Innovatie bij bedrijven; samenwerking en belemmeringen bij innovatie
Verklaring van tekens
Tabeltoelichting
Deze tabel bevat gegevens over innovatie bij Nederlandse bedrijven. Er zijn cijfers beschikbaar over het aantal innovatoren die met een of meerdere partners hebben samengewerkt bij het uitvoeren van innovatie activiteiten. Daarnaast zijn er cijfers beschikbaar over belemmeringen die invloed hebben gehad op het uitvoeren van deze activiteiten.
De gegevens zijn het resultaat van een tweejaarlijkse innovatie enquête die wordt gehouden onder een steekproef van bedrijven met 10 of meer werkzame personen. Een enquête omvat drie jaren, bijvoorbeeld 2016 tot en met 2018 (dit is de verslagperiode). Het laatste jaar in een enquête is daarbij gelijk aan het eerste jaar in de volgende enquête. Dat betekent dat de periodes elkaar gedeeltelijk overlappen.
De cijfers worden uitgesplitst naar bedrijfsgrootte en bedrijfstak volgens de Standaard Bedrijfsindeling 2008 (SBI 2008).
Gegevens beschikbaar vanaf: 2016-2018.
Status van de cijfers:
De gegevens over de perioden tot en met 2018-2020 zijn definitief en de gegevens over de perioden 2020-2022 en 2022-2024 zijn nader voorlopig.
Wijzigingen per 3 augustus 2026:
De nader voorlopige cijfers over 2020-2022 zijn bijgesteld en de nader voorlopige cijfers over 2022-2024 zijn toegevoegd.
Daarnaast was voor de perioden 2016-2018 en 2018-2020 in het cijfer over het totale aantal samenwerkende innovatoren per abuis niet-innovatie gerelateerde samenwerking meegenomen. Hierdoor was het genoemde cijfer te hoog. Dit is nu gecorrigeerd en de juiste cijfers zijn gepubliceerd. De overige cijfers voor de genoemde perioden zijn ongewijzigd.
Wijzigingen per 31 oktober 2025:
Met ingang van verslagperiode 2020-2022 hebben de vragen over belemmering van innovatie in de innovatie-enquête een andere structuur gekregen. Voor de perioden tot aan 2020-2022 zijn enkel gegevens beschikbaar volgens de oude structuur, vanaf 2020-2022 zijn enkel gegevens beschikbaar volgens de nieuwe structuur. Deze tabel is daar nu op aangepast en de nader voorlopige cijfers over belemmering van innovaties over de periode 2020-2022 zijn toegevoegd.
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Medio 2028 worden de cijfers over 2024-2026 gepubliceerd.
Toelichting onderwerpen
- Onderzoekspopulatie en innovatoren
- Onderzoekspopulatie
- De onderzoekspopulatie betreft de volgende bedrijfstakken, ingedeeld volgens de Standaardbedrijfsindeling 2008 (SBI2008): Landbouw, bosbouw en visserij (A), Winning van delfstoffen (B), Industrie (C), Productie en distributie van en handel in elektriciteit, aardgas, stoom en gekoelde lucht (D), Winning en distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering (E), Bouwnijverheid (F), Groot- en detailhandel; reparatie van auto's (G), Vervoer en opslag (H), Logies-, maaltijd- en drankverstrekking (I), Informatie en communicatie (J), Financiële instellingen (K), Verhuur van en handel in onroerend goed (L), Advisering, onderzoek en overige specialistische zakelijke dienstverlening (M), Verhuur van roerende goederen en overige zakelijke dienstverlening (N).
- Innovatoren
- Bedrijven die in de beschouwde periode zelf innovatieprojecten uitvoeren, deze - al dan niet succesvol - hebben uitgevoerd en/of innovaties hebben geïntroduceerd.
- Samenwerking bij innovatie
- Samenwerkende innovatoren
- Totaal aantal innovatoren die actief gezamenlijk met andere bedrijven en/of instellingen werken aan de ontwikkeling van nieuwe of verbeterde producten, diensten of processen, al dan niet in een formeel samenwerkingsverband. Het volledig uitbesteden van werkzaamheden behoort niet tot de hier bedoelde samenwerking.
- Type samenwerkingspartner
- Specifieke partner waarmee de innovator in de beschouwde periode samenwerkte bij de uitvoering van innovatie activiteiten.
- Andere bedrijven binnen eigen concern
- Totaal
- Totaal aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven binnen het eigen concern.
- In Nederland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven binnen het eigen concern in Nederland.
- In het buitenland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven binnen het eigen concern in het buitenland.
- In Europa
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven binnen het eigen concern in Europa (excl. Nederland).
- In de rest van de wereld
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven binnen het eigen concern buiten Europa.
- Consultants, commerciële laboratoria ...
- Consultants, commerciële laboratoria of particuliere onderzoeksinstituten
- Totaal
- Totaal aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met consultants, commerciële laboratoria of particuliere onderzoeksinstituten.
- In Nederland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met consultants, commerciële laboratoria of particuliere onderzoeksinstituten in Nederland.
- In het buitenland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met consultants, commerciële laboratoria of particuliere onderzoeksinstituten in het buitenland.
- In Europa
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met consultants, commerciële laboratoria of particuliere onderzoeksinstituten in Europa (excl. Nederland).
- In de rest van de wereld
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met consultants, commerciële laboratoria of particuliere onderzoeksinstituten buiten Europa.
- Leveranciers
- Totaal
- Totaal aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met leveranciers.
- In Nederland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met leveranciers in Nederland.
- In het buitenland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met leveranciers in het buitenland.
- In Europa
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met leveranciers in Europa (excl. Nederland).
- In de rest van de wereld
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met leveranciers buiten Europa.
- Afnemers uit de private sector
- Totaal
- Totaal aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de private sector.
- In Nederland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de private sector in Nederland.
- In het buitenland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de private sector in het buitenland.
- In Europa
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de private sector in Europa (excl. Nederland).
- In de rest van de wereld
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de private sector buiten Europa.
- Concurrenten of andere bedrijven acti...
- Concurrenten of andere bedrijven actief in dezelfde bedrijfstak
- Totaal
- Totaal aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met concurrenten of andere bedrijven actief in dezelfde bedrijfstak
- In Nederland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met concurrenten of andere bedrijven actief in dezelfde bedrijfstak in Nederland.
- In het buitenland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met concurrenten of andere bedrijven actief in dezelfde bedrijfstak in het buitenland.
- In Europa
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met concurrenten of andere bedrijven actief in dezelfde bedrijfstak in Europa (excl. Nederland).
- In de rest van de wereld
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met concurrenten of andere bedrijven actief in dezelfde bedrijfstak buiten Europa
- Andere bedrijven uit de private sector
- Totaal
- Totaal aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven uit de private sector.
- In Nederland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven uit de private sector in Nederland.
- In het buitenland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven uit de private sector in het buitenland.
- In Europa
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven uit de private sector in Europa (excl. Nederland).
- In de rest van de wereld
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met andere bedrijven uit de private sector buiten Europa.
- Universiteiten of andere hoger onderw...
- Universiteiten of andere hoger onderwijsinstellingen
- Totaal
- Totaal aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met universiteiten of andere hoger onderwijsinstellingen.
- In Nederland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met universiteiten of andere hoger onderwijsinstellingen in Nederland.
- In het buitenland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met universiteiten of andere hoger onderwijsinstellingen in het buitenland.
- In Europa
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met universiteiten of andere hoger onderwijsinstellingen in Europa (excl. Nederland).
- In de rest van de wereld
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met universiteiten of andere hoger onderwijsinstellingen buiten Europa.
- Overheids- of openbare onderzoeksinst...
- Overheids- of openbare onderzoeksinstellingen
- Totaal
- Totaal aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met overheids- of openbare onderzoeksinstellingen.
- In Nederland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met overheids- of openbare onderzoeksinstellingen in Nederland.
- In het buitenland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met overheids- of openbare onderzoeksinstellingen in het buitenland.
- In Europa
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met overheids- of openbare onderzoeksinstellingen in Europa (excl. Nederland).
- In de rest van de wereld
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met overheids- of openbare onderzoeksinstellingen buiten Europa.
- Afnemers uit de publieke sector
- Totaal
- Totaal aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de publieke sector.
- In Nederland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de publieke sector in Nederland.
- In het buitenland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de publieke sector in het buitenland.
- In Europa
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de publieke sector in Europa (excl. Nederland).
- In de rest van de wereld
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met afnemers uit de publieke sector buiten Europa.
- Non-profit organisaties
- Totaal
- Totaal aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met non-profit organisaties.
- In Nederland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met non-profit organisaties in Nederland.
- In het buitenland
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met non-profit organisaties in het buitenland.
- In Europa
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met non-profit organisaties in Europa (excl. Nederland).
- In de rest van de wereld
- Aantal innovatoren dat bij de uitvoering van innovatie activiteiten heeft samengewerkt met non-profit organisaties buiten Europa.
- Belemmering van innovatie
- Specifieke belemmering die invloed heeft gehad op de beslissing om innovatie activiteiten op te starten, dan wel van invloed was tijdens de uitvoering van innovatie activiteiten.
- Gebrek aan interne financiering voor ...
- Gebrek aan interne financiering voor innovatie
- Hoog
- Aantal bedrijven dat gebrek aan interne financiering in hoge mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Middel
- Aantal bedrijven dat gebrek aan interne financiering in middelmatige mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Laag
- Aantal bedrijven dat gebrek aan interne financiering in lage mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- N.v.t.
- Aantal bedrijven dat gebrek aan interne financiering niet als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Gebrek aan krediet of privaat vermogen
- Hoog
- Aantal bedrijven dat gebrek aan krediet of privaat vermogen in hoge mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Middel
- Aantal bedrijven dat gebrek aan krediet of privaat vermogen in middelmatige mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Laag
- Aantal bedrijven dat gebrek aan krediet of privaat vermogen in lage mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- N.v.t.
- Aantal bedrijven dat gebrek aan krediet of privaat vermogen niet als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Moeilijkheden om subsidies te krijgen...
- Moeilijkheden om subsidies te krijgen voor innovatie
- Hoog
- Aantal bedrijven dat moeilijkheden om subsidies te krijgen voor innovatie in hoge mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Middel
- Aantal bedrijven dat moeilijkheden om subsidies te krijgen voor innovatie in middelmatige mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Laag
- Aantal bedrijven dat moeilijkheden om subsidies te krijgen voor innovatie in lage mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- N.v.t.
- Aantal bedrijven dat moeilijkheden om subsidies te krijgen voor innovatie niet als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Kosten van innovatie te hoog
- Hoog
- Aantal bedrijven dat te hoge kosten van innovatie in hoge mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Middel
- Aantal bedrijven dat te hoge kosten van innovatie in middelmatige mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Laag
- Aantal bedrijven dat te hoge kosten van innovatie in lage mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- N.v.t.
- Aantal bedrijven dat te hoge kosten van innovatie niet als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Gebrek aan gekwalificeerd personeel b...
- Gebrek aan gekwalificeerd personeel binnen het bedrijf
- Hoog
- Aantal bedrijven dat gebrek aan gekwalificeerd personeel binnen het bedrijf in hoge mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Middel
- Aantal bedrijven dat gebrek aan gekwalificeerd personeel binnen het bedrijf in middelmatige mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Laag
- Aantal bedrijven dat gebrek aan gekwalificeerd personeel binnen het bedrijf in lage mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- N.v.t.
- Aantal bedrijven dat gebrek aan gekwalificeerd personeel binnen het bedrijf niet als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Gebrek aan samenwerkingspartners
- Hoog
- Aantal bedrijven dat gebrek aan samenwerkingspartners in hoge mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Middel
- Aantal bedrijven dat gebrek aan samenwerkingspartners in middelmatige mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Laag
- Aantal bedrijven dat gebrek aan samenwerkingspartners in lage mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- N.v.t.
- Aantal bedrijven dat gebrek aan samenwerkingspartners niet als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Gebrek aan toegang tot externe kennis
- Hoog
- Aantal bedrijven dat gebrek aan toegang tot externe kennis in hoge mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Middel
- Aantal bedrijven dat gebrek aan toegang tot externe kennis in middelmatige mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Laag
- Aantal bedrijven dat gebrek aan toegang tot externe kennis in lage mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- N.v.t.
- Aantal bedrijven dat gebrek aan toegang tot externe kennis niet als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Onzekere marktvraag voor de innovatie...
- Onzekere marktvraag voor de innovatie ideeën van het bedrijf
- Hoog
- Aantal bedrijven dat onzekere marktvraag voor de innovatie ideeën van het bedrijf in hoge mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Middel
- Aantal bedrijven dat onzekere marktvraag voor de innovatie ideeën van het bedrijf in middelmatige mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Laag
- Aantal bedrijven dat onzekere marktvraag voor de innovatie ideeën van het bedrijf in lage mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- N.v.t.
- Aantal bedrijven dat onzekere marktvraag voor de innovatie ideeën van het bedrijf niet als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Te veel competitie in de markt
- Hoog
- Aantal bedrijven dat te veel competitie in de markt in hoge mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Middel
- Aantal bedrijven dat te veel competitie in de markt in middelmatige mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Laag
- Aantal bedrijven dat te veel competitie in de markt in lage mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- N.v.t.
- Aantal bedrijven dat te veel competitie in de markt niet als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Andere prioriteiten binnen het bedrijf
- Hoog
- Aantal bedrijven dat andere prioriteiten binnen het bedrijf in hoge mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Middel
- Aantal bedrijven dat andere prioriteiten binnen het bedrijf in middelmatige mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Laag
- Aantal bedrijven dat andere prioriteiten binnen het bedrijf in lage mate als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- N.v.t.
- Aantal bedrijven dat andere prioriteiten binnen het bedrijf niet als belemmering voor innovatie activiteiten ervaart.
- Belangrijkste belemmering van innovatie
- Belemmering door gebrek aan middelen
- Aantal innovatoren dat door een gebrek aan middelen geen of niet meer innovatie-activiteiten kon uitvoeren (bijvoorbeeld gebrek aan financiën, gekwalificeerd personeel of materiaal).
- Belemmering door overige redenen
- Aantal innovatoren dat heeft besloten om geen of niet meer innovatie-activiteiten te ontplooien vanwege andere redenen dan een gebrek aan middelen (bijvoorbeeld strategische redenen, niet het juiste moment om te innoveren, andere prioriteiten, risico's te hoog of laag verwacht rendement).
- Geen behoefte aan innovatie
- Aantal innovatoren dat geen of niet meer innovatie-activiteiten had omdat er geen behoefte aan was.