn verbeterd. Onvoldoende betrouwbare cijfers zijn weergegeven met een punt.
Wijzigingen per 12 december 2024:
Ondanks de zorgvuldigheid waarmee de cijfers over het ICT gebruik door bedrijven worden samengesteld, is helaas geconstateerd dat de gepubliceerde cijfers voor de verslagperiode 2023 door een technische fout niet correct waren. De cijfers zijn gebruikt in de publicaties Cybersecuritymonitor, Digital Trust Center, AI vacatures, MKB en digitalisering 2023 en de Monitor online platformen 2023 (Hoofdstuk 6. Verkoop via online platformen). Deze versie van deze tabel bevat de gecorrigeerde cijfers.
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Cijfers over 2024 komen in december 2024 beschikbaar. Deze cijfers zullen worden gepubliceerd in een nieuwe tabel.
Toelichting onderwerpen
- Artificial Intelligence
- Artificial Intelligence (AI) verwijst naar systemen die intelligent gedrag vertonen door hun omgeving te analyseren en - met een zekere mate van zelfstandigheid - acties te ondernemen om bepaalde doelen te bereiken. Deze AI-systemen kunnen volledig op software gebaseerd zijn (bijvoorbeeld spraak- en gezichtsherkenningssystemen) maar ook embedded in apparaten (bijvoorbeeld zelfstandige robots zoals zelfrijdende auto's, autonome drones, autonome magazijnsysteem, etc).
- AI overwogen
- Bedrijf heeft AI overwogen maar niet toegepast.
- Redenen om AI niet te gebruiken
- Redenen om geen gebruik van AI te maken.
- Kosten zijn te hoog
- Kosten zijn te hoog
- Gebrek aan relevante ervaring in bedrijf
- Gebrek aan relevante ervaring in bedrijf
- Incompatibiliteit bestaande ICT-systeem
- Incompatibiliteit met bestaande apparatuur, software of systemen
- Moeilijkheden beschikbaarheid gegevens
- Moeilijkheden met beschikbaarheid of kwaliteit van de benodigde gegevens
- Bezorgdheid schending gegevensbescherm
- Bezorgdheid over schending van gegevensbescherming en privacy
- Onduidelijkheid over juridische gevolgen
- Onduidelijkheid over de juridische gevolgen zoals aansprakelijkheid bij schade veroorzaakt bij gebruik van artificiële intelligentie
- Ethische overwegingen
- Ethische overwegingen
- Niet nuttig voor onderneming
- Artificiële intelligentie technologieën zijn niet nuttig voor de onderneming
- ICT-veiligheid
- Informatie over maatregelen, controles en procedures die een bedrijf toepast met betrekking tot ICT-systemen, met als doel de integriteit, authenticiteit, beschikbaarheid en vertrouwelijkheid van gegevens (data) en systemen te borgen.
- Optreden van ICT-veiligheidsincidenten
- Soort van ICT-veiligheidsincidenten die bij bedrijven zijn voorgevallen in 2022, opgesplitst naar incidenten door een aanval van buitenaf en incidenten door systeemfouten of onbedoeld toedoen van eigen personeel.
- Incident met interne oorzaak gehad
- Het gaat om bedrijven waarbij een of meerdere onbedoelde ICT-incidenten zijn voorgevallen in 2022, zoals incidenten door onopzettelijk toedoen van eigen personeel of incidenten door een hardware of systeem fout.
- Incident door aanval van buiten gehad
- Bedrijven waarbij een of meerdere ICT-incidenten veroorzaakt door een aanval van buitenaf zijn voorgevallen in 2022
- Kosten ICT-veiligheidsincidenten
- Kosten als gevolg van zowel externe of interne ICT-veiligheidsincidenten.
- Kosten gehad naar soort intern incident
- Kosten gehad naar soorten interne ICT-veiligheidsincidenten.
- Uitval ICT-dienst door veiligheidsinc.
- Kosten door uitval van ICT-diensten als gevolg van ICT-gerelateerde veiligheidsincidenten, zoals een storing in hardware of software
- Vernietiging data door veiligheidsinc.
- Kosten door vernietiging of verminking van data als gevolg van ICT-gerelateerde veiligheidsincidenten, zoals een storing in hardware of software storing in hardware of software
- Onthulling door intern incident
- Kosten door onthulling van vertrouwelijke digitale gegevens door onopzettelijk toedoen van eigen personeel.
- Kosten gehad naar soort extern incident
- Kosten gehad naar soorten ICT-veiligheidsincidenten door aanval van buitenaf.
- Uitval ICT-dienst door aanval buitenaf
- Kosten door uitval van ICT-diensten als gevolg van een aanval van buitenaf, bijvoorbeeld DoS (Denial of Service) of ransomware-aanvallen
- Vernietiging data aanval buitenaf
- Kosten door vernietiging of verminking van data als gevolg van infectie met kwaadaardige software of door ongeoorloofde elektronische toegang
- Onthulling door ICT-inbraak
- Kosten door onthulling van vertrouwelijke digitale gegevens door inbraak, pharming of phishing.
- Informatiebronnen cyberdreiging
- Welke informatiebronnen worden gebruikt om op de hoogte te blijven van cyberdreigingen?
- Gezocht naar meldingen cyberdreigingen
- Bedrijven die actief op zoek zijn naar meldingen over cyberdreigingen
- E-commerce voor verkoop
- E-commerce is het ontvangen of plaatsen van orders voor goederen of diensten over elektronische netwerken, ongeacht de wijze van betalen en afleveren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het bestellen van producten op een website. Bestellingen per telefoon, fax of (handmatig getypte) e-mail tellen niet mee als e-commerce.
Verkoop via externe netwerken of elektronische verkoop is hier gedefinieerd als elektronische orderontvangst (exclusief handgeschreven e-mail). Verkoop kan plaatsvinden via de website van een bedrijf (openbaar, algemeen toegankelijk), of via EDI (Electronic Data Interchange). Met EDI wordt hier bedoeld: het zenden of ontvangen van informatie in een afgesproken format dat automatische verwerking mogelijk maakt, bijvoorbeeld EDIFACT, XML, UBL, XBRL.- Via website/apps
- Bedrijven die gebruikmaken van een website of app om goederen of diensten te verkopen.
- Verdeling naar afnemer
- Verdeling van omzet uit verkoop via websites en apps naar afnemer.
- Bedrijven
- Gemiddelde percentage van de omzet via website/apps behaald uit de verkoop aan bedrijven
- Overheidsorganisaties
- Gemiddelde percentage van de omzet via website/apps behaald uit de verkoop aan overheidsorganisaties
- Nederlandse consumenten
- Gemiddelde percentage van de omzet via website/apps behaald uit de verkoop aan Nederlandse consumenten
- Buitenlandse consumenten
- Gemiddelde percentage van de omzet via website/apps behaald uit de verkoop aan buitenlandse consumenten