Overheidsbalans; activa en passiva
Verklaring van tekens
Tabeltoelichting
Deze tabel bevat gegevens over de (eind)balans van de sector overheid. Dit geeft inzicht in de bezittingen, schulden en het vermogen van de overheid. De bezittingen bestaan uit financiële activa (bijvoorbeeld leningen) en niet-financiële activa (zoals bedrijfsgebouwen of grond-, weg- en waterbouwkundige werken). De schulden plus het vermogen vormen de passiva van de balans. De balansposten worden in het algemeen tegen marktwaarde gewaardeerd. De marktwaarde geeft het bedrag weer waarvoor een activum verkocht kan worden. Indien er geen markt bestaat voor een activum wordt een zo goed mogelijke benadering gegeven van de marktwaarde. Financiële balansposten die niet op de markt verhandeld worden zoals chartaal geld, deposito's, leningen, handelskredieten en transitoria worden tegen de nominale waarde gewaardeerd.
De Overheidsbalans is geconsolideerd op het niveau van de overheid. Dat wil zeggen dat de vorderingen en schulden tussen overheidsinstellingen onderling zijn geëlimineerd.
De gebruikte begrippen sluiten aan bij de Nationale rekeningen. De Nationale rekeningen zijn gebaseerd op de internationale definities van het Europees Systeem van Rekeningen (ESR 2010). De gepresenteerde gegevens sluiten aan bij de publicaties over de Nationale rekeningen, respectievelijk de overheidsrekeningen.
Gegevens beschikbaar vanaf: 1995
Status van de cijfers:
Het meest recente verslagjaar 2024 heeft de status voorlopig, de verslagjaren 2023 en eerder hebben de status definitief.
Wijzigingen per 11 september 2025:
Cijfers over het jaar 2024 zijn beschikbaar.
In het kader van het revisiebeleid van de Nationale rekeningen zijn voor de financiële rekeningen van de overheid de jaarcijfers vanaf 1995 herzien.
De cijfers over het jaar 2023 zijn nu definitief.
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
De tabel wordt elk jaar in de zomer (juli/augustus) geactualiseerd. Dan worden de cijfers over het voorafgaande jaar toegevoegd, en de voorlopige jaarcijfers herzien.
Informatie over het revisiebeleid van de Nationale Rekeningen is te vinden onder paragraaf 3 'relevante artikelen'.
Toelichting onderwerpen
- Activa
- Totaal van alle bezittingen.
Een economisch actief (meervoud activa) is een waardeobject waarvan het bezit of gebruik gedurende een bepaalde tijd de economische eigenaar baten oplevert. Het is een middel om waarde mee te nemen van de ene verslagperiode naar de volgende.- Niet-financiële activa
- Niet-financiële activa zijn objecten die een economische waarde hebben, waar eigendomsrechten over kunnen worden uitgeoefend en die niet geldelijk van aard zijn. In de praktijk komt dit bij benadering neer op alle (niet geldelijke) objecten die verkocht kunnen worden. Voorbeelden van objecten die niet verkocht kunnen worden zijn de zee en de lucht. Voorbeelden van activa die geldelijk van aard zijn, zijn aandelen en pensioenen. Niet-financiële activa bestaan uit vaste activa, voorraden, grond, minerale reserves en duurzame consumptiegoederen.
- AN1131B Overige wegvervoermiddelen
- Alle wegvervoermiddelen met uitzondering van personenauto's.
- AN11O Overige materiële vaste activa
- Goederen zoals meubilair, rekken, silo's, opslagtanks, containers, pallets, sportartikelen en muziekinstrumenten.
- AN117O Overige immateriële activa
- Nieuwe informatie of specialistische kennis waarvan het gebruik in het productieproces is beperkt tot de eenheden die hierover het eigendom hebben of die van de eigenaar een vergunning voor het gebruik hebben gekregen.
- Financiële activa
- Financiële activa zijn economische activa; hiertoe behoren financiële aanspraken en de component ongemunt goud van monetair goud. Financiële activa zijn waardeobjecten, te weten baten die de economische eigenaar krijgt wanneer hij ze gedurende een bepaalde tijd behoudt. Zij zijn een middel om waarden van de ene verslagperiode naar de volgende over te brengen. Baten of reeksen baten worden uitgewisseld door middel van betalingen. Tot de betaalmiddelen behoren monetair goud, bijzondere trekkingsrechten, chartaal geld en girale deposito's. Financiële aanspraken, ook financiële instrumenten genoemd, zijn financiële activa, waartegenover financiële passiva staan.
- AF29 Overige deposito's
- Overige deposito's zijn andere deposito's dan girale deposito's. Overige deposito's kunnen niet worden gebruikt voor het verrichten van betalingen, behalve op de vervaldatum of na een overeengekomen opzegtermijn, en kunnen niet in chartaal geld of girale deposito's worden omgezet zonder enige aanzienlijke beperking of boete. Daarnaast omvatten overige deposito's tegoeden van de overheid die aangehouden worden bij de centrale overheid.
- AF5 Aandelen en overige deelnemingen
- Aandelen en overige deelnemingen omvatten alle vorderingen die een gehele of gedeeltelijke aanspraak verlenen op de eventuele winst en het eventuele netto vermogen bij liquidatie. Hiertoe wordt eveneens gerekend de waarde van de investeringen door de overheid in de overheidsbedrijven.
Een splitsing wordt gemaakt in:
- Beursgenoteerde aandelen;
- Niet-beursgenoteerde aandelen;
- Overige deelnemingen, en
- Aandelen of rechten van deelneming in beleggingsfondsen .
- AF519 Overige deelnemingen
- Overige deelnemingen omvatten alle vormen van deelnemingen die niet zijn ingedeeld bij de subcategorieën beursgenoteerde aandelen en niet-beursgenoteerde aandelen.
- AF8 Overige vorderingen/schulden
- Overige vorderingen/schulden zijn financiële activa en passiva die ontstaan als tegenboekingen van transacties indien er sprake is van een tijdsverschil tussen deze transacties en de daarmee samenhangende betalingen.
Financiële transacties in overige vorderingen/schulden omvatten:
- handelskredieten en voorschotten, en
- overige transitorische posten.
- Passiva
- Totaal van alle schulden plus het vermogenssaldo.
- Financiële passiva
- Financiële passiva komen tot stand wanneer debiteuren verplicht zijn hun crediteuren betalingen of reeksen betalingen te doen.
- AF29 Overige deposito's
- Overige deposito's zijn andere deposito's dan girale deposito's. Overige deposito's kunnen niet worden gebruikt voor het verrichten van betalingen, behalve op de vervaldatum of na een overeengekomen opzegtermijn, en kunnen niet in chartaal geld of girale deposito's worden omgezet zonder enige aanzienlijke beperking of boete. Daarnaast omvatten overige deposito's tegoeden van de overheid die aangehouden worden bij de centrale overheid.
- AF8 Overige vorderingen/schulden
- Overige vorderingen/schulden zijn financiële activa en passiva die ontstaan als tegenboekingen van transacties indien er sprake is van een tijdsverschil tussen deze transacties en de daarmee samenhangende betalingen.
Financiële transacties in overige vorderingen/schulden omvatten:
- handelskredieten en voorschotten, en
- overige transitorische posten.
- Vermogenssaldo
- Het vermogenssaldo is het saldo van de bezittingen en schulden.
De bezittingen (activa) bestaan uit financiële en niet-financiële activa. De schulden (oftewel financiële passiva) bestaan uit financiële verplichtingen. Bij een positief vermogenssaldo zijn de bezittingen en vorderingen samen groter dan de schulden.- Mutatie in vermogenssaldo
- De mutatie in het vermogenssaldo geeft de ontwikkeling van het vermogenssaldo weer van het betreffende jaar.
Het vermogenssaldo is het saldo van de bezittingen en schulden. De mutatie in het vermogenssaldo is de som van de mutaties van deze onderdelen.- Overig
- De overige onderdelen die naast het exploitatiesaldo de mutatie van het vermogenssaldo veroorzaken.
Dit betreft de waardeverandering van niet-financiële activa, vorderingen of schulden. De veranderingen worden veroorzaakt door bijvoorbeeld herwaarderingen of eenzijdige afboekingen van oninbare vorderingen. Daarnaast verandert het vermogen ook door aan- of verkoop van niet-financiële activa die niet opgenomen zijn in de balans maar wel geld hebben gekost of opgeleverd. Door het ontbreken van de niet-financiële balanspost heeft dit wel een vermogenseffect. Een voorbeeld hiervan is kostbaarheden in het bezit van de overheid.
Statistische verschillen zitten ook verwerkt in de post 'overig'.