Gemeenterekeningen; baten en lasten naar regio en grootteklasse 2004-2016

Tabeltoelichting

Toelichting onderwerpen

Functies in mln euro

De beleidsterreinen waarop de gemeente actief is. De gebruikte indeling is een aggregatie van de indeling volgens de Ministeriële Regeling Informatie voor derden, zijnde de regelgeving voor de enquête Informatie voor Derden (Iv3) die ten grondslag ligt aan deze tabel.

Sociale voorz. en maatsch. dienstverl.

Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
De afbakening van deze functie komt vrijwel overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 6 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening. De functie is uitgesplitst naar Inkomensvoorzieningen, Werkgelegenheid, Jeugd en WMO en Vreemdelingen, tehuizen en kinderopvang.

Inkomensvoorzieningen

De afbakening van deze functie komt overeen met die van de Iv3-functies Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen, Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk, Overige sociale zekerheidsregelingen vanuit het Rijk en Gemeentelijk armoede en schuldenbeleid. De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen.
Met ingang van 2011 zijn ook lasten en baten van de functie Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk onder deze functie opgenomen, in de jaren daarvoor was de functie alleen voor de bijstandsverlening bestemd. De gemeentelijke verantwoordelijkheid en taken in verband met bijstandverlening, volgens de hiervoor geldende wetgeving. Dit betreft (vanaf 2004) in hoofdzaak de uitvoering van de Wet Werk en Bijstand (WWB), het zogenaamde inkomensdeel van het Fonds werk en inkomen. Voorheen betrof dat de Algemene bijstandswet. Andere relevante regelgeving voor deze functie is bijvoorbeeld het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004. Vanaf 2011 ook de gemeentelijke taken bij de uitvoering van inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk. Het betreft specifieke regelgeving als: de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) en - vanaf 2005 - de Wet werk en inkomen kunstenaars (voorheen: de Wet inkomensvoorzieningen kunstenaars (Wik)). Veelal vinden de werkzaamheden in verband met deze functie plaats bij de gemeentelijke sociale dienst.
Vanaf het verslagjaar 2015 heet deze functie Bijstandsverlening, inkomensvoorzieningen- en subsidies.

- Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk.
Met ingang van het verslagjaar 2011 is deze functie komen te vervallen. Vanaf 2011 zijn de onderstaande lasten en baten opgenomen onder de functie Bijstandsverlening, inkomensvoorzieningen- en subsidies. De gemeentelijke taken bij de uitvoering van inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk. Het betreft specifieke regelgeving als: de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) en - vanaf 2005 - de Wet werk en inkomen kunstenaars (voorheen: de Wet inkomensvoorzieningen kunstenaars (Wik)).

- Overige sociale zekerheidsregelingen vanuit het Rijk.
De taken en verantwoordelijkheden voor overige sociale zekerheidsregelingen, die niet onder de functies Bijstandverlening en Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk vallen. Het gaat hier voornamelijk om eenmalige uitkeringen gebaseerd op de relevante sociale zekerheidswetten en -regelingen.

- Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid.
De gemeentelijke activiteiten in verband met de bijzondere bijstand, armoede- en schuldenbeleid, de kwijtschelding van lokale belastingen en dergelijke. De kwijtscheldingen kunnen de gemeentelijke belastingen betreffen, maar ook andere heffingen zoals de riool- en reinigingsrechten en de afvalstoffenheffing. Van het beleid voor de (sociale) minima kunnen ook kortingen op bezoek/deelname aan bijvoorbeeld musea, sportclubs, de bibliotheek enzovoorts deel uitmaken.

Financiering en algemene dekkingsmid.

Financiering en algemene dekkingsmiddelen.
De afbakening van deze functie komt grotendeels overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 9 Financiering en algemene dekkingsmiddelen, met uitzondering van de Iv3-functies die betrekking hebben op het toevoegen en/of onttrekken aan reserves.
De functie is uitgesplitst naar Uitkeringen Gemeentefonds, Onroerende zaakbelasting, Geldleningen en uitzettingen en Overige baten en lasten.

Overige baten en lasten

De afbakening van deze functie komt overeen met die van de Iv3-functies Algemene baten en lasten, Uitvoering wet WOZ, Baten roerende woon- en bedrijfsruimten, Baten baatbelasting, Baten forensenbelasting, Baten toeristenbelasting, Baten hondenbelasting, Baten reclamebelasting, Baten precariobelasting, Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen, Vennootschapsbelasting (Vpb) (met ingang van 2016), Lastenverlichting Rijk en het Saldo van kostenplaatsen. De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Algemene baten en lasten.
Baten en lasten die niet aan een specifieke functie zijn toe te rekenen, zoals: een algemene stelpost (geschatte kostenpost) in verband met te verwachten loon- en prijsstijgingen; een geraamd bedrag ter dekking van (incidentele) niet-voorziene uitgaven; geraamde baten en lasten voortkomend uit beleidsveranderingen (stelposten voor: nieuw beleid, intensivering van bestaand beleid, ombuigingen of nog te nemen bezuinigingsmaatregelen, en dergelijke); enzovoorts. De genoemde algemene baten en lasten, die in het kader van de begroting worden geraamd, moeten in de jaarrekening toegerekend worden aan specifieke functies.

- Uitvoering wet WOZ.
Baten en lasten die betrekking hebben op de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken, zoals: de kosten van waardering (taxatie) van onroerende zaken, bijdragen van het Rijk voor de gemeentelijke uitvoering van deze wet, en dergelijke.

- Baten onroerende zaakbelasting gebruikers.
De opbrengst van de belasting die geheven wordt van gebruikers van onroerende zaken, woningen (tot 2006) en niet-woningen, op grond van de waarde 'in het economisch verkeer' (bij verkoop) van deze onroerende zaken.

- Baten onroerende zaakbelasting eigenaren.
De opbrengst van de belasting die geheven wordt van eigenaren van onroerende zaken (woningen en niet-woningen), op grond van de waarde 'in het economisch verkeer' (bij verkoop) van deze onroerende zaken. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten roerende woon- en bedrijfsruimten.
De opbrengst van de belasting die geheven wordt van eigenaren en gebruikers van woon- en bedrijfsruimten die niet onroerend zijn. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten baatbelasting.
De opbrengst van de belasting die kan worden geheven van eigenaren van - bestaande - onroerende zaken, die voordeel hebben ('baat hebben bij') van een voorziening die door de gemeente is/wordt aangelegd. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten forensenbelasting.
De opbrengst van de belasting die kan worden geheven van personen die gedurende meer dan 90 dagen per jaar overnachten (slaapforensenbelasting) of wonen (woonforensenbelasting) in een gemeente, waar niet hun hoofdverblijf is. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten toeristenbelasting.
Opbrengst van de belasting die kan worden geheven van personen die verblijf houden binnen een gemeente, zonder ingezetene van die gemeente te zijn. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten hondenbelasting.
Opbrengst van de belasting die kan worden geheven van de bezitter van een hond. De (lasten van) kwijtscheldingen van de hondenbelasting worden verantwoord op de functie Gemeentelijk armoede-en schuldenbeleid. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten reclamebelasting: De opbrengst van de belasting kan worden geheven voor openbare aankondigingen die zichtbaar zijn vanaf de openbare weg. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten precariobelasting.
De opbrengst van de belasting die kan worden geheven van personen, bedrijven of instellingen vanwege het hebben van voorwerpen onder, op of boven gemeentegrond die voor de openbare dienst bestemd is. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.
De lasten van heffing en invordering van gemeentelijke belastingen, zoals vermeld onder de functies Baten onroerende zaakbelasting gebruikers tot en met Baten precariobelasting. Ook behoren tot deze functie de kosten die betrekking hebben op de afhandeling van bezwaar/beroepschriften en de kosten die gemaakt worden wanneer er in hoger beroep wordt gegaan.

- Vennootschapsbelasting (Vpb).
Door de inwerkingtreding van de Wet modernisering vennootschapsbelastingplicht (Vpb) overheidsondernemingen zijn overheidslichamen, zoals gemeenten en gemeenschappelijke regelingen, met ingang van 1 januari 2016 Vpb-plichtig over hun (winstgevende) ondernemersactiviteiten.
Op deze functie wordt (de raming van) het te betalen bedrag vennootschapsbelasting als last geboekt. Het gaat om het (geraamde) bedrag van de aanslag vennootschapsbelasting voor het betreffende begrotingsjaar/verantwoordingsjaar. Dit bedrag is verschuldigd vanwege fiscale winst die per saldo is gerealiseerd op ondernemingsactiviteiten in het betreffende begrotingsjaar na eventuele verrekening van fiscale verliezen uit eerdere begrotingsjaren.
Ook in de jaarrekening zal het veelal nog gaan om een raming van het bedrag van de aanslag, omdat de definitieve aanslag dan nog niet is ontvangen.
Daarom wordt op deze functie ook het eventueel voorkomend verschil geboekt tussen het bedrag van de in het begrotingsjaar ontvangen definitieve aanslag vennootschapsbelasting over een ouder begrotingsjaar en het bedrag dat als raming in de jaarstukken voor dat oudere jaar is opgenomen.

- Lastenverlichting Rijk.
Lasten die verband houden met de zogenoemde 45,38 euro-maatregel (Zalmsnip): een korting op de heffing van onroerendezaakbelasting voor gebruikers van woningen, op de heffing van rioolrechten of van reinigingsrechten en afvalstoffenheffing. Deze heffingskorting is met ingang van 2005 afgeschaft.
Vanaf 2015 is deze functie komen te vervallen.

- Saldo van kostenplaatsen.
Eventuele saldi van kostenplaatsen. Een kostenplaats is boekhoudkundig de 'plaats' waarin de kosten zijn opgenomen van indirecte en ondersteunende activiteiten die niet direct aan een product/dienst (functie) kunnen worden toegeschreven. De lasten van de kostenplaatsen worden vervolgens via verdeelsleutels toegerekend aan de desbetreffende functies. Bijvoorbeeld door het gebruik van voorcalculatorische tarieven kunnen overschotten en tekorten ontstaan.

Functies in euro/inwoner

De beleidsterreinen waarop de gemeente actief is. De gebruikte indeling is een aggregatie van de indeling volgens de Ministeriële Regeling Informatie voor derden, zijnde de regelgeving voor de enquête Informatie voor Derden (Iv3) die ten grondslag ligt aan deze tabel.

Sociale voorz. en maatsch. dienstverl.

Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
De afbakening van deze functie komt vrijwel overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 6 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening. De functie is uitgesplitst naar Inkomensvoorzieningen, Werkgelegenheid, Jeugd en WMO en Vreemdelingen, tehuizen en kinderopvang.

Inkomensvoorzieningen

De afbakening van deze functie komt overeen met die van de Iv3-functies Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen, Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk, Overige sociale zekerheidsregelingen vanuit het Rijk en Gemeentelijk armoede en schuldenbeleid. De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen.
Met ingang van 2011 zijn ook lasten en baten van de functie Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk onder deze functie opgenomen, in de jaren daarvoor was de functie alleen voor de bijstandsverlening bestemd. De gemeentelijke verantwoordelijkheid en taken in verband met bijstandverlening, volgens de hiervoor geldende wetgeving. Dit betreft (vanaf 2004) in hoofdzaak de uitvoering van de Wet Werk en Bijstand (WWB), het zogenaamde inkomensdeel van het Fonds werk en inkomen. Voorheen betrof dat de Algemene bijstandswet. Andere relevante regelgeving voor deze functie is bijvoorbeeld het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004. Vanaf 2011 ook de gemeentelijke taken bij de uitvoering van inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk. Het betreft specifieke regelgeving als: de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) en - vanaf 2005 - de Wet werk en inkomen kunstenaars (voorheen: de Wet inkomensvoorzieningen kunstenaars (Wik)). Veelal vinden de werkzaamheden in verband met deze functie plaats bij de gemeentelijke sociale dienst.
Vanaf het verslagjaar 2015 heet deze functie Bijstandsverlening, inkomensvoorzieningen- en subsidies.

- Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk.
Met ingang van het verslagjaar 2011 is deze functie komen te vervallen. Vanaf 2011 zijn de onderstaande lasten en baten opgenomen onder de functie Bijstandsverlening, inkomensvoorzieningen- en subsidies. De gemeentelijke taken bij de uitvoering van inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk. Het betreft specifieke regelgeving als: de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) en - vanaf 2005 - de Wet werk en inkomen kunstenaars (voorheen: de Wet inkomensvoorzieningen kunstenaars (Wik)).

- Overige sociale zekerheidsregelingen vanuit het Rijk.
De taken en verantwoordelijkheden voor overige sociale zekerheidsregelingen, die niet onder de functies Bijstandverlening en Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk vallen. Het gaat hier voornamelijk om eenmalige uitkeringen gebaseerd op de relevante sociale zekerheidswetten en -regelingen.

- Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid.
De gemeentelijke activiteiten in verband met de bijzondere bijstand, armoede- en schuldenbeleid, de kwijtschelding van lokale belastingen en dergelijke. De kwijtscheldingen kunnen de gemeentelijke belastingen betreffen, maar ook andere heffingen zoals de riool- en reinigingsrechten en de afvalstoffenheffing. Van het beleid voor de (sociale) minima kunnen ook kortingen op bezoek/deelname aan bijvoorbeeld musea, sportclubs, de bibliotheek enzovoorts deel uitmaken.

Financiering en algemene dekkingsmid.

Financiering en algemene dekkingsmiddelen.
De afbakening van deze functie komt grotendeels overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 9 Financiering en algemene dekkingsmiddelen, met uitzondering van de Iv3-functies die betrekking hebben op het toevoegen en/of onttrekken aan reserves.
De functie is uitgesplitst naar Uitkeringen Gemeentefonds, Onroerende zaakbelasting, Geldleningen en uitzettingen en Overige baten en lasten.

Overige baten en lasten

De afbakening van deze functie komt overeen met die van de Iv3-functies Algemene baten en lasten, Uitvoering wet WOZ, Baten roerende woon- en bedrijfsruimten, Baten baatbelasting, Baten forensenbelasting, Baten toeristenbelasting, Baten hondenbelasting, Baten reclamebelasting, Baten precariobelasting, Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen, Vennootschapsbelasting (Vpb) (met ingang van 2016), Lastenverlichting Rijk en het Saldo van kostenplaatsen. De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Algemene baten en lasten.
Baten en lasten die niet aan een specifieke functie zijn toe te rekenen, zoals: een algemene stelpost (geschatte kostenpost) in verband met te verwachten loon- en prijsstijgingen; een geraamd bedrag ter dekking van (incidentele) niet-voorziene uitgaven; geraamde baten en lasten voortkomend uit beleidsveranderingen (stelposten voor: nieuw beleid, intensivering van bestaand beleid, ombuigingen of nog te nemen bezuinigingsmaatregelen, en dergelijke); enzovoorts. De genoemde algemene baten en lasten, die in het kader van de begroting worden geraamd, moeten in de jaarrekening toegerekend worden aan specifieke functies.

- Uitvoering wet WOZ.
Baten en lasten die betrekking hebben op de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken, zoals: de kosten van waardering (taxatie) van onroerende zaken, bijdragen van het Rijk voor de gemeentelijke uitvoering van deze wet, en dergelijke.

- Baten onroerende zaakbelasting gebruikers.
De opbrengst van de belasting die geheven wordt van gebruikers van onroerende zaken, woningen (tot 2006) en niet-woningen, op grond van de waarde 'in het economisch verkeer' (bij verkoop) van deze onroerende zaken.

- Baten onroerende zaakbelasting eigenaren.
De opbrengst van de belasting die geheven wordt van eigenaren van onroerende zaken (woningen en niet-woningen), op grond van de waarde 'in het economisch verkeer' (bij verkoop) van deze onroerende zaken. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten roerende woon- en bedrijfsruimten.
De opbrengst van de belasting die geheven wordt van eigenaren en gebruikers van woon- en bedrijfsruimten die niet onroerend zijn. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten baatbelasting.
De opbrengst van de belasting die kan worden geheven van eigenaren van - bestaande - onroerende zaken, die voordeel hebben ('baat hebben bij') van een voorziening die door de gemeente is/wordt aangelegd. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten forensenbelasting.
De opbrengst van de belasting die kan worden geheven van personen die gedurende meer dan 90 dagen per jaar overnachten (slaapforensenbelasting) of wonen (woonforensenbelasting) in een gemeente, waar niet hun hoofdverblijf is. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten toeristenbelasting.
Opbrengst van de belasting die kan worden geheven van personen die verblijf houden binnen een gemeente, zonder ingezetene van die gemeente te zijn. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten hondenbelasting.
Opbrengst van de belasting die kan worden geheven van de bezitter van een hond. De (lasten van) kwijtscheldingen van de hondenbelasting worden verantwoord op de functie Gemeentelijk armoede-en schuldenbeleid. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten reclamebelasting: De opbrengst van de belasting kan worden geheven voor openbare aankondigingen die zichtbaar zijn vanaf de openbare weg. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Baten precariobelasting.
De opbrengst van de belasting die kan worden geheven van personen, bedrijven of instellingen vanwege het hebben van voorwerpen onder, op of boven gemeentegrond die voor de openbare dienst bestemd is. De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

- Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.
De lasten van heffing en invordering van gemeentelijke belastingen, zoals vermeld onder de functies Baten onroerende zaakbelasting gebruikers tot en met Baten precariobelasting. Ook behoren tot deze functie de kosten die betrekking hebben op de afhandeling van bezwaar/beroepschriften en de kosten die gemaakt worden wanneer er in hoger beroep wordt gegaan.

- Vennootschapsbelasting (Vpb).
Door de inwerkingtreding van de Wet modernisering vennootschapsbelastingplicht (Vpb) overheidsondernemingen zijn overheidslichamen, zoals gemeenten en gemeenschappelijke regelingen, met ingang van 1 januari 2016 Vpb-plichtig over hun (winstgevende) ondernemersactiviteiten.
Op deze functie wordt (de raming van) het te betalen bedrag vennootschapsbelasting als last geboekt. Het gaat om het (geraamde) bedrag van de aanslag vennootschapsbelasting voor het betreffende begrotingsjaar/verantwoordingsjaar. Dit bedrag is verschuldigd vanwege fiscale winst die per saldo is gerealiseerd op ondernemingsactiviteiten in het betreffende begrotingsjaar na eventuele verrekening van fiscale verliezen uit eerdere begrotingsjaren.
Ook in de jaarrekening zal het veelal nog gaan om een raming van het bedrag van de aanslag, omdat de definitieve aanslag dan nog niet is ontvangen.
Daarom wordt op deze functie ook het eventueel voorkomend verschil geboekt tussen het bedrag van de in het begrotingsjaar ontvangen definitieve aanslag vennootschapsbelasting over een ouder begrotingsjaar en het bedrag dat als raming in de jaarstukken voor dat oudere jaar is opgenomen.

- Lastenverlichting Rijk.
Lasten die verband houden met de zogenoemde 45,38 euro-maatregel (Zalmsnip): een korting op de heffing van onroerendezaakbelasting voor gebruikers van woningen, op de heffing van rioolrechten of van reinigingsrechten en afvalstoffenheffing. Deze heffingskorting is met ingang van 2005 afgeschaft.
Vanaf 2015 is deze functie komen te vervallen.

- Saldo van kostenplaatsen.
Eventuele saldi van kostenplaatsen. Een kostenplaats is boekhoudkundig de 'plaats' waarin de kosten zijn opgenomen van indirecte en ondersteunende activiteiten die niet direct aan een product/dienst (functie) kunnen worden toegeschreven. De lasten van de kostenplaatsen worden vervolgens via verdeelsleutels toegerekend aan de desbetreffende functies. Bijvoorbeeld door het gebruik van voorcalculatorische tarieven kunnen overschotten en tekorten ontstaan.