Vermeden verbruik fossiele energie en emissie CO2
| Bron/techniek | Energietoepassingen | Perioden | Vermeden verbruik van fossiele energie Vermeden verbruik (TJ) | Vermeden emissie van kooldioxide (CO2) Vermeden emissie (kton) |
|---|---|---|---|---|
| Totaal energiebronnen | Totaal energietoepassingen | 2023 | 525.521 | 32.145 |
| Totaal energiebronnen | Elektriciteit | 2023 | 430.780 | 26.126 |
| Totaal energiebronnen | Warmte | 2023 | 67.644 | 3.899 |
| Totaal energiebronnen | Vervoer | 2023 | 27.097 | 2.121 |
| Waterkracht | Totaal energietoepassingen | 2023 | 681 | 40 |
| Waterkracht | Elektriciteit | 2023 | 681 | 40 |
| Waterkracht | Warmte | 2023 | ||
| Waterkracht | Vervoer | 2023 | ||
| Totaal windenergie | Totaal energietoepassingen | 2023 | 217.804 | 12.656 |
| Totaal windenergie | Elektriciteit | 2023 | 217.804 | 12.656 |
| Totaal windenergie | Warmte | 2023 | ||
| Totaal windenergie | Vervoer | 2023 | ||
| Windenergie op land | Totaal energietoepassingen | 2023 | 126.861 | 7.372 |
| Windenergie op land | Elektriciteit | 2023 | 126.861 | 7.372 |
| Windenergie op land | Warmte | 2023 | ||
| Windenergie op land | Vervoer | 2023 | ||
| Windenergie op zee | Totaal energietoepassingen | 2023 | 90.943 | 5.285 |
| Windenergie op zee | Elektriciteit | 2023 | 90.943 | 5.285 |
| Windenergie op zee | Warmte | 2023 | ||
| Windenergie op zee | Vervoer | 2023 | ||
| Totaal zonne-energie | Totaal energietoepassingen | 2023 | 159.531 | 9.268 |
| Totaal zonne-energie | Elektriciteit | 2023 | 158.264 | 9.196 |
| Totaal zonne-energie | Warmte | 2023 | 1.266 | 71 |
| Totaal zonne-energie | Vervoer | 2023 | ||
| Zonnestroom | Totaal energietoepassingen | 2023 | 158.264 | 9.196 |
| Zonnestroom | Elektriciteit | 2023 | 158.264 | 9.196 |
| Zonnestroom | Warmte | 2023 | ||
| Zonnestroom | Vervoer | 2023 | ||
| Zonnewarmte | Totaal energietoepassingen | 2023 | 1.266 | 71 |
| Zonnewarmte | Elektriciteit | 2023 | ||
| Zonnewarmte | Warmte | 2023 | 1.266 | 71 |
| Zonnewarmte | Vervoer | 2023 | ||
| Totaal aardwarmte en bodemenergie | Totaal energietoepassingen | 2023 | 12.647 | 704 |
| Totaal aardwarmte en bodemenergie | Elektriciteit | 2023 | ||
| Totaal aardwarmte en bodemenergie | Warmte | 2023 | 12.647 | 704 |
| Totaal aardwarmte en bodemenergie | Vervoer | 2023 | ||
| Aardwarmte | Totaal energietoepassingen | 2023 | 6.791 | 381 |
| Aardwarmte | Elektriciteit | 2023 | ||
| Aardwarmte | Warmte | 2023 | 6.791 | 381 |
| Aardwarmte | Vervoer | 2023 | ||
| Totaal bodemenergie | Totaal energietoepassingen | 2023 | 5.856 | 323 |
| Totaal bodemenergie | Elektriciteit | 2023 | ||
| Totaal bodemenergie | Warmte | 2023 | 5.856 | 323 |
| Totaal bodemenergie | Vervoer | 2023 | ||
| Bodemwarmte, totaal | Totaal energietoepassingen | 2023 | 4.536 | 246 |
| Bodemwarmte, totaal | Elektriciteit | 2023 | ||
| Bodemwarmte, totaal | Warmte | 2023 | 4.536 | 246 |
| Bodemwarmte, totaal | Vervoer | 2023 | ||
| Bodemwarmte, warmtepompen | Totaal energietoepassingen | 2023 | 4.346 | 236 |
| Bodemwarmte, warmtepompen | Elektriciteit | 2023 | ||
| Bodemwarmte, warmtepompen | Warmte | 2023 | 4.346 | 236 |
| Bodemwarmte, warmtepompen | Vervoer | 2023 | ||
| Bodemwarmte, zonder warmtepompen | Totaal energietoepassingen | 2023 | 190 | 11 |
| Bodemwarmte, zonder warmtepompen | Elektriciteit | 2023 | ||
| Bodemwarmte, zonder warmtepompen | Warmte | 2023 | 190 | 11 |
| Bodemwarmte, zonder warmtepompen | Vervoer | 2023 | ||
| Bodemkoude | Totaal energietoepassingen | 2023 | 1.320 | 77 |
| Bodemkoude | Elektriciteit | 2023 | ||
| Bodemkoude | Warmte | 2023 | 1.320 | 77 |
| Bodemkoude | Vervoer | 2023 | ||
| Buitenluchtwarmte | Totaal energietoepassingen | 2023 | 5.874 | 283 |
| Buitenluchtwarmte | Elektriciteit | 2023 | ||
| Buitenluchtwarmte | Warmte | 2023 | 5.874 | 283 |
| Buitenluchtwarmte | Vervoer | 2023 | ||
| Totaal biomassa | Totaal energietoepassingen | 2023 | 128.985 | 9.195 |
| Totaal biomassa | Elektriciteit | 2023 | 54.030 | 4.233 |
| Totaal biomassa | Warmte | 2023 | 47.857 | 2.840 |
| Totaal biomassa | Vervoer | 2023 | 27.097 | 2.121 |
| Afvalverbrandingsinstallaties | Totaal energietoepassingen | 2023 | 21.582 | 1.238 |
| Afvalverbrandingsinstallaties | Elektriciteit | 2023 | 12.764 | 742 |
| Afvalverbrandingsinstallaties | Warmte | 2023 | 8.818 | 496 |
| Afvalverbrandingsinstallaties | Vervoer | 2023 | ||
| Bij- en meestoken biomassa in centrales | Totaal energietoepassingen | 2023 | 31.971 | 3.028 |
| Bij- en meestoken biomassa in centrales | Elektriciteit | 2023 | 29.890 | 2.831 |
| Bij- en meestoken biomassa in centrales | Warmte | 2023 | 2.081 | 197 |
| Bij- en meestoken biomassa in centrales | Vervoer | 2023 | ||
| Totaal biomassa huishoudens | Totaal energietoepassingen | 2023 | 11.600 | 653 |
| Totaal biomassa huishoudens | Elektriciteit | 2023 | ||
| Totaal biomassa huishoudens | Warmte | 2023 | 11.600 | 653 |
| Totaal biomassa huishoudens | Vervoer | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, openhaarden | Totaal energietoepassingen | 2023 | 180 | 10 |
| Biomassa huishoudens, openhaarden | Elektriciteit | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, openhaarden | Warmte | 2023 | 180 | 10 |
| Biomassa huishoudens, openhaarden | Vervoer | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, inzethaarden | Totaal energietoepassingen | 2023 | 1.658 | 93 |
| Biomassa huishoudens, inzethaarden | Elektriciteit | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, inzethaarden | Warmte | 2023 | 1.658 | 93 |
| Biomassa huishoudens, inzethaarden | Vervoer | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, houtkachels | Totaal energietoepassingen | 2023 | 7.698 | 433 |
| Biomassa huishoudens, houtkachels | Elektriciteit | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, houtkachels | Warmte | 2023 | 7.698 | 433 |
| Biomassa huishoudens, houtkachels | Vervoer | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, pelletkachels | Totaal energietoepassingen | 2023 | 2.064 | 116 |
| Biomassa huishoudens, pelletkachels | Elektriciteit | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, pelletkachels | Warmte | 2023 | 2.064 | 116 |
| Biomassa huishoudens, pelletkachels | Vervoer | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, houtskoolverbruik | Totaal energietoepassingen | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, houtskoolverbruik | Elektriciteit | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, houtskoolverbruik | Warmte | 2023 | ||
| Biomassa huishoudens, houtskoolverbruik | Vervoer | 2023 | ||
| Bron: CBS. | ||||
Tabeltoelichting
Deze tabel bevat cijfers over het vermeden verbruik van fossiele energie en de vermeden emissie van kooldioxide (CO2). Cijfers worden zowel in absolute zin gepresenteerd als ten opzichte van de totale emissie van CO2 in Nederland.
Met het verbruik van hernieuwbare energie wordt het verbruik van fossiele energie vermeden en daarmee de uitstoot van CO2 die met het verbruik van fossiele brandstoffen zou zijn ontstaan. Hernieuwbare energie is energie uit wind, waterkracht, zon, bodem, buitenluchtwarmte en biomassa. Dit is energie uit natuurlijke processen die constant wordt aangevuld.
De gegevens kunnen worden uitgesplitst naar energiebron/techniek en naar toepassing (elektriciteit, warmte en vervoer).
Vanaf verslagjaar 2021 gelden er in het kader van de EU-Richtlijn Hernieuwbare Energie (2018) nieuwe duurzaamheidscriteria voor vaste en gasvormige biomassa verbruikt in installaties boven een bepaalde vermogensgrens. Alleen de vaste en gasvormige biomassa die aan deze duurzaamheidscriteria voldoen zijn meegenomen in de berekening van het vermeden verbruik van fossiele energie en emissie van CO2 in 2021.
Een uitzondering geldt voor biogas dat is ingezet voor de productie van groen gas. De huidige methode maakt geen onderscheid tussen duurzaam en niet-duurzame inzet van biogas voor de productie van groen gas. Hierin wijkt deze methode af van de bruto eindverbruik-methode gebruikt voor de meeste hernieuwbare energiestatistieken. Zie Protocol Monitoring Hernieuwbare Energie RVO CBS voor meer informatie over beide methodes.
Gegevens beschikbaar vanaf: 1990
Status van de cijfers:
De cijfers in deze tabel zijn definitief tot en met 2023, nader voorlopig voor het verslagjaar 2024.
Wijzigingen per december 2025:
Cijfers over 2021 en 2022 zijn gereviseerd en cijfers over 2023 en 2024 zijn bijgesteld.
De revisie heeft betrekking op verbeterde data over (bio)diesel en verbruik van mobiele werktuigen in de bouwnijverheid en de diensten. Hierdoor vindt er een verschuiving plaats van biodieselverbruik met energietoepassing vervoer naar energietoepassing warmte. Cijfers over diverse andere energiedragers en technieken zijn licht gewijzigd door het beschikbaar komen van nieuwe informatie.
De cijfers over “Bodemwarmte, warmtepompen” en “Buitenluchtwarmte” voor 2024 wijken af van de cijfers zoals gepubliceerd in de warmtepompentabel (StatLine-code 85523). De referentierendementen om de vermeden verbruiken en emissies te berekenen voor 2024 zijn in december 2025 gepubliceerd. Tijdens de update in november 2025 van de warmtepompentabel zijn de referentierendementen van 2023 gebruikt, wat voor het verschil tussen de cijfers zorgt.
Wijzigingen per juli 2025:
Cijfers over 2024 toegevoegd.
Wijzigingen per januari 2025
Cijfers over 2022 en 2023 zijn geactualiseerd. Hiermee zijn de cijfers over 2022 definitief.
De cijfers over “Bodemwarmte, warmtepompen” en “Buitenluchtwarmte” voor 2023 wijken af van de cijfers zoals gepubliceerd in de warmtepompentabel (StatLine-code 85523). De referentierendementen om de vermeden verbruiken en emissies te berekenen voor 2023 zijn in december 2024 gepubliceerd. Tijdens de update in november 2024 van de warmtepompentabel zijn de referentierendementen van 2022 gebruikt, wat voor het verschil tussen de cijfers zorgt.
Wanneer komen er nieuwe cijfers:
Voorlopige cijfers over het voorafgaande jaar verschijnen elk jaar in juni.
In december worden deze cijfers bijgesteld en krijgen de status nader voorlopig, omdat cijfers over zonnestroom en de noemers het jaar erop nog worden bijgesteld.
Definitieve cijfers verschijnen in december twee jaar na afloop van het verslagjaar.
Toelichting onderwerpen
- Vermeden verbruik van fossiele energie
- Het vermeden verbruik van fossiele energie is de hoeveelheid fossiele energie (en kernenergie) die nodig geweest zou zijn als de hernieuwbare energie niet gebruikt zou zijn.
Bij de berekening van vermeden verbruik van fossiele energie gaat het om de som van:
1. Het vermeden verbruik van fossiele energie door de binnenlandse productie van elektriciteit, warmte en gas uit hernieuwbare bronnen.
2. Het vermeden verbruik van fossiele energie door de op de binnenlandse markt verkochte biobrandstoffen voor het wegverkeer.
De import en export van groene stroom telt niet mee.- Vermeden verbruik
- In deze tabel wordt als eenheid de TeraJoule (TJ) gebruikt.
Dit is 1 000 000 000 000 joule (een 1 met 12 nullen). Een joule is een eenheid van energie die overeenkomt met 0,24 calorie.
Een TJ komt overeen met 31 600 kubieke meter aardgas of 278 000 kilowattuur elektriciteit.
- Vermeden emissie van kooldioxide (CO2)
- Emissie: Uitstoot van een stof vanuit een bron. De hoeveelheid kooldioxide die uitgestoten zou zijn, wanneer er geen gebruik zou zijn gemaakt van de betreffende hernieuwbare energiebron. Gerekend is met referentietechnologieën die gedefinieerd zijn in het Protocol Monitoring Hernieuwbare Energie (RVO.nl en CBS, 2015). Het gaat hierbij om de binnenlandse productie van hernieuwbare elektriciteit, warmte en gas. De import van groene stroom telt niet mee.
Bij de berekening van de vermeden emissies kooldioxide wordt alleen gekeken naar de vermeden emissies bij de productie van hernieuwbare elektriciteit, warmte en gas. Er wordt niet gekeken naar de verschillen tussen hernieuwbare en fossiele energie bij de winning en omzetting van brandstoffen en bij het maken van installaties voor de productie van elektriciteit, warmte en gas.- Vermeden emissie
- Emissie: Uitstoot van een stof vanuit een bron.
CO2: Kooldioxide. 1 kton = 1 000 ton = 1 miljoen kg.