Innovatie bij bedrijven; samenwerking en belemmeringen bij innovatie

Innovatie bij bedrijven; samenwerking en belemmeringen bij innovatie

Bedrijfsgrootte Bedrijfstakken/branches (SBI 2008) Perioden Samenwerking bij innovatie Type samenwerkingspartner Andere bedrijven binnen eigen concern In Nederland (aantal) Samenwerking bij innovatie Type samenwerkingspartner Consultants, commerciële laboratoria ... In Nederland (aantal) Samenwerking bij innovatie Type samenwerkingspartner Leveranciers In Nederland (aantal) Samenwerking bij innovatie Type samenwerkingspartner Afnemers uit de private sector In Nederland (aantal) Samenwerking bij innovatie Type samenwerkingspartner Concurrenten of andere bedrijven acti... In Nederland (aantal) Samenwerking bij innovatie Type samenwerkingspartner Andere bedrijven uit de private sector In Nederland (aantal) Samenwerking bij innovatie Type samenwerkingspartner Universiteiten of andere hoger onderw... In Nederland (aantal) Samenwerking bij innovatie Type samenwerkingspartner Overheids- of openbare onderzoeksinst... In Nederland (aantal) Samenwerking bij innovatie Type samenwerkingspartner Afnemers uit de publieke sector In Nederland (aantal) Samenwerking bij innovatie Type samenwerkingspartner Non-profit organisaties In Nederland (aantal)
10 of meer werkzame personen A-N Business economy en landbouw 2022 - 2024** 3.480 3.600 4.640 1.765 1.765 2.240 2.585 1.640 1.210 1.065
10 of meer werkzame personen A Landbouw, bosbouw en visserij 2022 - 2024** 195 230 245 115 155 115 145 95 65 70
10 of meer werkzame personen B-E Nijverheid (geen bouw) en energie 2022 - 2024** 765 990 1.265 455 445 510 665 410 235 240
10 of meer werkzame personen B Delfstoffenwinning 2022 - 2024** 10 10 10 5 5 5 5 5 0 0
10 of meer werkzame personen C Industrie 2022 - 2024** 705 905 1.190 420 405 460 605 360 205 210
10 of meer werkzame personen 10-12 Voedings-, genotmiddelenindustrie 2022 - 2024** 115 150 175 75 80 55 100 45 25 25
10 of meer werkzame personen 10 Voedingsmiddelenindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 11 Drankenindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 12 Tabaksindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 13-15 Textiel-, kleding-, lederindustrie 2022 - 2024** 15 25 25 15 5 15 15 10 5 5
10 of meer werkzame personen 13 Textielindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 14 Kledingindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 15 Leer- en schoenenindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 16+23 Hout- en bouwmaterialenindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 16 Houtindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 17-18 Papier- en grafische industrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 17 Papierindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 18 Grafische industrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 19-22 Raffinaderijen en chemie 2022 - 2024** 100 155 190 65 60 70 120 65 20 40
10 of meer werkzame personen 19 Aardolie-industrie 2022 - 2024** 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
10 of meer werkzame personen 20-21 Chemie en farmaceutische industrie 2022 - 2024** 65 110 100 40 25 45 90 45 10 20
10 of meer werkzame personen 20 Chemische industrie 2022 - 2024** 50 75 75 35 15 35 75 40 10 20
10 of meer werkzame personen 21 Farmaceutische industrie 2022 - 2024** 15 35 20 10 10 10 15 5 0 0
10 of meer werkzame personen 22 Rubber- en kunststofproductindustrie 2022 - 2024** 35 45 90 20 35 25 30 15 10 20
10 of meer werkzame personen 23 Bouwmaterialenindustrie 2022 - 2024** 40 45 45 20 25 20 30 25 15 10
10 of meer werkzame personen 24-30, 33 Metalektro 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 24-25 Basismetaal, metaalprod.-industrie 2022 - 2024** 115 140 185 60 55 75 65 45 45 35
10 of meer werkzame personen 24 Basismetaalindustrie 2022 - 2024** 5 5 15 5 0 10 10 5 5 0
10 of meer werkzame personen 25 Metaalproductenindustrie 2022 - 2024** 115 135 170 55 55 60 55 40 40 30
10 of meer werkzame personen 26-28 Elektrotechn. en machine-industrie 2022 - 2024** 185 235 310 135 105 125 190 115 60 60
10 of meer werkzame personen 26-27 Elektrische en elektron. Industrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 26 Elektrotechnische industrie 2022 - 2024** 30 45 55 30 20 25 40 40 20 10
10 of meer werkzame personen 27 Elektrische apparatenindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 28 Machine-industrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 29-30 Transportmiddelenindustrie 2022 - 2024** 30 40 50 15 15 30 25 20 10 10
10 of meer werkzame personen 29 Auto- en aanhangwagenindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 30 Overige transportmiddelenindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 31 Meubelindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 32 Overige industrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 33 Reparatie en installatie van machines 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen D Energievoorziening 2022 - 2024** 25 30 25 10 15 20 15 10 5 5
10 of meer werkzame personen 35 Energiebedrijven 2022 - 2024** 25 30 25 10 15 20 15 10 5 5
10 of meer werkzame personen E Waterbedrijven en afvalbeheer 2022 - 2024** 25 45 40 15 25 25 40 35 20 20
10 of meer werkzame personen F Bouwnijverheid 2022 - 2024** 200 135 265 65 100 80 170 60 55 45
10 of meer werkzame personen G-I Handel, vervoer en horeca 2022 - 2024** 1.130 895 1.310 440 305 730 585 455 320 245
10 of meer werkzame personen G Handel 2022 - 2024** 650 740 960 330 200 480 450 320 215 160
10 of meer werkzame personen H Vervoer en opslag 2022 - 2024** 105 75 125 30 45 30 55 55 25 25
10 of meer werkzame personen I Horeca 2022 - 2024** 375 80 225 80 60 220 80 80 80 60
10 of meer werkzame personen J Informatie en communicatie 2022 - 2024** 385 360 425 245 245 210 205 150 160 120
10 of meer werkzame personen 58-60 Uitgeverijen, film,radio en t.v. 2022 - 2024** 15 20 25 15 15 10 15 10 5 10
10 of meer werkzame personen 58 Uitgeverijen 2022 - 2024** 10 15 20 5 10 5 5 5 5 5
10 of meer werkzame personen 59 Film- en tv-productie; geluidsopname 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 60 Radio- en televisieomroepen 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 61 Telecommunicatie 2022 - 2024** 10 10 15 5 5 5 0 0 0 0
10 of meer werkzame personen 62-63 IT- en informatiedienstverlening 2022 - 2024** 360 330 385 230 225 190 190 140 155 110
10 of meer werkzame personen 62 IT-dienstverlening 2022 - 2024** 330 305 370 215 205 170 175 130 145 95
10 of meer werkzame personen 63 Diensten op het gebied van informatie 2022 - 2024** 30 20 15 15 20 20 15 10 10 15
10 of meer werkzame personen K Financiële dienstverlening 2022 - 2024** 85 105 100 20 40 30 40 15 15 20
10 of meer werkzame personen L Verhuur en handel van onroerend goed 2022 - 2024** 10 30 30 10 30 20 20 10 0 20
10 of meer werkzame personen 68 Verhuur en handel van onroerend goed 2022 - 2024** 10 30 30 10 30 20 20 10 0 20
10 of meer werkzame personen M-N Zakelijke dienstverlening 2022 - 2024** 710 860 1.000 415 445 550 760 450 360 300
10 of meer werkzame personen M Specialistische zakelijke diensten 2022 - 2024** 570 675 800 340 400 500 705 415 315 265
10 of meer werkzame personen 69-71 Management- en technisch advies 2022 - 2024** 390 450 510 150 240 285 415 225 195 150
10 of meer werkzame personen 69 Juridische diensten en administratie 2022 - 2024** 30 25 85 25 40 20 40 20 20 20
10 of meer werkzame personen 70 Holdings en managementadviesbureaus 2022 - 2024** 125 120 145 25 25 60 115 25 65 30
10 of meer werkzame personen 71 Architecten-, ingenieursbureaus e.d. 2022 - 2024** 240 300 280 100 170 205 260 180 110 95
10 of meer werkzame personen 72 Research 2022 - 2024** 125 165 185 145 80 90 230 140 85 70
10 of meer werkzame personen 73-75 Reclame, design, overige diensten 2022 - 2024** 50 60 105 50 80 125 60 50 35 50
10 of meer werkzame personen 73 Reclamewezen en marktonderzoek 2022 - 2024** 50 50 75 50 75 75 60 50 35 50
10 of meer werkzame personen 74 Design, fotografie, vertaalbureaus 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen 75 Veterinaire dienstverlening 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 of meer werkzame personen N Verhuur en overige zakelijke diensten 2022 - 2024** 140 185 200 70 40 45 50 30 40 30
10 tot 50 werkzame personen A-N Business economy en landbouw 2022 - 2024** 2.390 2.215 2.990 1.075 1.130 1.460 1.535 950 745 590
10 tot 50 werkzame personen A Landbouw, bosbouw en visserij 2022 - 2024** 170 195 200 100 130 95 110 80 55 55
10 tot 50 werkzame personen B-E Nijverheid (geen bouw) en energie 2022 - 2024** 340 420 590 160 220 205 215 135 80 85
10 tot 50 werkzame personen B Delfstoffenwinning 2022 - 2024** 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
10 tot 50 werkzame personen C Industrie 2022 - 2024** 320 385 570 155 205 185 195 120 75 80
10 tot 50 werkzame personen 10-12 Voedings-, genotmiddelenindustrie 2022 - 2024** 55 55 80 35 45 15 25 10 0 0
10 tot 50 werkzame personen 10 Voedingsmiddelenindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 11 Drankenindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 12 Tabaksindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 13-15 Textiel-, kleding-, lederindustrie 2022 - 2024** 5 10 15 5 0 5 5 0 0 0
10 tot 50 werkzame personen 13 Textielindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 14 Kledingindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 15 Leer- en schoenenindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 16+23 Hout- en bouwmaterialenindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 16 Houtindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 17-18 Papier- en grafische industrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 17 Papierindustrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 18 Grafische industrie 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 19-22 Raffinaderijen en chemie 2022 - 2024** 35 60 90 20 40 30 40 20 5 20
10 tot 50 werkzame personen 19 Aardolie-industrie 2022 - 2024** 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
10 tot 50 werkzame personen 20-21 Chemie en farmaceutische industrie 2022 - 2024** 20 45 35 10 10 15 25 15 5 5
10 tot 50 werkzame personen 20 Chemische industrie 2022 - 2024** 15 20 20 5 5 10 15 10 5 5
10 tot 50 werkzame personen 21 Farmaceutische industrie 2022 - 2024** 10 25 15 5 5 5 10 5 0 0
10 tot 50 werkzame personen 22 Rubber- en kunststofproductindustrie 2022 - 2024** 15 15 55 10 25 15 10 10 5 15
10 tot 50 werkzame personen 23 Bouwmaterialenindustrie 2022 - 2024** 20 20 25 10 15 10 10 15 5 5
10 tot 50 werkzame personen 24-30, 33 Metalektro 2022 - 2024** . . . . . . . . . .
10 tot 50 werkzame personen 24-25 Basismetaal, metaalprod.-industrie 2022 - 2024** 65 80 105 25 35 40 25 20 25 20
10 tot 50 werkzame personen 24 Basismetaalindustrie 2022 - 2024** 0 0 5 0 0 5 5 0 0 0
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat gegevens over innovatie bij Nederlandse bedrijven. Er zijn cijfers beschikbaar over het aantal innovatoren die met een of meerdere partners hebben samengewerkt bij het uitvoeren van innovatie activiteiten. Daarnaast zijn er cijfers beschikbaar over belemmeringen die invloed hebben gehad op het uitvoeren van deze activiteiten.

De gegevens zijn het resultaat van een tweejaarlijkse innovatie enquête die wordt gehouden onder een steekproef van bedrijven met 10 of meer werkzame personen. Een enquête omvat drie jaren, bijvoorbeeld 2016 tot en met 2018 (dit is de verslagperiode). Het laatste jaar in een enquête is daarbij gelijk aan het eerste jaar in de volgende enquête. Dat betekent dat de periodes elkaar gedeeltelijk overlappen.

De cijfers worden uitgesplitst naar bedrijfsgrootte en bedrijfstak volgens de Standaard Bedrijfsindeling 2008 (SBI 2008).

Gegevens beschikbaar vanaf: 2016-2018.

Status van de cijfers:
De gegevens over de perioden tot en met 2018-2020 zijn definitief en de gegevens over de perioden 2020-2022 en 2022-2024 zijn nader voorlopig.

Wijzigingen per 3 augustus 2026:
De nader voorlopige cijfers over 2020-2022 zijn bijgesteld en de nader voorlopige cijfers over 2022-2024 zijn toegevoegd.

Daarnaast was voor de perioden 2016-2018 en 2018-2020 in het cijfer over het totale aantal samenwerkende innovatoren per abuis niet-innovatie gerelateerde samenwerking meegenomen. Hierdoor was het genoemde cijfer te hoog. Dit is nu gecorrigeerd en de juiste cijfers zijn gepubliceerd. De overige cijfers voor de genoemde perioden zijn ongewijzigd.

Wijzigingen per 31 oktober 2025:
Met ingang van verslagperiode 2020-2022 hebben de vragen over belemmering van innovatie in de innovatie-enquête een andere structuur gekregen. Voor de perioden tot aan 2020-2022 zijn enkel gegevens beschikbaar volgens de oude structuur, vanaf 2020-2022 zijn enkel gegevens beschikbaar volgens de nieuwe structuur. Deze tabel is daar nu op aangepast en de nader voorlopige cijfers over belemmering van innovaties over de periode 2020-2022 zijn toegevoegd.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Medio 2028 worden de cijfers over 2024-2026 gepubliceerd.

Toelichting onderwerpen

Samenwerking bij innovatie
Type samenwerkingspartner
Specifieke partner waarmee de innovator in de beschouwde periode samenwerkte bij de uitvoering van innovatie activiteiten.
Andere bedrijven binnen eigen concern
In Nederland
Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven binnen het eigen concern in Nederland.
Consultants, commerciële laboratoria ...
Consultants, commerciële laboratoria of particuliere onderzoeksinstituten
In Nederland
Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met consultants, commerciële laboratoria of particuliere onderzoeksinstituten in Nederland.
Leveranciers
In Nederland
Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met leveranciers in Nederland.
Afnemers uit de private sector
In Nederland
Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de private sector in Nederland.
Concurrenten of andere bedrijven acti...
Concurrenten of andere bedrijven actief in dezelfde bedrijfstak
In Nederland
Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met concurrenten of andere bedrijven actief in dezelfde bedrijfstak in Nederland.
Andere bedrijven uit de private sector
In Nederland
Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven uit de private sector in Nederland.
Universiteiten of andere hoger onderw...
Universiteiten of andere hoger onderwijsinstellingen
In Nederland
Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met universiteiten of andere hoger onderwijsinstellingen in Nederland.
Overheids- of openbare onderzoeksinst...
Overheids- of openbare onderzoeksinstellingen
In Nederland
Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met overheids- of openbare onderzoeksinstellingen in Nederland.
Afnemers uit de publieke sector
In Nederland
Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de publieke sector in Nederland.
Non-profit organisaties
In Nederland
Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met non-profit organisaties in Nederland.