Dierlijke mest en mineralen; productie, transport en gebruik per regio

Bekijk volledige tabel Download volledige dataset Toon toelichting
Regio's Mestaanvoer op landbouwbedrijven Aangevoerde mest (mln kg) Mestaanvoer op landbouwbedrijven Stikstof in aangevoerde mest (N) (1000 kg) Mestaanvoer op landbouwbedrijven Fosfaat in aangevoerde mest (P2O5) (1000 kg) Mestafvoer van landbouwbedrijven Afgevoerde mest (mln kg) Mestafvoer van landbouwbedrijven Stikstof in afgevoerde mest (N) (1000 kg) Mestafvoer van landbouwbedrijven Fosfaat in afgevoerde mest (P2O5) (1000 kg) Mestgebruik door landbouwbedrijven Gebruikte mest (mln kg) Mestgebruik door landbouwbedrijven Stikstof in gebruikte mest (N) (1000 kg) Mestgebruik door landbouwbedrijven Fosfaat in gebruikte mest (P2O5) (1000 kg) Mestgebruik door landbouwbedrijven Stikstof in gebruikte mest per hectare (kg/ha) Mestgebruik door landbouwbedrijven Fosfaat in gebruikte mest per hectare (kg/ha)
Nederland 20.924 105.800 38.200 25.453 175.300 77.500 70.123 334.000 108.200 186 60
Noord-Nederland (LD) 5.516 28.350 10.040 4.053 26.330 10.310 21.394 101.190 31.960 191 60
Oost-Nederland (LD) 5.392 28.340 10.330 8.780 60.200 26.550 22.197 103.220 33.340 203 66
West-Nederland (LD) 4.622 24.540 9.120 2.774 15.670 6.100 14.022 69.460 22.890 163 54
Zuid-Nederland (LD) 5.394 24.580 8.740 9.846 73.080 34.500 12.510 60.110 20.010 183 61
Groningen (PV) 2.034 10.990 4.090 1.020 6.480 2.590 5.157 26.050 8.680 164 55
Fryslân (PV) 1.264 6.020 2.000 1.812 10.920 3.980 10.744 50.090 15.420 223 69
Drenthe (PV) 2.218 11.340 3.950 1.221 8.930 3.740 5.493 25.050 7.870 171 54
Overijssel (PV) 1.466 6.900 2.230 3.532 22.800 9.480 9.671 43.440 13.880 222 71
Flevoland (PV) 1.636 9.920 4.030 802 5.130 2.350 2.269 12.490 4.540 141 51
Gelderland (PV) 2.290 11.510 4.070 4.446 32.270 14.710 10.258 47.290 14.920 212 67
Utrecht (PV) 404 1.980 610 855 5.610 2.380 3.502 16.680 5.150 235 73
Noord-Holland (PV) 1.071 5.590 2.040 678 3.530 1.200 3.867 18.870 6.100 151 49
Zuid-Holland (PV) 1.163 6.130 2.290 740 3.670 1.330 4.024 19.860 6.520 178 58
Zeeland (PV) 1.984 10.840 4.190 501 2.860 1.190 2.629 14.040 5.110 118 43
Noord-Brabant (PV) 3.694 16.580 5.840 7.342 50.510 22.930 9.681 47.290 16.190 203 69
Limburg (PV) 1.700 8.000 2.900 2.504 22.570 11.570 2.830 12.820 3.820 134 40
Concentratiegebied Oost 2.363 10.940 3.580 6.271 43.320 19.030 14.282 65.340 20.850 223 71
Concentratiegebied Zuid 3.940 17.450 6.040 8.897 67.810 32.320 9.627 45.940 15.180 196 65
Niet-concentratiegebied 14.621 77.410 28.600 10.285 64.140 26.110 46.214 222.700 72.180 176 57
Eems 2.255 12.280 4.550 872 6.220 2.630 4.035 20.520 6.880 153 51
Rijn-Noord 1.939 9.640 3.320 2.250 13.650 5.010 13.642 64.060 19.930 212 66
Rijn-Oost 3.719 17.460 5.780 6.198 39.500 16.550 18.175 81.550 25.940 209 66
Rijn-Midden 2.169 12.530 4.870 2.897 22.510 10.460 5.801 29.080 9.590 180 59
Rijn-West 3.403 18.070 6.620 2.861 17.450 7.110 13.437 64.890 20.830 184 59
Maas 5.381 24.590 8.740 9.795 72.620 34.300 12.298 59.210 19.720 181 60
Schelde 2.056 11.220 4.330 580 3.310 1.410 2.736 14.660 5.320 118 43
Bouwhoek en Hogeland (LG) 914 4.930 1.770 627 3.820 1.360 3.115 15.090 4.830 169 54
Veenkoloniën en Oldambt (LG) 2.994 15.930 5.810 1.267 9.320 3.970 5.425 26.910 8.910 152 50
Noordelijk Weidegebied (LG) 1.579 7.320 2.400 2.612 15.910 6.050 14.736 67.440 20.810 227 70
Oostelijk Veehouderijgebied (LG) 2.711 12.590 4.140 5.200 32.770 13.960 13.886 62.850 20.170 216 69
Centraal Veehouderijgebied (LG) 385 1.910 620 1.885 16.250 7.670 2.576 12.100 3.630 233 70
IJsselmeerpolders (LG) 1.976 11.850 4.760 951 6.090 2.680 2.921 15.830 5.690 137 49
Westelijk Holland (LG) 885 4.400 1.590 616 3.070 1.100 3.251 15.800 5.070 160 51
Waterland en Droogmakerijen (LG) 178 850 280 206 970 320 1.180 5.600 1.740 184 57
Hollands/Utrechts Weidegebied (LG) 407 1.930 580 804 4.240 1.580 4.372 20.800 6.470 241 75
Rivierengebied (LG) 950 5.260 1.970 996 7.460 3.360 2.995 14.140 4.480 192 61
Zuidwestelijk Akkerbouwgebied (LG) 3.292 17.930 7.020 833 4.790 1.980 4.590 24.310 8.880 125 46
Zuidwest-Brabant (LG) 427 2.040 710 613 3.380 1.460 942 4.790 1.550 145 47
Zuidelijk Veehouderijgebied (LG) 3.845 17.100 5.940 8.651 66.180 31.570 9.318 44.570 14.760 197 65
Zuid-Limburg (LG) 381 1.750 630 188 1.030 420 817 3.750 1.220 135 44
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


De tabel bevat cijfers over de productie, het transport en het gebruik van dierlijke mest en de daarin aanwezige mineralen stikstof en fosfaat door landbouwbedrijven. Het gebruik van dierlijke mest in de vorm van stikstof en fosfaat wordt vergeleken met de plaatsingsruimte voor beide mineralen.

In de tabel kunnen de gegevens worden bekeken voor verschillende regionale niveaus waaronder landsdelen, provincies en concentratiegebieden. Bij het gebruik van zowel regionaal als inhoudelijk gedetailleerde uitkomsten moet rekening worden gehouden met aanzienlijke onzekerheidsmarges. Bij meer geaggregeerde gebruikscijfers zoals het mineralengebruik per hectare per landsdeel of het absolute mineralengebruik per provincie of landsdeel zijn de foutenmarges kleiner.

Gegevens beschikbaar vanaf:1994

Status van de cijfers:
Cijfers zijn bij eerste publicatie definitief maar nieuwe inzichten in berekeningsmethoden kunnen aanleiding geven tot herberekening van de tijdreeks.

Wijzigingen per 25 februari 2025:
Cijfers over 2023 zijn toegevoegd. Nieuwe inzichten in mesttransporten van en naar landbouwbedrijven en nieuwe inzichten in gasvormige stikstofverliezen uit opgeslagen mest, leidden tot veranderingen in de cijfers over mesttransporten en mestgebruik vanaf 2010.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
In het eerste kwartaal van 2026 worden de cijfers over 2024 toegevoegd.

Toelichting onderwerpen

Mestaanvoer op landbouwbedrijven
Aangevoerde mest
Op landbouwbedrijven aangevoerde mest. Om de getransporteerde hoeveelheden te kunnen vergelijken met de geproduceerde hoeveelheiden zijn transporten van vaste runder- en varkensmest omgerekend naar dunne mest op basis van forfaitaire fosfaatgehalten.
Stikstof in aangevoerde mest (N)
Tot en met 2004 volledig gebaseerd op vervoersbewijzen en vanaf 2005 gebaseerd op de hoeveelheid getransporteerde mest en de stikstof-fosfaatverhouding in geproduceerde mest. Voor fracties van gescheiden mest is de hoeveelheid stikstof vanaf 2009 berekend op basis van de hoeveelheid getransporteerde mest en de samenstelling op basis van praktijkproeven. Deze werkwijze is afgestemd met de uitgangspunten van het rekenmodel NEMA (National Emission Model for Agriculture).
Fosfaat in aangevoerde mest (P2O5)
Tot en met 2008 volledig gebaseerd op vervoersbewijzen. Vanaf 2009 is de hoeveelheid fosfaat in vaste mest berekend op basis van de hoeveelheid getransporteerde mest en het berekende fosfaatgehalte volgens de mest- en mineralenproductie. Voor fracties van gescheiden mest is de hoeveelheid fosfaat berekend op basis van de hoeveelheid getransporteerde mest en de samenstelling op basis van praktijkproeven. Deze werkwijze is afgestemd met de uitgangspunten van het rekenmodel NEMA (National Emission Model for Agriculture).

Mestafvoer van landbouwbedrijven
Afgevoerde mest
De mestproductie van rundvee en varkens wordt berekend als dunne mest. Om de getransporteerde hoeveelheden te kunnen vergelijken met de geproduceerde hoeveelheiden zijn transporten van vaste runder- en varkensmest omgerekend naar dunne mest op basis van forfaitaire fosfaatgehalten.
Stikstof in afgevoerde mest (N)
Tot en met 2004 volledig gebaseerd op vervoersbewijzen en vanaf 2005 gebaseerd op de hoeveelheid getransporteerde mest en de stikstof-fosfaatverhouding in geproduceerde mest. Voor fracties van gescheiden mest is de hoeveelheid stikstof vanaf 2009 berekend op basis van de hoeveelheid getransporteerde mest en de samenstelling op basis van praktijkproeven. Deze werkwijze is afgestemd met de uitgangspunten van het rekenmodel NEMA (National Emission Model for Agriculture).
Fosfaat in afgevoerde mest (P2O5)
Tot en met 2008 volledig gebaseerd op vervoersbewijzen. Vanaf 2009 is de hoeveelheid fosfaat in vaste mest berekend op basis van de hoeveelheid getransporteerde mest en het berekende fosfaatgehalte volgens de mest- en mineralenproductie. Voor fracties van gescheiden mest is de hoeveelheid fosfaat berekend op basis van de hoeveelheid getransporteerde mest en de samenstelling op basis van praktijkproeven. Deze werkwijze is afgestemd met de uitgangspunten van het rekenmodel NEMA (National Emission Model for Agriculture).
Mestgebruik door landbouwbedrijven
Gebruikte mest
De mestproductie van rundvee en varkens wordt berekend als dunne mest. Om de getransporteerde hoeveelheden te kunnen vergelijken met de geproduceerde hoeveelheiden zijn transporten van vaste runder- en varkensmest omgerekend naar dunne mest op basis van forfaitaire fosfaatgehalten.
Stikstof in gebruikte mest (N)
De stikstof in opgeslagen mest en weidemest plus de stikstof in aangevoerde mest minus de stikstof in afgevoerde mest.
Fosfaat in gebruikte mest (P2O5)
De fosfaat in opgeslagen mest en weidemest plus de fosfaat in aangevoerde mest minus de fosfaat in afgevoerde mest.
Stikstof in gebruikte mest per hectare
De stikstof in opgeslagen mest en weidemest plus de stikstof in aangevoerde mest minus de stikstof in afgevoerde mest, per hectare.
Fosfaat in gebruikte mest per hectare
De fosfaat in opgeslagen mest en weidemest plus de fosfaat in aangevoerde mest minus de fosfaat in afgevoerde mest, per hectare.