Dierlijke mest; productie en mineralenuitscheiding; bedrijfstype, regio

Dierlijke mest; productie en mineralenuitscheiding; bedrijfstype, regio

Bedrijfstype Regio's Perioden Mestproductie Totaal mestproductie (mln kg) Mestproductie Dunne mest in de stal (mln kg) Mestproductie Dunne mest in de wei (mln kg) Mestproductie Vaste mest in de stal (mln kg) Stikstofuitscheiding (N) Stikstof in opgeslagen mest en weidemest (1 000 kg) Productie en plaatsingruimte mest Plaatsingsruimte stikstof (N) (1 000 kg) Productie en plaatsingruimte mest Plaatsingsruimte fosfaat (P205) (1 000 kg) Productie en plaatsingruimte mest Saldo plaatsingsruimte stikstof (N) (1 000 kg) Productie en plaatsingruimte mest Saldo plaatsingsruimte stikstof per ha (kg/ha) Productie en plaatsingruimte mest Saldo plaatsingsruimte fosfaat (P205) (1 000 kg) Productie en plaatsingruimte mest Saldo plaatsingsruimte fosfaat per ha (kg/ha)
Totaal alle bedrijfstypen Nederland 2025* 74.130 64.801 6.867 2.461 382.700 316.200 133.400 -69.700 -39 -29.100 -16
Totaal alle bedrijfstypen Noord-Nederland (LD) 2025* 19.846 17.187 2.251 408 95.800 95.560 41.760 -590 -1 1.940 4
Totaal alle bedrijfstypen Oost-Nederland (LD) 2025* 25.206 22.387 1.948 871 126.560 89.780 39.760 -37.800 -75 -14.310 -28
Totaal alle bedrijfstypen West-Nederland (LD) 2025* 12.169 10.212 1.614 343 58.840 74.840 31.340 15.880 37 7.100 17
Totaal alle bedrijfstypen Zuid-Nederland (LD) 2025* 16.909 15.015 1.054 840 101.500 56.000 20.500 -47.200 -145 -23.850 -73
Totaal alle bedrijfstypen Groningen (PV) 2025* 4.139 3.526 516 97 20.890 27.840 11.820 6.830 43 3.210 20
Totaal alle bedrijfstypen Fryslân (PV) 2025* 11.223 9.738 1.328 157 52.980 41.750 19.180 -11.270 -50 -2.960 -13
Totaal alle bedrijfstypen Drenthe (PV) 2025* 4.484 3.923 408 154 21.930 25.970 10.760 3.840 26 1.690 12
Totaal alle bedrijfstypen Overijssel (PV) 2025* 11.704 10.513 892 299 55.980 34.890 15.570 -21.560 -110 -8.230 -42
Totaal alle bedrijfstypen Flevoland (PV) 2025* 1.454 1.280 116 58 7.410 15.020 6.930 7.540 86 3.710 42
Totaal alle bedrijfstypen Gelderland (PV) 2025* 12.047 10.593 940 514 63.170 39.870 17.260 -23.780 -107 -9.790 -44
Totaal alle bedrijfstypen Utrecht (PV) 2025* 3.941 3.382 448 111 19.760 12.980 5.960 -6.820 -97 -2.410 -34
Totaal alle bedrijfstypen Noord-Holland (PV) 2025* 3.448 2.850 512 85 16.250 21.780 9.150 5.520 44 2.550 21
Totaal alle bedrijfstypen Zuid-Holland (PV) 2025* 3.663 3.079 500 84 17.190 19.970 8.560 2.770 25 1.540 14
Totaal alle bedrijfstypen Zeeland (PV) 2025* 1.117 900 154 63 5.640 20.110 7.660 14.400 122 5.410 46
Totaal alle bedrijfstypen Noord-Brabant (PV) 2025* 13.530 12.176 816 538 77.550 39.960 14.860 -38.830 -168 -18.410 -80
Totaal alle bedrijfstypen Limburg (PV) 2025* 3.378 2.839 238 302 23.950 16.040 5.640 -8.370 -89 -5.450 -58
Totaal alle bedrijfstypen Concentratiegebied Oost 2025* 17.863 15.926 1.334 604 91.290 52.100 22.410 -40.020 -138 -16.290 -56
Totaal alle bedrijfstypen Concentratiegebied Zuid 2025* 14.519 12.971 807 742 89.820 39.900 13.720 -51.540 -222 -25.730 -111
Totaal alle bedrijfstypen Niet-concentratiegebied 2025* 41.747 35.905 4.727 1.115 201.580 224.190 97.230 21.830 17 12.890 10
Totaal graasdierbedrijven Nederland 2025* 61.044 53.393 6.411 1.240 268.000 182.700 82.800 -85.800 -86 -24.300 -24
Totaal graasdierbedrijven Noord-Nederland (LD) 2025* 18.904 16.509 2.191 203 83.910 62.350 28.860 -21.610 -64 -5.790 -17
Totaal graasdierbedrijven Oost-Nederland (LD) 2025* 20.933 18.696 1.796 441 89.250 58.160 26.620 -31.280 -98 -9.020 -28
Totaal graasdierbedrijven West-Nederland (LD) 2025* 11.211 9.461 1.511 240 51.210 38.230 17.450 -13.010 -62 -3.320 -16
Totaal graasdierbedrijven Zuid-Nederland (LD) 2025* 9.996 8.728 912 356 43.630 23.940 9.910 -19.930 -146 -6.190 -45
Totaal graasdierbedrijven Groningen (PV) 2025* 3.832 3.300 490 42 17.390 12.600 5.740 -4.810 -70 -1.330 -19
Totaal graasdierbedrijven Fryslân (PV) 2025* 10.980 9.571 1.312 96 49.610 36.400 17.080 -13.220 -68 -3.640 -19
Totaal graasdierbedrijven Drenthe (PV) 2025* 4.092 3.638 389 65 16.920 13.350 6.030 -3.590 -49 -830 -11
Totaal graasdierbedrijven Overijssel (PV) 2025* 10.006 8.993 848 165 41.770 27.540 12.780 -14.330 -94 -4.170 -27
Totaal graasdierbedrijven Flevoland (PV) 2025* 1.084 984 87 13 4.430 2.270 1.080 -2.160 -172 -670 -54
Totaal graasdierbedrijven Gelderland (PV) 2025* 9.843 8.719 861 262 43.050 28.340 12.770 -14.780 -96 -4.170 -27
Totaal graasdierbedrijven Utrecht (PV) 2025* 3.573 3.067 431 75 16.520 11.580 5.390 -4.960 -79 -1.370 -22
Totaal graasdierbedrijven Noord-Holland (PV) 2025* 3.320 2.758 491 71 15.230 12.160 5.550 -3.070 -45 -680 -10
Totaal graasdierbedrijven Zuid-Holland (PV) 2025* 3.442 2.895 476 71 15.800 11.800 5.390 -4.000 -63 -1.030 -16
Totaal graasdierbedrijven Zeeland (PV) 2025* 877 741 112 24 3.660 2.700 1.120 -980 -63 -250 -16
Totaal graasdierbedrijven Noord-Brabant (PV) 2025* 8.222 7.238 718 266 35.740 18.690 7.730 -17.260 -162 -5.430 -51
Totaal graasdierbedrijven Limburg (PV) 2025* 1.775 1.490 194 90 7.890 5.250 2.180 -2.670 -88 -760 -25
Totaal graasdierbedrijven Concentratiegebied Oost 2025* 14.502 12.960 1.233 309 62.600 39.910 17.830 -22.860 -104 -6.730 -31
Totaal graasdierbedrijven Concentratiegebied Zuid 2025* 8.133 7.127 706 300 35.760 18.070 7.190 -17.920 -173 -5.710 -55
Totaal graasdierbedrijven Niet-concentratiegebied 2025* 38.408 33.307 4.471 631 169.640 124.700 57.820 -45.060 -66 -11.880 -18
Melkveebedrijven Nederland 2025* 53.571 48.756 4.758 57 223.600 147.000 68.200 -76.700 -96 -23.100 -29
Melkveebedrijven Noord-Nederland (LD) 2025* 17.626 15.849 1.758 18 76.580 53.400 25.110 -23.190 -81 -6.900 -24
Melkveebedrijven Oost-Nederland (LD) 2025* 17.543 16.221 1.307 15 69.550 45.820 21.490 -23.750 -95 -7.160 -29
Melkveebedrijven West-Nederland (LD) 2025* 10.016 8.928 1.072 16 44.160 30.290 14.130 -13.880 -84 -4.120 -25
Melkveebedrijven Zuid-Nederland (LD) 2025* 8.387 7.757 622 7 33.300 17.520 7.470 -15.860 -160 -4.900 -49
Melkveebedrijven Groningen (PV) 2025* 3.542 3.164 375 3 15.750 10.590 4.920 -5.170 -90 -1.560 -27
Melkveebedrijven Fryslân (PV) 2025* 10.383 9.266 1.106 12 46.160 32.190 15.250 -13.970 -82 -4.220 -25
Melkveebedrijven Drenthe (PV) 2025* 3.700 3.419 278 3 14.670 10.630 4.940 -4.050 -71 -1.120 -20
Melkveebedrijven Overijssel (PV) 2025* 8.809 8.153 649 6 34.870 22.580 10.710 -12.310 -99 -3.750 -30
Melkveebedrijven Flevoland (PV) 2025* 1.037 961 76 0 4.100 2.140 1.020 -1.960 -166 -610 -51
Melkveebedrijven Gelderland (PV) 2025* 7.697 7.107 581 9 30.580 21.100 9.760 -9.480 -83 -2.800 -25
Melkveebedrijven Utrecht (PV) 2025* 3.158 2.817 337 4 14.040 9.390 4.470 -4.640 -92 -1.410 -28
Melkveebedrijven Noord-Holland (PV) 2025* 2.993 2.654 334 5 13.300 9.650 4.500 -3.650 -69 -1.040 -19
Melkveebedrijven Zuid-Holland (PV) 2025* 3.108 2.759 342 6 13.830 9.490 4.410 -4.340 -85 -1.290 -25
Melkveebedrijven Zeeland (PV) 2025* 757 699 58 1 3.000 1.760 760 -1.240 -125 -380 -38
Melkveebedrijven Noord-Brabant (PV) 2025* 6.962 6.443 514 5 27.640 14.140 6.000 -13.560 -170 -4.230 -53
Melkveebedrijven Limburg (PV) 2025* 1.424 1.314 108 2 5.660 3.380 1.460 -2.290 -118 -670 -35
Melkveebedrijven Concentratiegebied Oost 2025* 11.855 10.940 903 11 47.380 30.990 14.190 -16.400 -97 -5.000 -29
Melkveebedrijven Concentratiegebied Zuid 2025* 6.763 6.259 498 5 26.850 13.180 5.370 -13.750 -184 -4.310 -58
Melkveebedrijven Niet-concentratiegebied 2025* 34.954 31.556 3.357 40 149.350 102.860 48.640 -46.520 -84 -13.780 -25
Vleeskalverenbedrijven Nederland 2025* 2.619 2.580 27 13 14.200 3.000 1.100 -11.500 -677 -3.900 -229
Vleeskalverenbedrijven Noord-Nederland (LD) 2025* 279 273 5 1 1.510 610 240 -910 -259 -300 -84
Vleeskalverenbedrijven Oost-Nederland (LD) 2025* 1.639 1.615 16 8 8.900 1.540 560 -7.490 -850 -2.530 -287
Vleeskalverenbedrijven West-Nederland (LD) 2025* 124 122 2 1 680 110 40 -580 -920 -190 -308
Vleeskalverenbedrijven Zuid-Nederland (LD) 2025* 577 570 4 2 3.140 690 220 -2.540 -625 -880 -217
Vleeskalverenbedrijven Groningen (PV) 2025* 52 51 1 0 280 120 50 -160 -228 -50 -68
Vleeskalverenbedrijven Fryslân (PV) 2025* 129 125 3 1 690 260 110 -440 -301 -140 -94
Vleeskalverenbedrijven Drenthe (PV) 2025* 98 97 1 0 540 230 90 -320 -232 -110 -81
Vleeskalverenbedrijven Overijssel (PV) 2025* 468 460 5 3 2.550 620 220 -2.010 -561 -690 -194
Vleeskalverenbedrijven Flevoland (PV) 2025* 15 15 0 0 80 10 0 -70 -966 -20 -328
Vleeskalverenbedrijven Gelderland (PV) 2025* 1.156 1.140 11 6 6.270 910 330 -5.420 -1.048 -1.810 -350
Vleeskalverenbedrijven Utrecht (PV) 2025* 109 107 1 0 590 80 30 -510 -1.088 -170 -358
Vleeskalverenbedrijven Noord-Holland (PV) 2025* 3 3 0 0 20 10 0 -10 -113 0 -39
Vleeskalverenbedrijven Zuid-Holland (PV) 2025* 11 10 0 0 70 10 0 -60 -1.143 -20 -436
Vleeskalverenbedrijven Zeeland (PV) 2025* 1 1 0 0 10 10 0 0 14 0 3
Vleeskalverenbedrijven Noord-Brabant (PV) 2025* 523 517 4 2 2.840 570 180 -2.360 -711 -820 -246
Vleeskalverenbedrijven Limburg (PV) 2025* 54 54 0 0 300 130 50 -180 -241 -70 -90
Vleeskalverenbedrijven Concentratiegebied Oost 2025* 1.371 1.354 11 6 7.450 1.180 410 -6.390 -943 -2.160 -319
Vleeskalverenbedrijven Concentratiegebied Zuid 2025* 561 556 4 2 3.050 660 210 -2.480 -637 -860 -221
Vleeskalverenbedrijven Niet-concentratiegebied 2025* 687 670 12 4 3.730 1.110 450 -2.650 -417 -870 -137
Overige rundveebedrijven Nederland 2025* 2.660 1.846 565 249 12.900 17.800 7.400 4.900 48 3.100 31
Overige rundveebedrijven Noord-Nederland (LD) 2025* 490 332 111 47 2.430 4.250 1.790 1.810 76 970 41
Overige rundveebedrijven Oost-Nederland (LD) 2025* 1.102 792 219 91 5.220 6.680 2.870 1.450 38 1.110 29
Overige rundveebedrijven West-Nederland (LD) 2025* 524 341 125 58 2.610 3.590 1.520 970 47 640 31
Overige rundveebedrijven Zuid-Nederland (LD) 2025* 544 381 110 53 2.600 3.250 1.270 640 33 410 22
Overige rundveebedrijven Groningen (PV) 2025* 111 76 25 10 560 930 370 370 72 180 36
Overige rundveebedrijven Fryslân (PV) 2025* 219 150 50 19 1.110 1.790 800 680 67 410 40
Overige rundveebedrijven Drenthe (PV) 2025* 160 106 36 18 760 1.530 620 770 90 380 44
Overige rundveebedrijven Overijssel (PV) 2025* 485 352 95 38 2.290 2.830 1.210 530 33 440 27
Overige rundveebedrijven Flevoland (PV) 2025* 11 8 2 1 50 50 20 0 -3 0 12
Overige rundveebedrijven Gelderland (PV) 2025* 606 431 122 53 2.880 3.800 1.630 920 43 670 31
Overige rundveebedrijven Utrecht (PV) 2025* 172 121 36 14 860 1.140 500 280 45 210 34
Overige rundveebedrijven Noord-Holland (PV) 2025* 130 77 35 18 660 1.020 440 360 62 210 36
Overige rundveebedrijven Zuid-Holland (PV) 2025* 156 106 35 15 780 880 380 110 22 110 23
Overige rundveebedrijven Zeeland (PV) 2025* 66 37 18 11 310 540 210 220 63 110 31
Overige rundveebedrijven Noord-Brabant (PV) 2025* 380 268 76 35 1.810 2.240 870 410 32 280 21
Overige rundveebedrijven Limburg (PV) 2025* 165 113 34 18 790 1.010 390 220 36 140 22
Overige rundveebedrijven Concentratiegebied Oost 2025* 844 622 159 63 4.000 4.830 2.050 820 30 700 26
Overige rundveebedrijven Concentratiegebied Zuid 2025* 413 297 80 37 1.970 2.440 930 450 31 280 20
Overige rundveebedrijven Niet-concentratiegebied 2025* 1.403 928 326 148 6.880 10.500 4.470 3.610 61 2.150 36
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat cijfers over de mestproductie en de daarmee uitgescheiden hoeveelheid stikstof en fosfaat. Daarnaast wordt de mestproductie vergeleken met de plaatsingsruimte volgens de geldende gebruiksnormen. De gegevens kunnen worden uitgesplitst naar type bedrijf volgens de standaard bedrijfstypering op basis van het brutostandaardsaldo (BSS) en standaardopbrengten (SO). Het totaal voor Nederland kan worden uitgesplitst naar landsdelen, provincies en concentratiegebieden.

Gegevens beschikbaar vanaf: 1990.

Status van de cijfers:
Cijfers zijn bij eerste publicatie definitief maar nieuwe inzichten in berekeningsmethoden kunnen aanleiding geven tot herberekening van de tijdreeks.

Wijzigingen per 29 juni 2026:
De voorlopige cijfers over de productie van dierlijke mest in 2025 zijn toegevoegd.
De berekening van de plaatsingsruimte voor dierlijke mest in 2025 is gebaseerd op nieuwe gegevens van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
In het derde kwartaal van 2026 verschijnen de definitieve cijfers over de mestproductie in 2025.

Toelichting onderwerpen

Mestproductie
Totaal mestproductie
Dunne mest in de stal
Verpompbare mest die bestaat uit feces of urine van landbouwhuisdieren, al dan niet vermengd met mors-, spoel-, reinigings- en/of regenwater.
Dunne mest in de wei
Mest die graasdieren produceren wanneer ze in de wei lopen.
Vaste mest in de stal
Niet-verpompbare stalmest van landbouwhuisdieren.
Stikstofuitscheiding (N)
Stikstof in opgeslagen mest en weidemest
De totale stikstofuitscheiding met aftrek van de stikstof die tijdens mestopslag in de stal en bij opslag buiten de stal is vervluchtigd in de vorm van ammoniak (NH3) inclusief de afvoer via spuiwater van luchtwassers, lachgas (N2O), stikstofoxide (NO) en stikstofgas (N2).
Productie en plaatsingruimte mest
Plaatsingsruimte stikstof (N)
De plaatsingsruimte voor stikstof geldt vanaf 2006 en wordt berekend door vermenigvuldiging van de gebruiksnorm voor dierlijke mest (170 kg N/ha) met het beschikbare areaal in hectare.

De Europese Commissie staat Nederland verruiming van deze norm toe (derogatie) tot een bemestingsniveau van 250 kg stikstof per hectare. De hogere bemestingsnorm geldt alleen bij het gebruik van graasdiermest. Daarnaast moet het bedrijfsareaal tot en met 2013 voor minstens 70 procent en vanaf 2014 voor minstens 80 procent bestaan uit grasland. De derogatie voor zand- en lösspercelen in de provincies Overijssel, Gelderland, Utrecht, Noord-Brabant en Limburg is vanaf 2014 beperkt tot 230 kg N per hectare.
Plaatsingsruimte fosfaat (P205)
De plaatsingsruimte voor fosfaat wordt berekend door vermenigvuldiging van de vigerende gebruiksnorm in kg P2O5/ha met het beschikbare areaal in hectare.

Voor grasland en bouwland gelden verschillende gebruiksnormen die geleidelijk worden aangescherpt. Met ingang van 2010 zijn de gebruiksnormen voor fosfaat gedifferentieerd naar fosfaattoestand van de bodem. Indien geen informatie beschikbaar is over de fosfaattoestand is gerekend met de laagste fosfaatgebruiksnorm (fosfaattoestand hoog). Van 1998 tot en met 2005 (Mineralenaangiftesysteem Minas) is de gebruiksnorm dierlijke mest afgeleid uit de som van het toegestane fosfaatverlies en de fosfaatafvoer met het gewas.
Saldo plaatsingsruimte stikstof (N)
De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan dierlijke mest minus het stikstofoverschot op bedrijven met overproductie van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan plaatsingsruimte.

De stikstofproductie is berekend door de stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM), inclusief de afvoer via het spuiwater van luchtwassers. De gasvormige verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
Saldo plaatsingsruimte stikstof per ha
De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan dierlijke mest minus het stikstofoverschot op bedrijven met overproductie van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan plaatsingsruimte.

De stikstofproductie is berekend door de stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM), inclusief de afvoer via het spuiwater van luchtwassers. De gasvormige verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
Saldo plaatsingsruimte fosfaat (P205)
De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan dierlijke mest minus het fosfaatoverschot op bedrijven met overproductie van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan plaatsingsruimte.
Saldo plaatsingsruimte fosfaat per ha
De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan dierlijke mest minus het fosfaatoverschot op bedrijven met overproductie van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan plaatsingsruimte.