Mineralenbalans landbouw
Verklaring van tekens
Tabeltoelichting
Deze tabel bevat gegevens over de bodembalans van de mineralen stikstof en fosfor. Het gaat om cijfers over de aanvoer naar landbouwgrond (dierlijke mest, kunstmest, luchtdepositie en overige aanvoer) en de afvoer van landbouwgrond (stikstofvervluchtiging mesttoediening en afvoer via gewassen). Het verlies naar de bodem is gelijk aan het verschil tussen aanvoer en afvoer. De tabel geeft voor stikstof ook de cijfers over het verlies naar lucht.
Gegevens beschikbaar vanaf: 1990.
Status van de cijfers:
Cijfers tot en met 2024 zijn definitief.
Om een samenhangende en consistente tijdreeks te verkrijgen wordt ieder jaar de complete tijdreeks (her)berekend, zodat de laatste inzichten, met name ten aanzien van de emissiefactoren, in de berekeningen kunnen worden meegenomen.
Wijzigingen per 17 december 2025:
Definitieve cijfers over 2024 zijn toegevoegd.
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Definitieve cijfers over 2025 worden in december 2026 gepubliceerd.
Toelichting onderwerpen
- Balans veehouderij
- Aanvoer naar veehouderij
- Aanvoer van mineralen naar de veehouderij via krachtvoer en ruwvoer.
- Totaal aanvoer naar veehouderij
- Balans cultuurgrond
- Cultuurgrond is gedefinieerd conform de landbouwtelling:
Grond die, blijvend dan wel tijdelijk, deel uitmaakt van een landbouwbedrijf, en in hoofdzaak bestemd is voor het voortbrengen van landbouwproducten (akkerbouw, tuinbouw, veehouderij), met inbegrip van braakland en (tijdelijk of blijvend) grasland.- Aanvoer naar cultuurgrond
- Aanvoer van mineralen naar cultuurgrond via dierlijke mest, kunstmest, depositie en overige meststoffen inclusief het deel via het meemesten van sloten en erfafspoeling.
- Totaal aanvoer naar cultuurgrond
- Kunstmest
- Kunstmatig in een fabriek geproduceerde mest, die toegediend wordt aan cultuurgrond.
- Overige aanvoer
- Aanvoer van mineralen naar cultuurgrond, die niet uit dierlijke mest, kunstmest of depositie afkomstig zijn.
- Totaal overige aanvoer
- Biologische stikstofbinding
- Binding van stikstof uit de lucht door bacteriën die in symbiose leven met vlinderbloemigen (peulvruchten, luzerne en klaver).
- Overige aanvoer
- Omvat onder andere compost, zaai- en pootgoed, zuiveringsslib en schuimaarde (afvalproduct bij verwerking van suikerbieten).
- Afvoer van cultuurgrond
- Afvoer van mineralen van cultuurgrond door vervluchtiging en via opname door gewassen.
Om de balans compleet te maken is hier als restpost het mineralenverlies naar bodem bijgeteld.- Stikstofvervluchtiging wei en toediening
- Stikstof uit dierlijke mest of kunstmest, dat bij beweiding of toediening op cultuurgrond als ammoniak (NH3) vervluchtigt en in de lucht terechtkomt.
- Overige aanvoer
- Aanvoer van mineralen naar cultuurgrond, die niet uit dierlijke mest, kunstmest of depositie afkomstig zijn.
- Aan- en afvoer per hectare
- Aan- en afvoer van mineralen uitgedrukt in kg per hectare cultuurgrond.
- Totaal aanvoer
- Totaal aanvoer
- Dierlijke mest
- Mest van rundvee, varkens, pluimvee, paarden en pony's, schapen en geiten, konijnen en pelsdieren, die door toediening of direct via beweiding aangevoerd wordt naar cultuurgrond inclusief het deel via het meemesten van sloten en erfafspoeling.
Stikstof, dat bij stal en opslag is vervluchtigd, zit hier niet meer in. Stikstof dat bij de beweiding of toediening vervluchtigd, zit hier nog wel in.
- Kunstmest
- Kunstmatig in een fabriek geproduceerde mest, die toegediend wordt aan cultuurgrond.
- Luchtdepositie
- Mineralen die in de lucht aanwezig zijn en via neerslag op cultuurgrond terechtkomen.
- Overige aanvoer
- Aanvoer van mineralen naar cultuurgrond, die niet uit dierlijke mest, kunstmest of depositie afkomstig zijn.
- Balans sector landbouw
- Aanvoer naar sector landbouw
- Aanvoer van mineralen naar de landbouw via krachtvoer naar de veehouderij en via kunstmest, depositie en overige meststoffen naar cultuurgrond.
- Totaal aanvoer naar sector landbouw
- Krachtvoer
- Diervoeders met een geconcentreerde voedingswaarde. Ze worden onderscheiden in enkelvoudige krachtvoeders, zoals granen en peulvruchten, en mengvoeders.
Krachtvoer wordt gebruikt in de varkenshouderij, de pluimveehouderij en daarnaast als bijvoedering in de rundveehouderij, bij paarden en schapen.
- Kunstmest
- Kunstmatig in een fabriek geproduceerde mest, die toegediend wordt aan cultuurgrond.
- Luchtdepositie, herkomst niet-landbouw
- Het aandeel van de depositie op cultuurgrond veroorzaakt door bronnen buiten de landbouw, inclusief de bijdrage vanuit het buitenland.
- Overige aanvoer
- Aanvoer van mineralen naar cultuurgrond, die niet uit dierlijke mest, kunstmest of depositie afkomstig zijn.