Leefstijl en preventie; geslacht, leeftijd, persoonskenmerken

Leefstijl en preventie; geslacht, leeftijd, persoonskenmerken

Geslacht Leeftijd Kenmerken personen Marges Perioden Rookstatus, 12 jaar of ouder Rokers (%) Rookstatus, 12 jaar of ouder Ex-rokers (%) Rookstatus, 12 jaar of ouder Nooit-rokers (%) Alcoholgebruik, 12 jaar of ouder Drinkstatus Drinkers (%) Alcoholgebruik, 12 jaar of ouder Drinkers Zware drinkers onder drinkers (%) Alcoholgebruik, 12 jaar of ouder Richtlijn alcoholgebruik, 12 jr of ouder (%) Drugsgebruik, 12 jaar of ouder Cannabisgebruik Afgelopen jaar (%) Lengte en gewicht Onder- en overgewicht, 4 jaar of ouder Overgewicht (%) Bewegen, 4 jaar of ouder Beweegrichtlijn Voldoet aan beweegrichtlijn (%) Bewegen, 4 jaar of ouder Wekelijkse sporters (%) Voeding, 4 jaar of ouder Consumptie van fruit 7 Dagen per week voldoende fruit (%)
Mannen Jonger dan 25 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 1e 20%-groep Waarde 2018/2019 22,8 7,5 69,7 58,2 26,5 48,1 23,0 22,1 51,0 63,5 28,7
Mannen Jonger dan 25 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 5e 20%-groep Waarde 2018/2019 18,2 7,5 74,3 69,7 29,0 33,2 17,7 13,9 56,4 79,7 26,6
Mannen 25 tot 45 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 1e 20%-groep Waarde 2018/2019 42,1 18,5 39,3 72,6 13,0 40,4 25,0 53,0 48,8 45,9 24,8
Mannen 25 tot 45 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 5e 20%-groep Waarde 2018/2019 21,6 21,7 56,7 94,3 11,6 17,0 10,3 41,5 52,8 72,2 24,8
Mannen 45 tot 65 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 1e 20%-groep Waarde 2018/2019 51,3 24,8 23,9 58,9 18,5 53,9 18,3 62,1 34,1 23,7 20,4
Mannen 45 tot 65 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 5e 20%-groep Waarde 2018/2019 18,6 38,1 43,3 93,3 9,4 20,3 3,9 60,5 56,1 61,9 22,9
Mannen 65 jaar of ouder Gestandaardiseerd inkomen: 1e 20%-groep Waarde 2018/2019 20,8 51,8 27,4 75,5 9,0 50,4 5,3 62,0 28,7 22,6 32,9
Mannen 65 jaar of ouder Gestandaardiseerd inkomen: 5e 20%-groep Waarde 2018/2019 10,6 66,1 23,3 92,8 6,6 27,7 0,3 58,5 51,8 51,8 31,7
Vrouwen Jonger dan 25 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 1e 20%-groep Waarde 2018/2019 21,2 7,4 71,4 60,3 21,4 47,4 17,6 16,9 48,7 52,7 25,1
Vrouwen Jonger dan 25 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 5e 20%-groep Waarde 2018/2019 12,4 7,7 79,9 66,6 20,9 42,1 10,8 13,6 49,6 78,0 29,5
Vrouwen 25 tot 45 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 1e 20%-groep Waarde 2018/2019 31,4 16,2 52,4 56,6 11,5 65,3 11,4 47,1 42,3 36,2 28,3
Vrouwen 25 tot 45 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 5e 20%-groep Waarde 2018/2019 13,1 24,2 62,7 87,7 11,2 34,3 3,6 29,3 56,2 76,0 28,6
Vrouwen 45 tot 65 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 1e 20%-groep Waarde 2018/2019 32,8 28,6 38,6 58,0 15,2 60,6 5,4 57,9 37,8 27,4 26,9
Vrouwen 45 tot 65 jaar Gestandaardiseerd inkomen: 5e 20%-groep Waarde 2018/2019 12,4 38,1 49,5 84,3 8,0 42,6 1,4 43,4 56,5 64,3 38,2
Vrouwen 65 jaar of ouder Gestandaardiseerd inkomen: 1e 20%-groep Waarde 2018/2019 12,7 38,8 48,6 47,6 5,2 81,0 0,0 56,5 21,3 19,7 40,7
Vrouwen 65 jaar of ouder Gestandaardiseerd inkomen: 5e 20%-groep Waarde 2018/2019 7,4 44,7 47,9 82,0 8,2 48,9 0,3 41,1 51,1 54,7 55,6
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat cijfers over leefstijl en (preventief) gezondheidsonderzoek van de Nederlandse bevolking. De cijfers kunnen worden uitgesplitst naar geslacht, leeftijd en sociaaleconomische status (migratieachtergrond, onderwijs- en inkomensniveau). Daarbij kunnen geslacht, leeftijd en sociaaleconomische status met elkaar gekruist worden.
Voor enkele onderwerpen geldt een afwijkende leeftijdsafbakening. Deze leeftijden worden bij de betreffende onderwerpen vermeld. De cijfers in de tabel zijn een gemiddelde over twee onderzoeksjaren.

Gegevens beschikbaar vanaf: 2014/2015

Status van de cijfers: de cijfers zijn definitief.

Wijzingen per 25 november.
De cijfers over de verslagjaren 2018/2019 zijn toegevoegd.
Daarnaast zijn er cijfers over de nieuwe beweegrichtlijn toegevoegd. De beweegrichtlijn is eind 2017 opgesteld door de Gezondheidsraad. Deze nieuwe richtlijn vervangt de Nederlandse Norm Gezond Bewegen, de fitnorm en de combinorm. Personen vanaf 18 jaar dienen minstens 2,5 uur per week matig intensieve inspanning te verrichten verspreid over diverse dagen, zoals wandelen en fietsen, en minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten. Jongeren van 4 tot en met 17 jaar dienen minstens elke dag een uur matig intensieve inspanning te verrichten en minstens driemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten. Deze cijfers over bewegen; voldoen aan de beweegrichtlijn, voldoende matig intensieve inspanning en voldoende bot- en spierversterkende oefeningen zijn aan de tabel toegevoegd. Daarnaast werd informatie over wekelijkse sporters, lid van een sportvereniging en abonnement sportaanbieder toegevoegd aan de tabel voor 2016/2017 en 2018/2019 voor personen van 4 jaar of ouder.
Ook zijn de cijfers over het percentage personen dat voldoet aan de richtlijnen voor alcoholgebruik toegevoegd voor de jaren 2014/2015, 2016/2017 en 2018/2019.
Tenslotte zijn de puntjes weggehaald bij de variabelen risico ongewenste zwangerschap, pilgebruik, mammagrafie en cervix uitstrijkje voor mannen en bij de variabele PSA-test voor vrouwen in 2016/2017 zodat dit in lijn is met 2014/2015. Voor drugsgebruik werden puntjes toegevoegd voor het jaar 2014/2015 omdat deze waarden wel kunnen voorkomen maar onbekend zijn.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Cijfers over 2020/2021 komen in het derde kwartaal van 2022.

Toelichting onderwerpen

Rookstatus, 12 jaar of ouder
De vragen over rookgedrag worden aan alle personen van 12 jaar of ouder gesteld.
Rokers
Percentage personen van 12 jaar of ouder in de bevolking met antwoordcategorie ja op de vraag: Rookt u wel eens?
Ex-rokers
Percentage personen van 12 jaar of ouder in de bevolking met antwoordcategorie nee op de vraag: Rookt u wel eens? en antwoordcategorie ja op de vraag: Heeft u vroeger wel gerookt?
Nooit-rokers
Percentage personen van 12 jaar of ouder in de bevolking met antwoordcategorie nee op de vraag: Rookt u wel eens? en antwoordcategorie nee op de vraag: Heeft u vroeger wel gerookt?
Alcoholgebruik, 12 jaar of ouder
De vragen over de consumptie van alcohol worden aan alle personen van 12 jaar of ouder gesteld.
Drinkstatus
Drinkers
Percentage personen van 12 jaar of ouder in de bevolking met de antwoordcategorie ja op de vraag: Heeft u in de afgelopen 12 maanden wel eens alcoholhoudende drank gedronken, bijvoorbeeld bier, wijn, likeur, jenever of alcoholhoudende drank gemengd met frisdrank, zoals breezers? Alcoholvrij of alcoholarm bier telt hier niet mee.
Drinkers
Zware drinkers onder drinkers
Percentage van de drinkers van 12 jaar of ouder dat minstens 1 keer per week 6 of meer glazen alcohol op één dag drinkt (mannen) of minstens 1 keer per week 4 of meer glazen alcohol op één dag drinkt (vrouwen).
Richtlijn alcoholgebruik, 12 jr of ouder
Percentage van de bevolking van 12 jaar of ouder dat voldoet aan de richtlijn voor alcoholgebruik. Voor 12- tot 18-jarigen geldt sinds 2014 de richtlijn: niet drinken tot je 18e. Voor volwassenen geldt sinds 2015 de richtlijn: niet drinken of maximaal 1 glas per dag. Deze richtlijn is afkomstig uit de Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad.
Drugsgebruik, 12 jaar of ouder
De vragen over het gebruik van drugs worden aan alle personen van 12 jaar of ouder gesteld. Van de volgende drugssoorten wordt gevraagd of ze wel eens gebruikt zijn en zo ja, wanneer voor het laatst:
• Cannabis (hasj, wiet, marihuana)
• Amfetamine (zoals pep en speed)
• XTC (ecstasy, MDMA)
• LSD
• Paddo's (hallucinogene paddenstoeltjes of magic mushrooms)
• Cocaine (ook crack, gekookte coke, freebase)
• Heroine (horse, smack of bruin)
• GHB
• Methadon
• Vanaf 2018: 4-Fluoramfetamine, ook wel 4-FA, 4-FMP of Flux genoemd
• Andere drugs
De antwoordcategorieën zijn telkens:
• Ja, in de afgelopen 30 dagen
• Ja, in de afgelopen 12 maanden maar niet in de afgelopen 30 dagen
• Ja, langer dan 12 maanden geleden
• Nee, nooit gebruikt
Cannabisgebruik
Op basis van de vraag naar het gebruik van cannabis (hasj, wiet, marihuana)
Afgelopen jaar
Lengte en gewicht
De vragen over lengte en lichaamsgewicht worden aan alle personen gesteld. Er wordt gevraagd naar de lengte in cm zonder schoenen en naar het lichaamsgewicht in kg zonder kleren. Bij zwangere vrouwen wordt gevraagd naar het lichaamsgewicht voorafgaand aan de zwangerschap.
Onder- en overgewicht, 4 jaar of ouder
De maat voor onder- of overgewicht is de Body Mass Index (BMI). De BMI is het quotiënt van het lichaamsgewicht in kilogrammen en het kwadraat van de lengte in meters [kg/m2]. Voor volwassenen van 20 jaar of ouder zijn de criteria:
1. Ondergewicht: BMI < 18,5
2. Normaal gewicht: BMI >= 18,5 en < 25,0
3. Overgewicht: BMI >= 25,0
a. Matig overgewicht: BMI >= 25,0 en < 30,0
b. Ernstig overgewicht: BMI >= 30,0
Voor personen jonger dan 20 jaar gelden andere grenswaarden. Deze waarden hangen af van de leeftijd en het geslacht. In de tabellen zijn niet betrokken de respondenten met onbekende lengte en /of gewicht en de respondenten met een onwaarschijnlijk gewicht in relatie tot de opgegeven lengte. In dit laatste geval betreft het personen 20 jaar of ouder met een BMI van kleiner dan 14 of groter dan 50 en personen jonger dan 20 jaar met een BMI van kleiner dan 10 of groter dan 50. Vanaf 2018 wordt er geen bovengrens meer gehanteerd, de ondergrens voor de BMI verandert niet.
Overgewicht
Percentage personen met een BMI van 25,0 kg/m2 en hoger.
Voor personen jonger dan 18 jaar gelden andere grenswaarden. Deze waarden corresponderen met een BMI-waarde van 25,0 kg/m2 voor volwassenen.
Bewegen, 4 jaar of ouder
De vragen over lichamelijke activiteit zijn gebaseerd op de zogeheten short questionnaire to assess health enhancing physical activity (SQUASH). Deze vragenlijst beoogt een volledig beeld te leveren van de lichamelijke activiteit. Gevraagd wordt naar frequentie en duur van de volgende deelvormen van lichamelijke activiteit:
"1.  Fietsen en lopen in woon-werk of woon-school verkeer,"
"2.  Activiteiten op het werk of op school,"
"3.  Activiteiten in het huishouden,"
“4. Wandelen, fietsen, buiten spelen, tuinieren en klussen in de vrije tijd,”
"5.  Sporten."
Vanaf 2017 publiceert het CBS over de nieuwe beweegrichtlijnen (opgesteld door de Gezondheidsraad) voor personen van 4 jaar en ouder.
Vanaf 2019 zijn vragen over beweegonderwijs op school aan de vragenlijst toegevoegd om een beter beeld te krijgen van het beweeggedrag van jongeren vanaf 12 jaar. Dit wil zeggen dat aan jongeren vanaf 12 jaar die basisonderwijs, praktijkonderwijs, VMBO, HAVO, VWO of MBO volgen, vragen zijn toegevoegd over gymlessen op school en beweeg- en sportactiviteiten die zijn geregeld vanuit school. Voor jongeren van 4 tot 12 jaar waren deze vragen al opgenomen in de vragenlijst.
Hierdoor zijn de cijfers over de beweegrichtlijnen, met name die over jongeren vanaf 12 jaar, vanaf 2019 minder goed vergelijkbaar met de cijfers van voor 2019.
Beweegrichtlijn
De beweegrichtlijn is eind 2017 opgesteld door de Gezondheidsraad. Deze nieuwe richtlijn vervangt de Nederlandse Norm Gezond Bewegen, de fitnorm en de combinorm. Personen vanaf 18 jaar dienen minstens 2,5 uur per week matig intensieve inspanning te verrichten verspreid over diverse dagen, zoals wandelen en fietsen, en minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten. Jongeren van 4 tot en met 17 jaar dienen minstens elke dag een uur matig intensieve inspanning te verrichten en minstens driemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten.
Voldoet aan beweegrichtlijn
Percentage personen van 4 jaar en ouder dat voldoet aan de beweegrichtlijn. Personen vanaf 18 jaar dienen minstens 2,5 uur per week matig intensieve inspanning te verrichten verspreid over diverse dagen, zoals wandelen en fietsen, en minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten. Jongeren van 4 tot en met 17 jaar dienen minstens elke dag een uur matig intensieve inspanning te verrichten en minstens driemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten.
Vanaf 2019 zijn vragen over beweegonderwijs op school aan de vragenlijst toegevoegd om een beter beeld te krijgen van het beweeggedrag van jongeren vanaf 12 jaar. Dit wil zeggen dat aan jongeren vanaf 12 jaar die basisonderwijs, praktijkonderwijs, VMBO, HAVO, VWO of MBO volgen, vragen zijn toegevoegd over gymlessen op school en beweeg- en sportactiviteiten die zijn geregeld vanuit school. Voor jongeren van 4 tot 12 jaar waren deze vragen al opgenomen in de vragenlijst.
Hierdoor zijn de cijfers over de beweegrichtlijnen, met name die over jongeren vanaf 12 jaar, vanaf 2019 minder goed vergelijkbaar met de cijfers van voor 2019.
Wekelijkse sporters
Percentage personen van 4 jaar of ouder dat minimaal 1 keer per week sport. Met ingang van 2016 worden de percentages wekelijkse sporters van 4 jaar of ouder gepubliceerd.
Voeding, 4 jaar of ouder
De vragen over voeding worden gesteld aan alle personen van 4 jaar of ouder en gaan over de consumptie van fruit, groente en vis.
Consumptie van fruit
Personen wordt gevraagd naar de consumptie van fruit in een normale week in de afgelopen maanden.
7 Dagen per week voldoende fruit
Percentage personen dat elke dag minimaal 2 stuks fruit eet (vanaf 9 jaar) of anderhalf stuk fruit (kinderen t/m 8 jaar). Eén stuk fruit komt overeen met 100 gram. Deze aanbevolen hoeveelheid is afkomstig uit de Richtlijnen Schijf van Vijf van het Voedingscentrum. Deze richtlijnen zijn gebaseerd op de Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad.