Gezondheid en zorggebruik; persoonskenmerken, 2014-2021
Verklaring van tekens
Tabeltoelichting
Deze tabel bevat cijfers over de ervaren gezondheid en medische contacten van de Nederlandse bevolking vanaf 0 jaar in particuliere huishoudens. De cijfers kunnen worden uitgesplitst naar diverse persoonskenmerken.
Voor enkele onderwerpen geldt een afwijkende leeftijdsafbakening. Deze leeftijden worden bij de betreffende onderwerpen vermeld.
Gegevens beschikbaar van 2014 tot en met 2021
Status van de cijfers: definitief
Wijzigingen per 6 januari 2023:
Geen. Deze tabel wordt stopgezet.
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Niet meer van toepassing.
Deze tabel is opgevolgd door de tabel Gezondheid en zorggebruik; persoonskenmerken. Zie paragraaf 3.
Toelichting onderwerpen
- Langdurige aandoeningen
- Aan alle respondenten wordt gevraagd: Heeft u / uw kind één of meer langdurige ziekten of aandoeningen? Langdurig is (naar verwachting) 6 maanden of langer. Vervolgens worden 23 aandoeningen en een restcategorie 'overige aandoeningen' voorgelegd en gevraagd of mensen deze aandoening in de afgelopen 12 maanden hebben gehad. Van drie van die aandoeningen wordt ook gevraagd of men die ooit heeft gehad. Daarnaast wordt (uitgebreider) gevraagd naar suikerziekte (diabetes). De meeste vragen naar specifieke langdurige aandoeningen worden aan personen van alle leeftijden gesteld. Aandoeningen die niet vaak voorkomen bij jongeren worden gesteld aan personen van 12 jaar of ouder.
- 1 of meer langdurige aandoeningen
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft u / uw kind één of meer langdurige ziekten of aandoeningen? Langdurig is (naar verwachting) 6 maanden of langer.
- Aandoeningen afgelopen 12 maanden
- Langdurige ziektes en aandoeningen in de afgelopen 12 maanden. Respondenten kunnen aangeven of ze de ziekte of aandoening hebben of afgelopen 12 maanden hebben gehad.
- Beroerte, hersenbloeding, herseninfarct
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft u ooit een beroerte, hersenbloeding of herseninfarct gehad? En 'ja' op de vraag: Heeft u dit in de afgelopen 12 maanden gehad?
- Hartinfarct
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft U ooit een hartinfarct gehad? En 'ja' op de vraag: Heeft u dit in de afgelopen 12 maanden gehad?
- Hartaandoening
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft u in de afgelopen 12 maanden een andere ernstige hartaandoening gehad, zoals hartfalen of angina pectoris? In 2018 werd deze laatste vraagstelling gewijzigd en is dit het percentage personen met ‘ja’ op de vraag ‘Heeft u op dit moment een andere ernstige hartaandoening, zoals hartfalen of angina pectoris, of heeft u dit in de afgelopen 12 maanden gehad?’
- Kanker
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft u / uw kind ooit een vorm van kanker gehad? En 'ja' op de vraag: Heeft u / uw kind dit in de afgelopen 12 maanden gehad? In 2018 werd deze laatste vraagstelling gewijzigd en is dit het percentage personen met ‘ja’ op de vraag ‘Heeft u / uw kind op dit moment een vorm van kanker of heeft u / uw kind dit in de afgelopen 12 maanden gehad?’
- Migraine of ernstige hoofdpijn
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden migraine of regelmatig ernstige hoofdpijn?
- Astma
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden astma?
- COPD,chronische bronchitis,longemfyseem
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden COPD, chronische bronchitis, longemfyseem?
- Psoriasis
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden psoriasis
Vanaf 2019 wordt deze langdurige aandoening niet meer gevraagd aan respondenten in de gezondheidsenquête.
- Chronische eczeem
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden chronisch eczeem?
Vanaf 2019 wordt deze langdurige aandoening niet meer gevraagd aan respondenten in de gezondheidsenquête.
- Darmstoornissen langer dan 3 maanden
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden ernstige of hardnekkige darmstoornissen, langer dan 3 maanden?
- Chronische gewrichtsontsteking
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden chronische gewrichtsontsteking, zoals ontstekingsreuma, chronische reuma, reumatoïde artritis?
- Rugaandoening
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden een ernstige of hardnekkige aandoening van de rug , inclusief hernia?
- Aandoening van de nek of schouder
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden een ernstige of hardnekkige aandoening van de nek of schouder?
- Aandoening elleboog, pols of hand
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden een ernstige of hardnekkige aandoening van de elleboog, pols of hand?
Vanaf 2019 wordt deze langdurige aandoening niet meer gevraagd aan respondenten in de gezondheidsenquête.
- Allergie
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden een allergie?
- Hoge bloeddruk
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u in de afgelopen 12 maanden hoge bloeddruk?
- Vernauwing bloedvaten in buik of benen
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u in de afgelopen 12 maanden vernauwing in de bloedvaten in de buik of de benen, geen spataderen?
Vanaf 2019 wordt deze langdurige aandoening niet meer gevraagd aan respondenten in de gezondheidsenquête.
- Duizeligheid met vallen
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u in de afgelopen 12 maanden duizeligheid met vallen?
Vanaf 2019 wordt deze langdurige aandoening niet meer gevraagd aan respondenten in de gezondheidsenquête.
- Incontinentie (urineverlies)
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u in de afgelopen 12 maanden onvrijwillig urineverlies, ook wel incontinentie genoemd?
- Gewrichtsslijtage van heupen of knieën
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u in de afgelopen 12 maanden gewrichtsslijtage, artrose of slijtagereuma van heupen of knieën?
- Levercirrose
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u in de afgelopen 12 maanden levercirrose?
- Nieraandoening
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u in de afgelopen 12 maanden een nieraandoening?
- Depressie
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u in de afgelopen 12 maanden een depressie?
- Overige aandoeningen
- Percentage personen met de antwoordcategorie "ja" op de vraag: Heeft u / uw kind in de afgelopen 12 maanden nog een andere langdurige ziekte of aandoening gehad die nog niet is genoemd?
- Langdurige aandoeningen, ooit gehad
- Hierbij gaat het om 3 langdurige aandoeningen of ziekten, die mensen ooit gehad kunnen hebben.
- Beroerte, hersenbloeding, herseninfarct
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft u ooit een beroerte, hersenbloeding of herseninfarct gehad?
- Hartinfarct
- Percentage personen, van 12 jaar of ouder, met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft U ooit een hartinfarct gehad?
- Kanker
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft u / uw kind ooit een vorm van kanker gehad?
- Beperkingen
- Beperkingen
Er worden 3 indicatoren voor lichamelijke beperkingen berekend:
a De OESO-indicator voor personen van 12 jaar of ouder en
b De ADL-indicator voor personen vanaf 55 jaar en.
c de iADL-indicator voor personen vanaf 55 jaar.
Daarnaast wordt een globale vraag over beperkingen gesteld (GALI-indicator).- Personen met een GALI beperking
- Percentage personen dat vanwege problemen met de gezondheid sinds 6 maanden of langer beperkt is in activiteiten die mensen / kinderen gewoonlijk doen. Deze internationaal gebruikte en afgestemde indicator voor gezondheidsbeperking wordt de GALI-indicator genoemd. GALI staat voor Global Activity Limitation Indicator. Deze indicator wordt bepaald voor personen van 4 jaar of ouder.
In 2014 werd deze indicator bepaald aan de hand van 2 vragen, in 2015 zijn beide vragen in 1 vraag gecombineerd. Dit lijkt de uitkomst echter niet of nauwelijks te hebben beïnvloed.
- Slaapproblemen, 12 jaar of ouder
- Percentage personen van 12 jaar of ouder met de antwoordcategorie ‘nogal’, ‘veel’ of ‘heel veel’ op de vraag ‘In welke mate heeft u in de afgelopen 2 weken last gehad van problemen met slapen? Denkt u hierbij aan moeite met in slaap vallen, moeite om door te slapen, of te vroeg wakker worden.
- Beperkingen OESO, 12 jaar of ouder
- De OESO-indicator (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) is gebaseerd op de volgende 7 vragen over vaardigheden die mensen normaal kunnen doen, zo nodig met hulpmiddelen zoals een bril of hoorapparaat. Het gaat niet om tijdelijke problemen.
1. Een gesprek volgen in een groep van drie of meer personen (zo nodig met hoorapparaat)
2. Met één andere persoon een gesprek voeren (zo nodig met hoorapparaat)
3. Kleine letters in de krant lezen (zo nodig met bril of contactlenzen)
4. Op een afstand van 4 meter het gezicht van iemand herkennen (zo nodig met bril of contactlenzen)
5. Een voorwerp van 5 kilo, bijv. een volle boodschappentas 10 meter dragen
6. Rechtop staand kunnen bukken en iets van de grond oppakken
7. 400 meter aan een stuk lopen zonder stil te staan (zo nodig met stok)
Antwoordcategorieën op deze vragen zijn: zonder moeite; met enige moeite; met grote moeite; kan niet. Deze vragen worden gesteld aan personen van 12 jaar of ouder.- Personen met minstens 1 beperking
- Percentage personen met minstens 1 OESO-beperking. Een respondent heeft een beperking als hij of zij op minstens één van de 7 vragen met 'kan niet' of 'met grote moeite' antwoordt.
- Beperkingen per persoon
- Het gemiddeld aantal OESO-beperkingen per persoon in de bevolking van 12 jaar of ouder, gemeten met behulp van de OESO-indicator.
- Beperkingen per persoon met beperking
- Het gemiddeld aantal OESO- beperkingen per persoon met minstens 1 beperking, gemeten met behulp van de OESO-indicator.
- Personen met beperking in horen
- Percentage personen van 12 jaar of ouder met de antwoordcategorie 'ja, met grote moeite' of 'nee, dat kan ik niet' op minstens 1 van de 2 vragen naar beperkingen in horen (volgens de OESO indicator).
- Personen met beperking in zien
- Percentage personen van 12 jaar of ouder met de antwoordcategorie 'ja, met grote moeite' of 'nee, dat kan ik niet' op minstens 1 van de 2 vragen naar beperkingen in zien (volgens de OESO indicator).
- Personen met beperking in bewegen
- Percentage personen van 12 jaar of ouder met de antwoordcategorie 'ja, met grote moeite' of 'nee, dat kan ik niet' op minstens 1 van de 3 vragen naar beperkingen in bewegen (volgens de OESO indicator).
- Beperkingen ADL, 55 jaar of ouder
- De ADL-indicator (Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen) is gebaseerd op vragen over de volgende 11 verrichtingen:
1. Gaan zitten en opstaan uit een stoel
2. In- en uit bed stappen
3. De trap op- en aflopen
4. Eten en drinken
5. Aan- en uitkleden
6. Het gezicht en de handen wassen
7. In bad gaan of douchen
8. Van het toilet gebruik maken
9. Zich verplaatsen naar een andere kamer op dezelfde verdieping
10. De woning verlaten en binnengaan
11. Zich verplaatsen buitenshuis
De 4 antwoordcategorieën op deze vragen zijn: zonder moeite; met enige moeite; met grote moeite; alleen met hulp van anderen. De eerste drie vragen kennen een 5e antwoordcategorie: zelfs niet met hulp van anderen. Deze vragen worden gesteld aan personen van 55 jaar of ouder.- Personen met minstens 1 beperking
- Percentage personen van 55 jaar of ouder met minstens 1 ADL-beperking. Een respondent heeft een beperking als hij of zij op minstens één van de 11 vragen met 'kan niet' of 'met grote moeite' of ‘zelfs niet met hulp van anderen’ antwoordt.
- Beperkingen per persoon
- Het gemiddeld aantal ADL-beperkingen per persoon in de bevolking van 55 jaar of ouder, gemeten met behulp van de ADL-indicator.
- Beperkingen per persoon met beperking
- Het gemiddeld aantal ADL-beperkingen per persoon met minstens 1 beperking, gemeten met behulp van de ADL-indicator.
- Beperkingen IADL, 55 jaar of ouder
- De IADL (instrumentele algemene dagelijkse levensverrichtingen) vraagt naar huishoudelijke activiteiten waar sommige mensen moeite mee kunnen hebben als gevolg van gezondheidsproblemen. De IADL-indicator is gebaseerd op vragen over de volgende 7 verrichtingen:
1. Maaltijden bereiden
2. Telefoneren
3. Boodschappen doen
4. Op tijd de juiste medicijnen innemen
5. Licht huishoudelijk werk
6. Zwaar huishoudelijk werk
7. Het bijhouden van geldzaken en dagelijkse administratie
De 5 antwoordcategorieën op deze vragen zijn: zonder moeite; met enige moeite; met grote moeite; kan ik niet; niet van toepassing / heb ik nooit gedaan of hoeven doen. Deze vragen worden gesteld aan personen van 55 jaar of ouder.- Personen met minstens 1 beperking
- Percentage personen van 55 jaar of ouder met minstens 1 IADL-beperking. Een respondent heeft een beperking als hij of zij op minstens één van de 7 vragen met 'kan niet' of 'met grote moeite' antwoordt.
- Beperkingen per persoon
- Het gemiddeld aantal IADL-beperkingen per persoon in de bevolking van 55 jaar of ouder, gemeten met behulp van de IADL-indicator.
- Beperkingen per persoon met beperking
- Het gemiddeld aantal IADL-beperkingen per persoon met minstens 1 beperking, gemeten met behulp van de IADL-indicator.
- Medische contacten
- Aan personen wordt gevraagd of zij contact hebben gehad met de huisarts, de specialist, de tandarts, de mondhygiënist, de orthodontist , de fysio- en oefentherapeut, de psycholoog, psychotherapeut of psychiater, en of zij behandeld zijn door een alternatief genezer. Ook wordt gevraagd naar ziekenhuisopnamen of dagopnamen, of mensen thuiszorg hebben ontvangen of dat ze zorg in het buitenland hebben gehad. De meeste vragen naar medische contacten worden aan personen van alle leeftijden gesteld. Contacten die niet vaak voorkomen bij kinderen worden gesteld vanaf een hogere leeftijd.
- Ziekenhuisopname in afgelopen 12 maanden
- Ziekenhuisopnamen worden ingedeeld in:
- dagopname (zonder overnachting)
- opname met minimaal één overnachting
Ziekenhuisopnamen in verband met de bevalling of geboorte worden hierbij niet meegerekend.- Opname met overnachtingen
- Opnamen in een ziekenhuis of kliniek voor minimaal één nacht.
- Personen met overnachtingen
- Percentage personen in de bevolking dat minstens 1 keer in de periode van 12 maanden vóór de enquêtedatum voor minimaal 1 nacht werd opgenomen in het ziekenhuis.
- Nachten per patiënt
- Gemiddeld aantal nachten dat patiënten in het ziekenhuis verbleven in de 12 maanden voorafgaand aan de enquêtedatum. Dit aantal is een schatting en is berekend door het aantal keer dat een persoon een nacht of langer in het ziekenhuis heeft gelegen te vermenigvuldigen met het aantal nachten dat die persoon de laatste keer in het ziekenhuis heeft gelegen.
Vanaf 2021 is er niet meer gevraagd naar het aantal keer dat een persoon een nacht of langer in het ziekenhuis heeft gelegen en naar het aantal nachten dat die persoon de laatste keer in het ziekenhuis heeft gelegen
- Opnamen per 100 personen
- Het gemiddeld aantal opnamen met minimaal 1 overnachting in het ziekenhuis per 100 personen in de bevolking in de periode van 12 maanden vóór de enquêtedatum.
Vanaf 2021 is er niet meer gevraagd naar het aantal keer dat een persoon een nacht of langer in het ziekenhuis heeft gelegen.
- Opnamen per 100 patiënten
- Het gemiddeld aantal opnamen met minimaal 1 overnachting in het ziekenhuis per 100 personen met minstens 1 opname in het ziekenhuis voor minimaal 1 nacht in de periode van 12 maanden vóór de enquêtedatum.
Vanaf 2021 wordt er niet meer gevraagd naar het aantal keer dat een persoon een nacht of langer in het ziekenhuis heeft gelegen.
- Personen die thuiszorg ontvingen
- Percentage personen dat in de 12 maanden voorafgaand aan het interview thuis betaalde hulp of zorg vanwege problemen met de gezondheid ontvangt. Het gaat bijvoorbeeld om hulp in het huishouden, hulp bij persoonlijke verzorging, verpleging, kraamzorg of een maaltijdservice zoals ‘tafeltje-dek-je’. Bij betaalde hulp gaat het om hulp betaald door iemand zelf of door een instantie.