Gemeenterekeningen; baten en lasten naar regio en grootteklasse 2004-2016

Gemeenterekeningen; baten en lasten naar regio en grootteklasse 2004-2016

Baten/lasten/saldo Regiokenmerken Perioden Functies in mln euro Algemeen bestuur (mln euro) Functies in mln euro Sociale voorz. en maatsch. dienstverl. Inkomensvoorzieningen (mln euro) Functies in euro/inwoner Algemeen bestuur (euro/inwoner) Functies in euro/inwoner Sociale voorz. en maatsch. dienstverl. Inkomensvoorzieningen (euro/inwoner)
Baten Nederland 2016 565 6.198 33 365
Baten Noord-Nederland (LD) 2016 43 745 25 434
Baten Oost-Nederland (LD) 2016 128 1.167 36 326
Baten West-Nederland (LD) 2016 263 3.141 33 390
Baten Zuid-Nederland (LD) 2016 131 1.145 36 317
Baten Groningen (PV) 2016 16 303 28 520
Baten Friesland (PV) 2016 15 280 23 433
Baten Drenthe (PV) 2016 12 162 25 332
Baten Overijssel (PV) 2016 54 395 47 345
Baten Flevoland (PV) 2016 11 160 27 395
Baten Gelderland (PV) 2016 62 612 31 301
Baten Utrecht (PV) 2016 38 342 30 268
Baten Noord-Holland (PV) 2016 112 1.079 40 388
Baten Zuid-Holland (PV) 2016 102 1.614 28 446
Baten Zeeland (PV) 2016 10 106 26 277
Baten Noord-Brabant (PV) 2016 93 712 37 285
Baten Limburg (PV) 2016 38 433 34 388
Baten Oost-Groningen (CR) 2016 4 66 29 441
Baten Delfzijl en omgeving (CR) 2016 1 22 19 464
Baten Overig Groningen (CR) 2016 11 216 29 557
Baten Noord-Friesland (CR) 2016 8 156 24 483
Baten Zuidwest-Friesland (CR) 2016 3 52 22 388
Baten Zuidoost-Friesland (CR) 2016 4 71 22 381
Baten Noord-Drenthe (CR) 2016 4 54 24 284
Baten Zuidoost-Drenthe (CR) 2016 5 70 28 417
Baten Zuidwest-Drenthe (CR) 2016 3 38 22 290
Baten Noord-Overijssel (CR) 2016 12 100 32 276
Baten Zuidwest-Overijssel (CR) 2016 6 51 37 329
Baten Twente (CR) 2016 37 244 59 389
Baten Veluwe (CR) 2016 26 141 39 210
Baten Achterhoek (CR) 2016 10 98 26 245
Baten Arnhem/Nijmegen (CR) 2016 20 323 28 445
Baten Zuidwest-Gelderland (CR) 2016 6 50 25 210
Baten Utrecht (CR) 2016 38 342 30 268
Baten Kop van Noord-Holland (CR) 2016 11 98 29 264
Baten Alkmaar en omgeving (CR) 2016 8 58 35 238
Baten IJmond (CR) 2016 4 49 22 252
Baten Agglomeratie Haarlem (CR) 2016 6 68 26 298
Baten Zaanstreek (CR) 2016 4 60 24 359
Baten Groot-Amsterdam (CR) 2016 71 684 54 514
Baten Het Gooi en Vechtstreek (CR) 2016 7 62 29 248
Baten Agglomeratie Leiden en Bollenstreek (CR) 2016 11 97 27 232
Baten Agglomeratie 's-Gravenhage (CR) 2016 21 464 25 549
Baten Delft en Westland (CR) 2016 6 69 27 308
Baten Oost-Zuid-Holland (CR) 2016 7 70 23 217
Baten Groot-Rijnmond (CR) 2016 44 803 31 568
Baten Zuidoost-Zuid-Holland (CR) 2016 13 112 33 279
Baten Zeeuwsch-Vlaanderen (CR) 2016 3 24 30 225
Baten Overig Zeeland (CR) 2016 7 82 25 297
Baten West-Noord-Brabant (CR) 2016 21 185 34 296
Baten Midden-Noord-Brabant (CR) 2016 18 155 37 330
Baten Noordoost-Noord-Brabant (CR) 2016 18 150 28 231
Baten Zuidoost-Noord-Brabant (CR) 2016 36 222 48 294
Baten Noord-Limburg (CR) 2016 11 80 39 287
Baten Midden-Limburg (CR) 2016 6 65 26 274
Baten Zuid-Limburg (CR) 2016 21 288 35 479
Baten Flevoland (CR) 2016 11 160 27 395
Baten Minder dan 5 000 inwoners 2016 1 1 73 61
Baten 5 000 tot 10 000 inwoners 2016 7 29 43 181
Baten 10 000 tot 20 000 inwoners 2016 41 282 28 192
Baten 20 000 tot 50 000 inwoners 2016 172 1.356 29 226
Baten 50 000 tot 100 000 inwoners 2016 106 1.123 34 359
Baten 100 000 tot 150 000 inwoners 2016 50 649 31 404
Baten 150 000 tot 250 000 inwoners 2016 103 1.116 45 490
Baten 250 000 inwoners of meer 2016 84 1.643 36 707
Lasten Nederland 2016 3.432 8.437 202 497
Lasten Noord-Nederland (LD) 2016 318 978 185 569
Lasten Oost-Nederland (LD) 2016 743 1.594 207 445
Lasten West-Nederland (LD) 2016 1.648 4.331 204 537
Lasten Zuid-Nederland (LD) 2016 723 1.535 200 425
Lasten Groningen (PV) 2016 96 392 165 671
Lasten Friesland (PV) 2016 134 367 207 568
Lasten Drenthe (PV) 2016 88 219 180 449
Lasten Overijssel (PV) 2016 255 526 223 460
Lasten Flevoland (PV) 2016 83 205 206 506
Lasten Gelderland (PV) 2016 405 863 199 424
Lasten Utrecht (PV) 2016 231 501 181 394
Lasten Noord-Holland (PV) 2016 587 1.481 211 532
Lasten Zuid-Holland (PV) 2016 756 2.208 209 609
Lasten Zeeland (PV) 2016 74 141 195 370
Lasten Noord-Brabant (PV) 2016 496 976 198 391
Lasten Limburg (PV) 2016 227 559 203 501
Lasten Oost-Groningen (CR) 2016 28 89 189 599
Lasten Delfzijl en omgeving (CR) 2016 11 30 234 637
Lasten Overig Groningen (CR) 2016 57 273 147 703
Lasten Noord-Friesland (CR) 2016 82 211 253 652
Lasten Zuidwest-Friesland (CR) 2016 31 65 232 483
Lasten Zuidoost-Friesland (CR) 2016 21 90 111 482
Lasten Noord-Drenthe (CR) 2016 36 77 189 404
Lasten Zuidoost-Drenthe (CR) 2016 34 93 205 553
Lasten Zuidwest-Drenthe (CR) 2016 18 50 136 381
Lasten Noord-Overijssel (CR) 2016 80 137 219 376
Lasten Zuidwest-Overijssel (CR) 2016 24 66 157 427
Lasten Twente (CR) 2016 151 324 241 517
Lasten Veluwe (CR) 2016 133 213 198 317
Lasten Achterhoek (CR) 2016 91 138 228 345
Lasten Arnhem/Nijmegen (CR) 2016 121 436 167 601
Lasten Zuidwest-Gelderland (CR) 2016 59 76 247 317
Lasten Utrecht (CR) 2016 231 501 181 394
Lasten Kop van Noord-Holland (CR) 2016 98 134 262 360
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat cijfers over de lasten en baten per functie (beleidsterrein) naar regio en grootteklasse in miljoenen euro's en in euro's per inwoner. De gepresenteerde cijfers zijn gebaseerd op gegevens die aansluiten op de definities en indelingen die de gemeenten zelf hanteren in hun administratie. Deze gegevens worden aan het CBS geleverd via de enquête Informatie voor Derden (Iv3). De voorschriften voor deze enquête zijn vastgelegd in de Ministeriële Regeling Informatie voor derden.

Gegevens beschikbaar van 2004 tot en met 2016.

Status van de cijfers:
De cijfers in deze tabel zijn definitief.

Wijzigingen per 19 december 2018:
Geen, deze tabel is stopgezet.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Niet meer van toepassing.
Deze tabel wordt opgevolgd door Gemeenterekeningen; baten en lasten naar regio en grootteklasse. Zie paragraaf 3.

Toelichting onderwerpen

Functies in mln euro
De beleidsterreinen waarop de gemeente actief is. De gebruikte indeling is een aggregatie van de indeling volgens de Ministeriële Regeling Informatie voor derden, zijnde de regelgeving voor de enquête Informatie voor Derden (Iv3) die ten grondslag ligt aan deze tabel.
Algemeen bestuur
De afbakening van deze functie komt overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 0 Algemeen bestuur. Onder deze hoofdfunctie vallen de Iv3-functies Bestuursorganen, Bestuursondersteuning college van burgemeester en wethouders, Burgerzaken, Baten secretarieleges burgerzaken, Bestuurlijke samenwerking en Bestuursondersteuning raad en rekenkamer(functie). De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Bestuursorganen.
De onderdelen van de gemeente die gezamenlijk de gemeente besturen en daarmee vorm geven aan de lokale democratie: de gemeenteraad en raadscommissies, het college van burgemeester en wethouders, bestuurscommissies en dergelijke. Zaken op het gebied van personeel, informatievoorziening, organisatie, financiën, algemene zaken en huisvesting (de zogeheten 'piofah'-functies) behoren niet tot deze functie Bestuursorganen.

- Bestuursondersteuning college van burgemeester en wethouders.
Ondersteunende taken en diensten aan het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van de bestuurstaken. Deze ondersteunende diensten en taken omvatten onder andere: de betrokken onderdelen van het ambtelijk apparaat (de ambtenaren), de gemeentesecretaris, secretariaat en voorlichting, de opstelling van de begroting voor de gemeentelijke producten en van de realisatie van die producten.

- Burgerzaken.
De inrichting en organisatie van de burgerlijke stand, de organisatie en onderhoud van het bevolkingsregister, de directe dienstverlening aan de burger - zoals de afgifte van reisdocumenten (paspoorten) en rijbewijzen, verwerking van geboorteaangiften, huwelijkssluitingen, enzovoorts -, de organisatie van verkiezingen en referenda, straatnaamgeving en huisnummering, enzovoorts. Secretarieleges - die (van de burger) geheven worden als vergoeding voor de hierboven bedoelde dienstverlening aan de burger - vallen niet onder deze functie, maar onder de functie Baten secretarieleges burgerzaken.

- Baten secretarieleges burgerzaken.
De vergoeding die de burger betaalt voor de directe dienstverlening aan hem/haar (zie de functie Burgerzaken) en de afdracht van rijksleges aan de centrale overheid, die namens die centrale overheid van de burger worden geheven: bijvoorbeeld op de afgifte van paspoorten en rijbewijzen.

- Bestuurlijke samenwerking.
De samenwerking op algemeen bestuurlijk gebied met mede-overheden, zoals met buurgemeenten, de provincie, met de grote samenwerkingsverbanden rondom (groot)stedelijke agglomeraties, maar ook internationaal. De samenwerkingsverbanden van (groot)stedelijke agglomeraties heten plusregio's - voorheen: kaderwetgebieden - en zijn gevormd op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen.

- Bestuursondersteuning raad en rekenkamer(functie).
De ondersteunende taken en diensten aan de gemeenteraad en de rekenkamerfunctie. De ondersteunende diensten en taken omvatten onder andere: de betrokken ambtenaren, de raadsgriffier, secretariaat en voorlichting, de opstelling van de begroting voor de gemeentelijke programma's en van de realisatie van die programma's. De rekenkamerfunctie betreft het onderzoek van de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur. Voor het uitoefenen van de rekenkamerfunctie kan een afzonderlijke eenheid - de rekenkamer - zijn ingesteld.
Sociale voorz. en maatsch. dienstverl.
Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
De afbakening van deze functie komt vrijwel overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 6 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening. De functie is uitgesplitst naar Inkomensvoorzieningen, Werkgelegenheid, Jeugd en WMO en Vreemdelingen, tehuizen en kinderopvang.
Inkomensvoorzieningen
De afbakening van deze functie komt overeen met die van de Iv3-functies Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen, Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk, Overige sociale zekerheidsregelingen vanuit het Rijk en Gemeentelijk armoede en schuldenbeleid. De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen.
Met ingang van 2011 zijn ook lasten en baten van de functie Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk onder deze functie opgenomen, in de jaren daarvoor was de functie alleen voor de bijstandsverlening bestemd. De gemeentelijke verantwoordelijkheid en taken in verband met bijstandverlening, volgens de hiervoor geldende wetgeving. Dit betreft (vanaf 2004) in hoofdzaak de uitvoering van de Wet Werk en Bijstand (WWB), het zogenaamde inkomensdeel van het Fonds werk en inkomen. Voorheen betrof dat de Algemene bijstandswet. Andere relevante regelgeving voor deze functie is bijvoorbeeld het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004. Vanaf 2011 ook de gemeentelijke taken bij de uitvoering van inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk. Het betreft specifieke regelgeving als: de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) en - vanaf 2005 - de Wet werk en inkomen kunstenaars (voorheen: de Wet inkomensvoorzieningen kunstenaars (Wik)). Veelal vinden de werkzaamheden in verband met deze functie plaats bij de gemeentelijke sociale dienst.
Vanaf het verslagjaar 2015 heet deze functie Bijstandsverlening, inkomensvoorzieningen- en subsidies.

- Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk.
Met ingang van het verslagjaar 2011 is deze functie komen te vervallen. Vanaf 2011 zijn de onderstaande lasten en baten opgenomen onder de functie Bijstandsverlening, inkomensvoorzieningen- en subsidies. De gemeentelijke taken bij de uitvoering van inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk. Het betreft specifieke regelgeving als: de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) en - vanaf 2005 - de Wet werk en inkomen kunstenaars (voorheen: de Wet inkomensvoorzieningen kunstenaars (Wik)).

- Overige sociale zekerheidsregelingen vanuit het Rijk.
De taken en verantwoordelijkheden voor overige sociale zekerheidsregelingen, die niet onder de functies Bijstandverlening en Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk vallen. Het gaat hier voornamelijk om eenmalige uitkeringen gebaseerd op de relevante sociale zekerheidswetten en -regelingen.

- Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid.
De gemeentelijke activiteiten in verband met de bijzondere bijstand, armoede- en schuldenbeleid, de kwijtschelding van lokale belastingen en dergelijke. De kwijtscheldingen kunnen de gemeentelijke belastingen betreffen, maar ook andere heffingen zoals de riool- en reinigingsrechten en de afvalstoffenheffing. Van het beleid voor de (sociale) minima kunnen ook kortingen op bezoek/deelname aan bijvoorbeeld musea, sportclubs, de bibliotheek enzovoorts deel uitmaken.
Functies in euro/inwoner
De beleidsterreinen waarop de gemeente actief is. De gebruikte indeling is een aggregatie van de indeling volgens de Ministeriële Regeling Informatie voor derden, zijnde de regelgeving voor de enquête Informatie voor Derden (Iv3) die ten grondslag ligt aan deze tabel.
Algemeen bestuur
De afbakening van deze functie komt overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 0 Algemeen bestuur. Onder deze hoofdfunctie vallen de Iv3-functies Bestuursorganen, Bestuursondersteuning college van burgemeester en wethouders, Burgerzaken, Baten secretarieleges burgerzaken, Bestuurlijke samenwerking en Bestuursondersteuning raad en rekenkamer(functie). De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Bestuursorganen.
De onderdelen van de gemeente die gezamenlijk de gemeente besturen en daarmee vorm geven aan de lokale democratie: de gemeenteraad en raadscommissies, het college van burgemeester en wethouders, bestuurscommissies en dergelijke. Zaken op het gebied van personeel, informatievoorziening, organisatie, financiën, algemene zaken en huisvesting (de zogeheten 'piofah'-functies) behoren niet tot deze functie Bestuursorganen.

- Bestuursondersteuning college van burgemeester en wethouders.
Ondersteunende taken en diensten aan het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van de bestuurstaken. Deze ondersteunende diensten en taken omvatten onder andere: de betrokken onderdelen van het ambtelijk apparaat (de ambtenaren), de gemeentesecretaris, secretariaat en voorlichting, de opstelling van de begroting voor de gemeentelijke producten en van de realisatie van die producten.

- Burgerzaken.
De inrichting en organisatie van de burgerlijke stand, de organisatie en onderhoud van het bevolkingsregister, de directe dienstverlening aan de burger - zoals de afgifte van reisdocumenten (paspoorten) en rijbewijzen, verwerking van geboorteaangiften, huwelijkssluitingen, enzovoorts -, de organisatie van verkiezingen en referenda, straatnaamgeving en huisnummering, enzovoorts. Secretarieleges - die (van de burger) geheven worden als vergoeding voor de hierboven bedoelde dienstverlening aan de burger - vallen niet onder deze functie, maar onder de functie Baten secretarieleges burgerzaken.

- Baten secretarieleges burgerzaken.
De vergoeding die de burger betaalt voor de directe dienstverlening aan hem/haar (zie de functie Burgerzaken) en de afdracht van rijksleges aan de centrale overheid, die namens die centrale overheid van de burger worden geheven: bijvoorbeeld op de afgifte van paspoorten en rijbewijzen.

- Bestuurlijke samenwerking.
De samenwerking op algemeen bestuurlijk gebied met mede-overheden, zoals met buurgemeenten, de provincie, met de grote samenwerkingsverbanden rondom (groot)stedelijke agglomeraties, maar ook internationaal. De samenwerkingsverbanden van (groot)stedelijke agglomeraties heten plusregio's - voorheen: kaderwetgebieden - en zijn gevormd op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen.

- Bestuursondersteuning raad en rekenkamer(functie).
De ondersteunende taken en diensten aan de gemeenteraad en de rekenkamerfunctie. De ondersteunende diensten en taken omvatten onder andere: de betrokken ambtenaren, de raadsgriffier, secretariaat en voorlichting, de opstelling van de begroting voor de gemeentelijke programma's en van de realisatie van die programma's. De rekenkamerfunctie betreft het onderzoek van de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur. Voor het uitoefenen van de rekenkamerfunctie kan een afzonderlijke eenheid - de rekenkamer - zijn ingesteld.
Sociale voorz. en maatsch. dienstverl.
Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
De afbakening van deze functie komt vrijwel overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 6 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening. De functie is uitgesplitst naar Inkomensvoorzieningen, Werkgelegenheid, Jeugd en WMO en Vreemdelingen, tehuizen en kinderopvang.
Inkomensvoorzieningen
De afbakening van deze functie komt overeen met die van de Iv3-functies Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen, Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk, Overige sociale zekerheidsregelingen vanuit het Rijk en Gemeentelijk armoede en schuldenbeleid. De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen.
Met ingang van 2011 zijn ook lasten en baten van de functie Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk onder deze functie opgenomen, in de jaren daarvoor was de functie alleen voor de bijstandsverlening bestemd. De gemeentelijke verantwoordelijkheid en taken in verband met bijstandverlening, volgens de hiervoor geldende wetgeving. Dit betreft (vanaf 2004) in hoofdzaak de uitvoering van de Wet Werk en Bijstand (WWB), het zogenaamde inkomensdeel van het Fonds werk en inkomen. Voorheen betrof dat de Algemene bijstandswet. Andere relevante regelgeving voor deze functie is bijvoorbeeld het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004. Vanaf 2011 ook de gemeentelijke taken bij de uitvoering van inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk. Het betreft specifieke regelgeving als: de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) en - vanaf 2005 - de Wet werk en inkomen kunstenaars (voorheen: de Wet inkomensvoorzieningen kunstenaars (Wik)). Veelal vinden de werkzaamheden in verband met deze functie plaats bij de gemeentelijke sociale dienst.
Vanaf het verslagjaar 2015 heet deze functie Bijstandsverlening, inkomensvoorzieningen- en subsidies.

- Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk.
Met ingang van het verslagjaar 2011 is deze functie komen te vervallen. Vanaf 2011 zijn de onderstaande lasten en baten opgenomen onder de functie Bijstandsverlening, inkomensvoorzieningen- en subsidies. De gemeentelijke taken bij de uitvoering van inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk. Het betreft specifieke regelgeving als: de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) en - vanaf 2005 - de Wet werk en inkomen kunstenaars (voorheen: de Wet inkomensvoorzieningen kunstenaars (Wik)).

- Overige sociale zekerheidsregelingen vanuit het Rijk.
De taken en verantwoordelijkheden voor overige sociale zekerheidsregelingen, die niet onder de functies Bijstandverlening en Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk vallen. Het gaat hier voornamelijk om eenmalige uitkeringen gebaseerd op de relevante sociale zekerheidswetten en -regelingen.

- Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid.
De gemeentelijke activiteiten in verband met de bijzondere bijstand, armoede- en schuldenbeleid, de kwijtschelding van lokale belastingen en dergelijke. De kwijtscheldingen kunnen de gemeentelijke belastingen betreffen, maar ook andere heffingen zoals de riool- en reinigingsrechten en de afvalstoffenheffing. Van het beleid voor de (sociale) minima kunnen ook kortingen op bezoek/deelname aan bijvoorbeeld musea, sportclubs, de bibliotheek enzovoorts deel uitmaken.