Gezondheid, leefstijl, zorggebruik en -aanbod, doodsoorzaken; kerncijfers
Verklaring van tekens
Tabeltoelichting
Deze tabel biedt een actueel overzicht van de belangrijkste cijfers die op StatLine beschikbaar zijn op het brede gebied van gezondheid en zorg. Alle cijfers zijn rechtstreeks afkomstig uit andere tabellen op StatLine of via een eenvoudige omrekening verkregen. De oorspronkelijke tabellen waaruit de cijfers afkomstig zijn bieden mogelijkheden voor uitsplitsing naar kenmerken van personen of andere eenheden.
Het moment waarop nieuwe cijfers beschikbaar komen is niet voor alle cijferreeksen hetzelfde.
Bij de cijferreeksen over het aantal gediplomeerden/afgestudeerden staat bij verslagjaar t het aantal personen dat in school- of studiejaar t-1 tot t een diploma heeft behaald.
Gegevens beschikbaar vanaf: 2001
Status van de cijfers:
2025:
De beschikbare cijfers zijn definitief.
2024:
Meeste beschikbare cijfers zijn definitief.
Cijfers zijn voorlopig voor:
- huisartspatiënten naar diagnose;
- verstrekte geneesmiddelen;
- AWBZ/Wlz-zorg;
- jeugdzorg;
- personen werkzaam in de gezondheids- en welzijnszorg;
- personen werkzaam in de gezondheidszorg;
- gediplomeerden mbo;
- afgestudeerde artsen en verpleegkundigen;
- uitgaven gezondheids- en welzijnszorg;
- gemiddelde afstand tot voorzieningen;
- instellingen: rentabiliteit en opbrengst per arbeidsjaar.
2023:
Meeste beschikbare cijfers zijn definitief.
Cijfers zijn voorlopig voor:
- ziekenhuisopnamen naar diagnose;
- gemiddelde verpleegduur klinische opname ziekenhuis;
- artsen en verpleegkundigen werkzaam in de zorg;
- personen werkzaam in de gezondheids- en welzijnszorg;
- personen werkzaam in de gezondheidszorg.
Cijfers zijn nader voorlopig voor:
- uitgaven gezondheids- en welzijnszorg.
2022:
Meeste beschikbare cijfers zijn definitief.
Cijfers zijn nader voorlopig voor:
- uitgaven gezondheids- en welzijnszorg.
2021 en eerder:
Alle beschikbare cijfers zijn definitief.
Wijzigingen per 18 december 2025:
Nieuwe cijfers zijn toegevoegd aan bestaande reeksen voor:
- levendgeborenen, relatief;
- geboorte naar leeftijd moeder;
- perinatale sterfte bij zwangerschapsduur 24 weken of meer;
- huisartspatiënten naar diagnose;
- verstrekte geneesmiddelen;
- aantal 80+-ers;
- AWBZ/Wlz-zorg;
- jeugdzorg;
- uitgaven gezondheids- en welzijnszorg;
- gemiddelde afstand tot voorzieningen;
- instellingen: rentabiliteit en opbrengst per arbeidsjaar.
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
In juli 2026 verschijnen de op dat moment beschikbare meest recente cijfers.
Toelichting onderwerpen
- Gezondheid en ziekte
- Ervaren gezondheid, contacten met de huisarts en ziekenhuisopnamen voor enkele diagnosen, ziekteverzuim
- Ziekenhuisopnamen: enkele diagnosen
- Het totaal aan klinische opnamen, dagopnamen en langdurige observaties zonder overnachting (vanaf 2015) in algemene, academische en twee categorale ziekenhuizen.
De diagnosen zijn tot 2013 geregistreerd volgens de 'International Classification of Diseases' versie 9 (ICD9-CM). Vanaf 2013 wordt de ICD-10 gebruikt.
De indeling van de diagnosen volgt de afbakening zoals gedefinieerd in de ISHMT (International Shortlist for Hospital Morbidity Tabulation), Er zijn kleine verschillen in de afbakening volgens ICD-9 (tot 2013) en ICD-10 (vanaf 2013).
De cijfers naar diagnose zijn gebaseerd op de hoofddiagnose die geregistreerd is bij elke ziekenhuisopname. De hoofddiagnose is de diagnose die bij ontslag wordt beschouwd als de voornaamste reden van opname in het ziekenhuis.
De aantallen opgenomen personen worden gepresenteerd per 10 000 personen in de bevolking in het betreffende kalenderjaar.- Bepaalde aand. uit perinatale periode
- Bepaalde aandoeningen die hun oorsprong hebben in de
perinatale periode (periode rondom de geboorte).
Bijbehorende ICD-codes:
ICD9: 760-779
ICD-10: P00-P96.
- Zorggebruik
- Verpleegduur bij klinische opname, verstrekte geneesmiddelen, aantal contacten met zorgverleners, AWBZ/Wlz-gefinancierde zorg inclusief aantal 80-plussers, jongeren met jeugdzorg
- AWBZ/Wlz-gefinancierde zorg
- AWBZ-gefinancierde zorg met verblijf/Wlz-gefinancierde zorg
- Personen met indicatie AWBZ-zmv / Wlz
- Het aantal personen dat op de peildatum een indicatie heeft voor AWBZ-zorg met verblijf / Wlz-zorg
Het betreft uitsluitend personen die op de peildatum in de BRP staan ingeschreven.
De peildatum is de tweede vrijdag van november.
Indicatie
Recht op een bepaalde soort en hoeveelheid zorg zoals dat vastgesteld wordt door het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ).- Somatische aandoening
- Personen met een indicatie voor zorg met verblijf met als grondslag somatische aandoening
Somatische aandoening:
Actuele lichamelijke ziekte of aandoening. Een aandoening die gekenmerkt wordt door stabiele fases en bij verergering door medische en/of paramedische behandeling (nog) kan genezen of verbeteren, heeft als grondslag somatische aandoening, en niet de grondslag lichamelijke handicap.
Wanneer sprake is van blijvende beperkingen die niet veroorzaakt worden door stoornissen van het zenuwstelsel of het bewegingsapparaat (bot/spierstelsel, gewrichten en bindweefsel), dan is de grondslag somatische aandoening ook van toepassing. Dit is ook het geval bij een terminale situatie.
- Psychogeriatrische aandoening
- Personen met een indicatie voor zorg met verblijf met als grondslag psychogeriatrische aandoening
Psychogeriatrische aandoening
Ziekte, aandoening of stoornis in of van de hersenen (mede) als gevolg van ouderdom. Deze aandoening gaat vaak gepaard met aantasting van het denkvermogen, gevoelsleven, intellect en het geheugen. Soms is er ook sprake van een afname van motorische functies en een vermindering van de sociale redzaamheid.
- Psychiatrische aandoening
- Personen met een indicatie voor zorg met verblijf met als grondslag psychiatrische aandoening
Psychiatrische aandoening
Stoornis waarbij een of meer symptomen veroorzaakt worden door in de psyche gelegen factoren. Hiervoor wordt ook wel de term psychische stoornis gebruikt.
Met ingang van 1 januari 2009 wordt de grondslag psychosociaal probleem niet meer geïndiceerd. Indicaties van vóór 2009 met de grondslag psychosociaal probleem die nog geldig zijn in de verslagperiode, zijn opgenomen bij de grondslag psychiatrische aandoening.
- Determinanten van gezondheid
- Determinanten van de gezondheid: alle factoren die de volksgezondheid beïnvloeden.
Informatie over rookgedrag, alcoholgebruik, lichamelijke activiteit, overgewicht en hoge bloeddruk, afkomstig van de CBS-Gezondheidsenquête.- Voldoet aan beweegrichtlijn (4+)
- Percentage personen van 4 jaar en ouder dat voldoet aan de beweegrichtlijn. Personen vanaf 18 jaar dienen minstens 2,5 uur per week matig intensieve inspanning te verrichten verspreid over diverse dagen, zoals wandelen en fietsen, en minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten. Jongeren van 4 tot en met 17 jaar dienen minstens elke dag een uur matig intensieve inspanning te verrichten en minstens driemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten.
De beweegrichtlijn is eind 2017 opgesteld door de Gezondheidsraad. Deze nieuwe richtlijn vervangt de Nederlandse Norm Gezond Bewegen, de fitnorm en de combinorm.
- Opleiding en arbeidsmarkt in de zorg
- Gediplomeerden verzorging (mbo)
- Gediplomeerden mbo met kwalificatie verzorgende ig (verzorgende individuele gezondheidszorg)
- Gediplomeerden verpleegkunde (mbo)
- Gediplomeerden mbo met kwalificatie mbo-vepleegkundige
- Afgestudeerden verpleegkunde (hbo)
- Personen die een studie in het hoger beroepsonderwijs in de richting verpleeg- en verloskunde hebben afgerond met een bachelordiploma.
Vanaf schooljaar 2015-2016 wordt een ander indeling van de studierichting gehanteerd:
- tot en met 2015 (schooljaar 2014-2015): studierichting 723 Verpleegkunde algemeen.
- vanaf 2016 (schooljaar 2015-2016): studierichting 0913 Verpleeg- en verloskunde
- Afgestudeerden geneeskunde (wo)
- Personen die een universitaire studie geneeskunde hebben afgerond.
Vanaf schooljaar 2015-2016 is de indeling van diploma's en studierichtingen enigszins gewijzigd.
Tot en met 2015 (schooljaar 2014-2015): het totaal van afgestudeerden doctoraaldiploma, Wo-master of diploma van een vervolgopleiding, studierichting '721 Geneeskunde algemeen',
Vanaf 2016 (schooljaar 2015-2016): afgestudeerden met een master-diploma, studierichting '0912 Geneeskunde'.
- Uitgaven gezondheids- en welzijnszorg
- Uitgaven aan geneeskundige zorg, langdurige zorg, welzijn en maatschappelijke dienstverlening, jeugdzorg en kinderopvang. Zorg omvat levering van diensten en goederen. De uitgaven zijn inclusief de geleverde zorg aan niet-ingezetenen door Nederlandse zorgaanbieders. Uitgaven aan onderlinge leveringen tussen zorgaanbieders tellen niet mee, het gaat om de uiteindelijke (finale) uitgaven.
De zorguitgaven zijn uitgedrukt in werkelijke prijzen; die geven aan hoe hoog de uitgaven zijn in prijzen van het betreffende jaar en geven de waardeontwikkeling weer. Het gaat om uitgaven aan zorggoederen en -diensten door alle instellingen, praktijken en organisaties die die goederen en diensten leveren; ook aanbieders voor wie het niet hun belangrijkste werk is, tellen mee.
Vanwege de revisie van de statistieken Uitgaven gezondheids- en welzijnszorg 2021 zijn cijfers over 2021-2023 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren.- Uitgaven naar type aanbieder
- Aanbieders van gezondheids- en welzijnszorg:
De organisaties en actoren die als primaire activiteit gezondheids- en welzijnszorg (goederen en diensten) leveren, alsmede de organisaties en actoren waarvoor zorgverlening slechts een van meerdere activiteiten is. Hierbij zijn ook aanbieders inbegrepen van buiten de sector gezondheids-en welzijnszorg van de Standaard Bedrijfsindeling, zoals apotheken en opticiens.
Vanwege de revisie van de statistieken Uitgaven gezondheids- en welzijnszorg 2021 zijn cijfers over 2021-2023 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren.- Totaal aanbieders zorg en welzijn
- Totaal uitgaven aan alle aanbieders van geneeskundige zorg, langdurige zorg, welzijn en maatschappelijke dienstverlening, jeugdzorg en kinderopvang.
Aanbieders van gezondheids- en welzijnszorg:
De organisaties en actoren die als primaire activiteit gezondheids- en welzijnszorg (goederen en diensten) leveren, alsmede de organisaties en actoren waarvoor zorgverlening slechts een van meerdere activiteiten is.
Vanwege de revisie van de statistieken Uitgaven gezondheids- en welzijnszorg 2021 zijn cijfers over 2021-2023 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren.
- Aanbieders medisch specialistische zorg
- Instellingen en praktijken, waarin gedurende dag en/of nacht alle vormen van medisch- specialistische hulp kunnen plaatsvinden, exclusief psychiatrische instellingen en praktijken.
Vanwege de revisie van de statistieken Uitgaven gezondheids- en welzijnszorg 2021 zijn cijfers over 2021-2023 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren.
- Aanbieders verpleging, verzorging, kraam
- Aanbieders verpleging, verzorging, thuiszorg en kraamzorg
Omvat:
Geintegreerde organisaties voor verpleging, verzorging en thuiszorg
Verpleeghuizen, verzorgingshuizen
Thuiszorgorganisaties
Woonzorgcentra
Zelfstandigen verpleging, verzorging en thuiszorg
Kraamzorginstellingen.
Vanwege de revisie van de statistieken Uitgaven gezondheids- en welzijnszorg 2021 zijn cijfers over 2021-2023 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren.
- Aanbieders gehandicaptenzorg
- Instellingen voor lichamelijk en/of verstandelijke gehandicapten.
Omvat tevens de voorzieningen op grond van de Wet Voorzieningen Gehandicapten en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, en omvat de MEE-organisaties (organisaties die hulp en ondersteuning bieden aan mensen met een beperking) en gebaren- en schrijftolken.
Vanwege de revisie van de statistieken Uitgaven gezondheids- en welzijnszorg 2021 zijn cijfers over 2021-2023 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren.
- Praktijken eerstelijnszorg
- Aanbieders eerstelijnszorg: huisartsenpraktijken en gezondheidscentra, tandartsenpraktijken, paramedische en verloskundigenpraktijken
Huisartsenpraktijken en gezondheidscentra
Deze instellingen bieden de algemene medische zorg aan een vaste patiëntenpopulatie.
Omvat ook ketenzorg / multidisciplinaire zorg, zoals zorg voor patiënten met diabetes en COPD.
Tandartsenpraktijken
Praktijken voor tandheelkundige hulp. De tandheelkundige zorg wordt verleend door de tandarts, orthodontist of kaakchirurg.
Paramedische en verloskundigenpraktijken
Omvat:
Praktijken van fysiotherapeuten
Praktijken van ergotherapeuten
Praktijken van logopedisten
Praktijken van diëtisten
Praktijken van oefentherapeuten-Cesar
Praktijken van oefentherapeuten-Mensendieck
Praktijken van mondhygiënisten
Praktijken van podotherapeuten en
Praktijken van verloskundigen.
Vanwege de revisie van de statistieken Uitgaven gezondheids- en welzijnszorg 2021 zijn cijfers over 2021-2023 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren.
- Aanbieders Geestelijke gezondheidszorg
- Aanbieders geestelijke gezondheidszorg
Instellingen voor geestelijke gezondheidszorg (GGZ), psychiatrische ziekenhuizen, vrijgevestigde psychiaters, psychologen en ambulante geestelijke gezondheidszorg. Deze instellingen bieden behandeling en begeleiding van mensen met psychiatrische stoornissen en psychische problemen.
Beschermd/beschut/begeleid wonen.
Vanwege de revisie van de statistieken Uitgaven gezondheids- en welzijnszorg 2021 zijn cijfers over 2021-2023 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren.
- Overige aanbieders gez.- en welzijnszorg
- Overige aanbieders gezondheidszorg en welzijnszorg.
Vanwege de revisie van de statistieken Uitgaven gezondheids- en welzijnszorg 2021 zijn cijfers over 2021-2023 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren.