Dierlijke mest; productie en mineralenuitscheiding; bedrijfstype, regio

Bekijk volledige tabel Download volledige dataset Toon toelichting
Bedrijfstype Regio's Productie en plaatsingruimte mest Bedrijven zonder overproductie mineralen Bedrijven zonder overproductie (%) Productie en plaatsingruimte mest Bedrijven zonder overproductie mineralen Rest. plaatsingsruimte stikstof (N) (1 000 kg) Productie en plaatsingruimte mest Bedrijven zonder overproductie mineralen Rest. plaatsingsruimte fosfaat (P205) (1 000 kg) Productie en plaatsingruimte mest Bedrijven met overproductie mineralen Bedrijven met overproductie (%) Productie en plaatsingruimte mest Bedrijven met overproductie mineralen Stikstofoverschot (N) (1 000 kg) Productie en plaatsingruimte mest Bedrijven met overproductie mineralen Fosfaatoverschot (P205) (1 000 kg)
Totaal graasdierbedrijven Nederland 34 17.500 9.500 66 103.300 33.800
Noord-Nederland (LD) 32 4.950 2.780 68 26.560 8.570
Oost-Nederland (LD) 34 5.700 3.140 66 36.980 12.160
West-Nederland (LD) 37 4.110 2.270 63 17.120 5.600
Zuid-Nederland (LD) 32 2.740 1.310 68 22.680 7.500
Groningen (PV) 30 1.010 550 70 5.820 1.870
Fryslân (PV) 29 2.280 1.360 71 15.500 5.000
Drenthe (PV) 39 1.650 870 61 5.240 1.700
Overijssel (PV) 32 2.150 1.220 68 16.480 5.390
Flevoland (PV) 10 80 50 90 2.250 730
Gelderland (PV) 38 3.470 1.870 62 18.250 6.040
Utrecht (PV) 33 1.100 630 67 6.060 1.990
Noord-Holland (PV) 42 1.370 770 58 4.440 1.450
Zuid-Holland (PV) 36 1.200 670 64 5.200 1.700
Zeeland (PV) 39 440 210 61 1.420 450
Noord-Brabant (PV) 30 1.890 890 70 19.150 6.320
Limburg (PV) 41 850 420 59 3.530 1.180
Concentratiegebied Oost 35 3.960 2.120 65 26.820 8.850
Concentratiegebied Zuid 31 1.980 880 69 19.900 6.590
Niet-concentratiegebied 34 11.560 6.500 66 56.610 18.380
Melkveebedrijven Nederland 8 3.100 2.500 92 79.700 25.500
Noord-Nederland (LD) 9 970 850 91 24.160 7.750
Oost-Nederland (LD) 7 970 750 93 24.720 7.910
West-Nederland (LD) 10 670 570 90 14.550 4.690
Zuid-Nederland (LD) 7 440 300 93 16.300 5.200
Groningen (PV) 8 180 160 92 5.350 1.720
Fryslân (PV) 7 460 410 93 14.430 4.640
Drenthe (PV) 12 330 280 88 4.380 1.400
Overijssel (PV) 6 350 290 94 12.660 4.040
Flevoland (PV) 4 40 30 96 2.000 640
Gelderland (PV) 9 580 430 91 10.060 3.230
Utrecht (PV) 7 160 140 93 4.810 1.560
Noord-Holland (PV) 14 250 220 86 3.900 1.260
Zuid-Holland (PV) 10 230 180 90 4.570 1.480
Zeeland (PV) 8 20 20 92 1.270 400
Noord-Brabant (PV) 5 280 190 95 13.840 4.420
Limburg (PV) 13 170 110 87 2.460 780
Concentratiegebied Oost 7 570 450 93 16.970 5.440
Concentratiegebied Zuid 6 260 160 94 14.000 4.470
Niet-concentratiegebied 9 2.230 1.860 91 48.750 15.640
Vleeskalverenbedrijven Nederland 16 400 100 84 11.900 4.000
Noord-Nederland (LD) 18 70 30 82 990 330
Oost-Nederland (LD) 16 200 80 84 7.690 2.610
West-Nederland (LD) 22 20 10 78 600 200
Zuid-Nederland (LD) 14 70 20 86 2.610 900
Groningen (PV) 13 20 10 87 180 60
Fryslân (PV) 13 20 10 88 460 150
Drenthe (PV) 27 40 10 73 350 120
Overijssel (PV) 17 70 30 83 2.080 730
Flevoland (PV) 33 0 0 67 70 20
Gelderland (PV) 15 120 50 85 5.540 1.860
Utrecht (PV) 19 10 0 81 530 170
Noord-Holland (PV) 50 0 0 50 10 0
Zuid-Holland (PV) 20 0 0 80 60 20
Zeeland (PV) 50 0 0 50 0 0
Noord-Brabant (PV) 15 60 20 85 2.420 830
Limburg (PV) 11 10 0 89 190 70
Concentratiegebied Oost 15 140 50 85 6.530 2.220
Concentratiegebied Zuid 14 70 20 86 2.550 880
Niet-concentratiegebied 19 150 70 81 2.800 950
Overige rundveebedrijven Nederland 74 7.600 4.000 26 2.700 800
Noord-Nederland (LD) 77 2.130 1.060 23 320 100
Oost-Nederland (LD) 74 2.630 1.470 26 1.180 360
West-Nederland (LD) 76 1.520 820 24 550 170
Zuid-Nederland (LD) 68 1.280 610 32 640 200
Groningen (PV) 71 470 210 29 100 30
Fryslân (PV) 76 800 450 24 120 40
Drenthe (PV) 81 870 400 19 100 30
Overijssel (PV) 73 1.050 600 27 520 160
Flevoland (PV) 38 20 10 63 20 10
Gelderland (PV) 76 1.570 860 24 650 200
Utrecht (PV) 79 470 270 21 190 60
Noord-Holland (PV) 76 440 240 24 80 20
Zuid-Holland (PV) 73 310 180 27 210 60
Zeeland (PV) 75 300 130 25 80 20
Noord-Brabant (PV) 68 880 420 32 460 140
Limburg (PV) 71 400 190 29 180 60
Concentratiegebied Oost 74 1.810 1.010 26 990 310
Concentratiegebied Zuid 67 950 430 33 510 150
Niet-concentratiegebied 76 4.810 2.520 24 1.200 370
Geiten- en andere graasdierbedrijven Nederland 62 6.500 2.900 38 9.000 3.400
Noord-Nederland (LD) 68 1.770 830 32 1.100 400
Oost-Nederland (LD) 62 1.900 840 38 3.380 1.280
West-Nederland (LD) 65 1.890 880 35 1.420 530
Zuid-Nederland (LD) 49 950 380 51 3.120 1.200
Groningen (PV) 67 350 170 33 190 70
Fryslân (PV) 71 1.010 490 29 500 180
Drenthe (PV) 65 420 180 35 410 150
Overijssel (PV) 62 680 300 38 1.230 460
Flevoland (PV) 22 20 10 78 150 60
Gelderland (PV) 64 1.200 530 36 2.000 760
Utrecht (PV) 64 450 200 36 540 200
Noord-Holland (PV) 71 670 320 29 450 170
Zuid-Holland (PV) 61 650 310 39 360 130
Zeeland (PV) 56 110 50 44 70 30
Noord-Brabant (PV) 48 680 270 52 2.420 930
Limburg (PV) 52 270 120 48 700 270
Concentratiegebied Oost 63 1.450 620 37 2.330 890
Concentratiegebied Zuid 49 690 270 51 2.830 1.090
Niet-concentratiegebied 65 4.370 2.040 35 3.860 1.430
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat cijfers over de mestproductie en de daarmee uitgescheiden hoeveelheid stikstof en fosfaat. Daarnaast wordt de mestproductie vergeleken met de plaatsingsruimte volgens de geldende gebruiksnormen. De gegevens kunnen worden uitgesplitst naar type bedrijf volgens de standaard bedrijfstypering op basis van het brutostandaardsaldo (BSS) en standaardopbrengten (SO). Het totaal voor Nederland kan worden uitgesplitst naar landsdelen, provincies en concentratiegebieden.

Gegevens beschikbaar vanaf: 1990.

Status van de cijfers:
Cijfers zijn bij eerste publicatie definitief maar nieuwe inzichten in berekeningsmethoden kunnen aanleiding geven tot herberekening van de tijdreeks.

Wijzigingen per 29 juni 2026:
De voorlopige cijfers over de productie van dierlijke mest in 2025 zijn toegevoegd.
De berekening van de plaatsingsruimte voor dierlijke mest in 2025 is gebaseerd op nieuwe gegevens van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
In het derde kwartaal van 2026 verschijnen de definitieve cijfers over de mestproductie in 2025.

Toelichting onderwerpen

Productie en plaatsingruimte mest
Bedrijven zonder overproductie mineralen
Bedrijven waar de stikstof- en fosfaatproductie niet groter is dan de plaatsingsruimte voor dierlijke mest.

De stikstofproductie is berekend door de stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
Bedrijven zonder overproductie
Bedrijven zonder overproductie van stikstof en fosfaat, als percentage van het totale aantal landbouwbedrijven.
Rest. plaatsingsruimte stikstof (N)
Het verschil tussen plaatsingsruimte en stikstofproductie op bedrijven waar de stikstof- en fosfaatproductie binnen de plaatsingsruimte blijven. Er kan op deze bedrijven nog dierlijke mest worden aangevoerd.
Rest. plaatsingsruimte fosfaat (P205)
Het verschil tussen plaatsingsruimte en fosfaatproductie (P205) op bedrijven waar de fosfaat- en stikstofproductie binnen de plaatsingsruimte blijven. Er kan op deze bedrijven nog dierlijke mest worden aangevoerd.
Bedrijven met overproductie mineralen
Bedrijven waar de stikstof- of fosfaatproductie groter is dan de plaatsingsruimte op basis van de gebruiksnorm.

De stikstofproductie is berekend door de stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM), inclusief de afvoer via het spuiwater van luchtwassers. De gasvormige verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
Bedrijven met overproductie
Bedrijven met overproductie van stikstof of fosfaat, als percentage van het totale aantal landbouwbedrijven.
Stikstofoverschot (N)
De stikstofproductie minus de plaatsingsruimte voor stikstof op bedrijven met overproductie van stikstof. Het kan voorkomen dat de plaatsingsruimte voor stikstof niet overschreden wordt, maar wel die van fosfaat. In dat geval moet toch mest worden afgevoerd en wordt het 'stikstofoverschot' bepaald door de verhouding tussen stikstof en fosfaat in de af te voeren mest.
Fosfaatoverschot (P205)
De fosfaatproductie minus de plaatsingsruimte voor fosfaat op bedrijven met overproductie van fosfaat. Het kan voorkomen dat de plaatsingsruimte voor fosfaat niet wordt overschreden, maar wel die van stikstof. In dat geval moet toch mest worden afgevoerd en wordt het 'fosfaatoverschot' bepaald door de verhouding tussen stikstof en fosfaat in de af te voeren mest.