Overheid; financiële transacties en balans, marktwaarde 1990 - 2013

Overheid; financiële transacties en balans, marktwaarde 1990 - 2013

Balansstanden en transacties Sectoren Perioden Vorderingen Totaal vorderingen (mln euro) Vorderingen Liquide middelen Totaal liquide middelen (mln euro) Vorderingen Liquide middelen Chartaal geld (mln euro) Vorderingen Liquide middelen Girale deposito's (mln euro) Vorderingen Liquide middelen Spaartegoeden en overige deposito's (mln euro) Vorderingen Verhandelbare waardepapieren Totaal verhandelbare waardepapieren (mln euro) Vorderingen Verhandelbare waardepapieren Kortlopende waardepapieren (mln euro) Vorderingen Verhandelbare waardepapieren Obligaties (mln euro) Vorderingen Financiële derivaten (mln euro) Vorderingen Leningen Totaal leningen (mln euro) Vorderingen Leningen Kortlopende leningen (mln euro) Vorderingen Leningen Langlopende leningen (mln euro) Vorderingen Aandelen en overige deelnemingen Totaal aandelen en overige deelnemingen (mln euro) Vorderingen Aandelen en overige deelnemingen Beursgenoteerde aandelen (mln euro) Vorderingen Aandelen en overige deelnemingen Overige deelnemingen (mln euro) Vorderingen Handelskredieten en transitorische p... (mln euro) Schulden Totaal schulden (mln euro) Schulden Chartaal geld (mln euro) Schulden Verhandelbare waardepapieren Totaal verhandelbare waardepapieren (mln euro) Schulden Verhandelbare waardepapieren Kortlopende waardepapieren (mln euro) Schulden Verhandelbare waardepapieren Obligaties (mln euro) Schulden Leningen Totaal leningen (mln euro) Schulden Leningen Kortlopende leningen (mln euro) Schulden Leningen Langlopende leningen (mln euro) Schulden Handelskredieten, transitorische posten (mln euro) Financieel vermogen (mln euro)
Beginbalans Overheid 2013* 242.677 13.656 1 8.708 4.947 17.670 357 17.313 13.114 56.458 3.398 53.060 91.515 72 91.443 50.264 495.866 510 371.195 32.911 338.284 95.553 28.892 66.661 28.608 -253.189
Beginbalans Centrale overheid 2013* 208.004 3.811 1 2.645 1.165 9.701 0 9.701 13.114 67.128 26.762 40.366 83.867 72 83.795 30.383 446.045 523 372.165 32.979 339.186 54.545 32.421 22.124 18.812 -238.041
Beginbalans Rijk 2013* 203.413 229 0 229 0 9.689 0 9.689 13.114 68.483 27.461 41.022 83.764 0 83.764 28.134 441.187 523 372.185 32.979 339.206 54.224 33.837 20.387 14.255 -237.774
Beginbalans Overige centrale overheid 2013* 9.059 3.582 1 2.416 1.165 124 0 124 0 2.813 2.540 273 103 72 31 2.437 9.326 - 92 0 92 4.489 1.823 2.666 4.745 -267
Beginbalans Lokale overheid 2013* 62.876 9.755 13 6.029 3.713 9.352 425 8.927 0 17.104 4.060 13.044 7.648 0 7.648 19.017 66.998 - 413 0 413 53.444 8.547 44.897 13.141 -4.122
Beginbalans Wettelijke sociale verzekeringsinst. 2013* 18.941 103 0 34 69 0 0 0 0 8.162 8.152 10 0 0 0 10.676 29.967 - 0 0 0 23.500 23.500 0 6.467 -11.026
Financiële transacties Overheid 2013* 264 -2.568 0 -1.228 -1.340 -6.347 -357 -5.990 403 5.044 1.045 3.999 3.353 0 3.353 379 15.024 0 16.688 -6.851 23.539 -5.313 -5.354 41 3.649 -14.760
Financiële transacties Centrale overheid 2013* 10.417 196 0 196 0 -4.446 0 -4.446 404 10.002 6.199 3.803 2.792 0 2.792 1.469 15.325 0 16.243 -6.897 23.140 -3.435 -961 -2.474 2.517 -4.908
Financiële transacties Rijk 2013* 10.008 96 0 96 0 -4.446 0 -4.446 404 9.872 6.102 3.770 2.792 0 2.792 1.290 15.652 0 16.335 -6.897 23.232 -3.173 -693 -2.480 2.490 -5.644
Financiële transacties Overige centrale overheid 2013* 141 100 0 100 0 0 0 0 0 -138 -132 -6 0 0 0 179 -595 - -92 0 -92 -530 -497 -33 27 736
Financiële transacties Lokale overheid 2013* 284 -2.764 0 -1.424 -1.340 -2.308 -403 -1.905 -1 5.926 5.730 196 561 0 561 -1.130 2.178 - 38 0 38 2.552 37 2.515 -412 -1.894
Financiële transacties Wettelijke sociale verzekeringsinst. 2013* -1.151 0 0 0 0 0 0 0 0 -1.132 -1.132 0 0 0 0 -19 6.807 - 0 0 0 5.322 5.322 0 1.485 -7.958
Overige mutaties Overheid 2013* -1.783 80 0 107 -27 -855 0 -855 -3.090 4.916 0 4.916 -2.933 0 -2.933 99 -11.402 0 -16.098 0 -16.098 4.550 4.455 95 146 9.619
Overige mutaties Centrale overheid 2013* -2.236 165 0 107 58 -862 0 -862 -3.091 4.313 -243 4.556 -2.928 0 -2.928 167 -10.942 0 -16.134 0 -16.134 4.466 4.147 319 726 8.706
Overige mutaties Rijk 2013* -6.896 0 0 0 0 -862 0 -862 -3.091 0 0 0 -2.930 0 -2.930 -13 -16.473 0 -16.138 0 -16.138 -232 0 -232 -103 9.577
Overige mutaties Overige centrale overheid 2013* 5.575 165 0 107 58 -4 0 -4 0 5.224 308 4.916 2 0 2 188 6.446 - 0 0 0 5.609 4.698 911 837 -871
Overige mutaties Lokale overheid 2013* -515 -85 0 0 -85 -50 0 -50 1 -308 -308 0 -5 0 -5 -68 -1.428 - -21 0 -21 -827 -243 -584 -580 913
Overige mutaties Wettelijke sociale verzekeringsinst. 2013* 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - 0 0 0 0 0 0 0 0
Eindbalans Overheid 2013* 241.158 11.168 1 7.587 3.580 10.468 0 10.468 10.427 66.418 4.443 61.975 91.935 72 91.863 50.742 499.488 510 371.785 26.060 345.725 94.790 27.993 66.797 32.403 -258.330
Eindbalans Centrale overheid 2013* 216.185 4.172 1 2.948 1.223 4.393 0 4.393 10.427 81.443 32.718 48.725 83.731 72 83.659 32.019 450.428 523 372.274 26.082 346.192 55.576 35.607 19.969 22.055 -234.243
Eindbalans Rijk 2013* 206.525 325 0 325 0 4.381 0 4.381 10.427 78.355 33.563 44.792 83.626 0 83.626 29.411 440.366 523 372.382 26.082 346.300 50.819 33.144 17.675 16.642 -233.841
Eindbalans Overige centrale overheid 2013* 14.775 3.847 1 2.623 1.223 120 0 120 0 7.899 2.716 5.183 105 72 33 2.804 15.177 - 0 0 0 9.568 6.024 3.544 5.609 -402
Eindbalans Lokale overheid 2013* 62.645 6.906 13 4.605 2.288 6.994 22 6.972 0 22.722 9.482 13.240 8.204 0 8.204 17.819 67.748 - 430 0 430 55.169 8.341 46.828 12.149 -5.103
Eindbalans Wettelijke sociale verzekeringsinst. 2013* 17.790 103 0 34 69 0 0 0 0 7.030 7.020 10 0 0 0 10.657 36.774 - 0 0 0 28.822 28.822 0 7.952 -18.984
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat gegevens over de balans van de overheid. Niet de volledige balans wordt getoond: de tabel is beperkt tot de financiële activa en passiva (de vorderingen en de schulden). Hiervan worden voor elke periode de begin- en eindstand en de mutaties weergegeven. De mutaties worden onderscheiden in financiële transacties en overige mutaties. Deze zijn een gevolg van afspraken tussen partijen (transacties) of hebben een andere oorzaak, zoals herwaarderingen of herclassificaties (overige mutaties).
De gegevens in deze tabel zijn geconsolideerd, dat wil zeggen dat onderlinge stromen worden geëlimineerd. Als gevolg daarvan tellen de schulden van de subsectoren niet op tot de totale schuld van de overheid. Schulden van bijvoorbeeld het rijk aan de sociale verzekeraars maken deel uit van de schulden van het rijk. Voor de schuld van de totale overheid tellen ze niet mee, het zijn immers schulden die de overheid heeft aan de overheid.

De gebruikte begrippen sluiten aan bij de Nationale rekeningen. De Nationale rekeningen zijn gebaseerd op de internationale definities van het Europees Systeem van Rekeningen (ESR 1995). Om de toegankelijkheid van de tabel te verhogen, worden in sommige gevallen gangbaardere omschrijvingen gebruikt in plaats van de termen uit de Nationale rekeningen. De betreffende Nationale rekeningen-term wordt dan in de toelichting vermeld. De gepresenteerde gegevens sluiten aan bij de publicaties over de Nationale rekeningen, respectievelijk de EMU-publicaties.

De financiële activa en passiva worden in deze tabel weergegeven tegen marktwaarde.

Gegevens beschikbaar vanaf:
Jaarcijfers van 1990 tot 2013, kwartaalscijfers van 2005 tot 2013.

Status van de cijfers:
De cijfers in deze tabel vanaf 1990 zijn definitief. De meest recente jaren hebben nog een (nader) voorlopig karakter. Aangezien deze tabel is stopgezet, worden de gegevens niet meer definitief gemaakt.

Wijzigingen per 25 juni 2014:
Geen, deze tabel is stopgezet.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Niet meer van toepassing.
Deze tabel wordt opgevolgd door Overheid; financiële transacties en balans, marktwaarde. Zie paragraaf 3.

Toelichting onderwerpen

Vorderingen
De financiële bezittingen, ofwel de financiële activa op de balans.
Totaal vorderingen
De financiële bezittingen, ofwel de financiële activa op de balans.
Liquide middelen
Alle bankbiljetten en munten in omloop, rekeningcourant tegoeden bij (buitenlandse) monetaire financiële instellingen en spaartegoeden. Dit begrip komt overeen met het ESR 1995 begrip chartaal geld en deposito's.
Totaal liquide middelen
Alle bankbiljetten en munten in omloop, rekeningcourant tegoeden bij (buitenlandse) monetaire financiële instellingen en spaartegoeden. Dit begrip komt overeen met het ESR 1995 begrip chartaal geld en deposito's.
Chartaal geld
Alle bankbiljetten en munten in omloop. Als schuld komt deze transactie uitsluitend voor bij de centrale overheid (muntuitgifte), de monetaire financiële instellingen (De Nederlandsche Bank, in omloop gebrachte bankbiljetten) en het buitenland (vreemde valuta). Het tegoed op de chippers en dergelijke maakt geen onderdeel uit van het chartale geld.
Girale deposito's
Alle rekeningcourant tegoeden (zowel in euro's als in vreemde valuta) bij banken, waarover door middel van cheques, overschrijving of op andere wijze (tegoed op chippers) onmiddellijk en volledig kan worden beschikt. Als schuld komt deze post uitsluitend voor bij de monetaire financiële instellingen en het buitenland.
Spaartegoeden en overige deposito's
Deze spaartegoeden omvatten alle tegoeden in euro's van particulieren bij banken in de vorm van gewone spaarrekeningen, termijnspaarrekeningen, premiespaarrekeningen en termijndeposito's. (Zeer) korte termijn leningen, zoals sell-buy-backs en daggeldleningen, waarbij de overheid een vordering heeft, worden hier ook toe gerekend.
Verhandelbare waardepapieren
Waardepapieren waarbij de houder recht heeft op een vaste of contractueel variabele vergoeding. Deze vergoeding wordt betaald in de vorm van couponbetalingen in geld of een vast bedrag op een afgesproken datum.
Totaal verhandelbare waardepapieren
Waardepapieren waarbij de houder recht heeft op een vaste of contractueel variabele vergoeding. Deze vergoeding wordt betaald in de vorm van couponbetalingen in geld of een vast bedrag op een afgesproken datum.
Kortlopende waardepapieren
Alle waardepapieren met een looptijd tot maximaal een jaar, waarvan de verkoopprijs van tevoren is vastgesteld. In deze prijs is meestal de door de schuldenaar te betalen rente al verrekend. De waardepapieren kunnen op of vanaf een bij uitgifte vastgestelde datum in geld worden omgezet. Deze transactie omvat schatkistpapier ten laste van zowel de Nederlandse overheid als van buitenlandse overheden, spaarbewijzen aan toonder en verhandelbare depositocertificaten, uitgegeven door ingezeten en niet-ingezeten banken.
Obligaties
Alle verhandelbare waardepapieren met een looptijd van minimaal een jaar. De waarde van deze waardepapieren wordt over het algemeen op de beurs bepaald, de rente wordt meestal door middel van coupons betaalbaar gesteld. Tot de obligaties horen ook pandbrieven, door banken geëmitteerde 'notes' en converteerbare obligaties (zolang deze niet in aandelen zijn omgezet).
Financiële derivaten
Beleggingsinstrumenten die hun waarde ontlenen aan de waarde van een ander goed, zoals aandelen of handelsgoederen zoals olie.

Het andere goed wordt in het jargon de onderliggende waarde genoemd. De voornaamste soorten derivaten zijn opties, futures, swaps en forwards. Men gebruikt financiële derivaten om risico's te verkleinen of om te speculeren.
Leningen
Onderhandse overeenkomsten tussen een geldgever en geldnemer met een oorspronkelijke looptijd van maximaal één jaar (kortlopend) en van meer dan één jaar (langlopend).
Totaal leningen
Onderhandse overeenkomsten tussen een geldgever en geldnemer met een oorspronkelijke looptijd van maximaal één jaar (kortlopend) en van meer dan één jaar (langlopend).
Kortlopende leningen
Alle kredieten waarvan de afgesproken looptijd doorgaans korter is dan een jaar, behalve deposito's. Hieronder vallen onder meer kortlopende leningen bij financiële instellingen, kortlopend consumptief krediet, rekeningcourant verhoudingen (uitgezonderd giraal geld), wissels en schuldbekentenissen.
Langlopende leningen
Alle kredieten met een afgesproken looptijd van minimaal een jaar, behalve deposito's. Het gaat hierbij met name om langlopende leningen op schuldbekentenissen (voornamelijk aangegaan bij institutionele beleggers), hypothecaire leningen en langlopend consumptief krediet.
Aandelen en overige deelnemingen
Alle vorderingen die een gehele of gedeeltelijke aanspraak verlenen op de eventuele winst en het eventuele nettovermogen bij liquidatie. Hiertoe wordt ook de waarde van de investeringen door de overheid in de overheidsbedrijven gerekend.
Totaal aandelen en overige deelnemingen
Alle vorderingen die een gehele of gedeeltelijke aanspraak verlenen op de eventuele winst en het eventuele nettovermogen bij liquidatie. Hiertoe wordt ook de waarde van de investeringen door de overheid in de overheidsbedrijven gerekend.
Beursgenoteerde aandelen
Vorderingen die eigendomsrechten op naamloze vennootschappen vertegenwoordigen en die verhandeld kunnen worden op de beurs.
Overige deelnemingen
Vorderingen die eigendomsrechten op vennootschappen vertegenwoordigen en die niet verhandeld kunnen worden op de beurs.
Handelskredieten en transitorische p...
Handelskredieten en transitorische posten.
De transacties in het rekeningenstelsel worden in de meeste gevallen geregistreerd op een moment dat niet samenvalt met het moment waarop ze financieel worden afgewikkeld. Uit dit tijdverschil vloeien vorderingen en schulden voort die onder deze transactie worden verantwoord. Zo worden verkopen geregistreerd op het moment van levering. Op dat moment ontstaat een vordering van de leverancier op de afnemer (leverancierskrediet) die pas teniet wordt gedaan op het moment dat de afnemer tot betaling overgaat. Andere componenten van deze transactie zijn: vooruitbetalingen op leveringen (afnemerskrediet) en te betalen of te ontvangen lonen, rente en premies.
Schulden
De financiële verplichtingen, ofwel de financiële passiva op de balans.
Totaal schulden
De financiële verplichtingen, ofwel de financiële passiva op de balans.
Chartaal geld
Contant geld.
Alle bankbiljetten en munten in omloop. Als schuld komt deze transactie uitsluitend voor bij de centrale overheid (muntuitgifte), de monetaire financiële instellingen (De Nederlandsche Bank, in omloop gebrachte bankbiljetten) en het buitenland (vreemde valuta). Het tegoed op de chippers en dergelijke maakt geen onderdeel uit van het chartale geld, zoals het contante geld in economische termen wordt genoemd.
Verhandelbare waardepapieren
Waardepapieren waarbij de houder recht heeft op een vaste of contractueel variabele vergoeding. Deze vergoeding wordt betaald in de vorm van couponbetalingen in geld of een vast bedrag op een afgesproken datum.
Totaal verhandelbare waardepapieren
Waardepapieren waarbij de houder recht heeft op een vaste of contractueel variabele vergoeding. Deze vergoeding wordt betaald in de vorm van couponbetalingen in geld of een vast bedrag op een afgesproken datum.
Kortlopende waardepapieren
Alle waardepapieren met een looptijd tot maximaal een jaar, waarvan de verkoopprijs van tevoren is vastgesteld. In deze prijs is meestal de door de schuldenaar te betalen rente al verrekend. De waardepapieren kunnen op of vanaf een bij uitgifte vastgestelde datum in geld worden omgezet. Deze transactie omvat schatkistpapier ten laste van zowel de Nederlandse overheid als van buitenlandse overheden, spaarbewijzen aan toonder en verhandelbare depositocertificaten, uitgegeven door ingezeten en niet-ingezeten banken.
Obligaties
Alle verhandelbare waardepapieren met een looptijd van minimaal een jaar. De waarde van deze waardepapieren wordt over het algemeen op de beurs bepaald, de rente wordt meestal door middel van coupons betaalbaar gesteld. Tot de obligaties horen ook pandbrieven, door banken geëmitteerde 'notes' en converteerbare obligaties (zolang deze niet in aandelen zijn omgezet).
Leningen
Onderhandse overeenkomsten tussen een geldgever en geldnemer met een oorspronkelijke looptijd van maximaal één jaar (kortlopend) en van meer dan één jaar (langlopend).
Totaal leningen
Onderhandse overeenkomsten tussen een geldgever en geldnemer met een oorspronkelijke looptijd van maximaal één jaar (kortlopend) en van meer dan één jaar (langlopend).
Kortlopende leningen
Alle kredieten waarvan de afgesproken looptijd doorgaans korter is dan een jaar, behalve deposito's. Hieronder vallen onder meer kortlopende leningen bij financiële instellingen, kortlopend consumptief krediet, rekeningcourant verhoudingen (uitgezonderd giraal geld), wissels en schuldbekentenissen. (Zeer) korte termijn leningen, zoals buy-sell-backs en daggeldleningen, waarbij de overheid een schuld heeft, worden hier ook toe gerekend.
Langlopende leningen
Alle kredieten met een afgesproken looptijd van minimaal een jaar, behalve deposito's. Het gaat hierbij met name om langlopende leningen op schuldbekentenissen (voornamelijk aangegaan bij institutionele beleggers), hypothecaire leningen en langlopend consumptief krediet.
Handelskredieten, transitorische posten
Handelskredieten en transitorische posten.
De transacties in het rekeningenstelsel worden in de meeste gevallen geregistreerd op een moment dat niet samenvalt met het moment waarop ze financieel worden afgewikkeld. Uit dit tijdverschil vloeien vorderingen en schulden voort die onder deze transactie worden verantwoord. Zo worden verkopen geregistreerd op het moment van levering. Op dat moment ontstaat een vordering van de leverancier op de afnemer (leverancierskrediet) die pas teniet wordt gedaan op het moment dat de afnemer tot betaling overgaat. Andere componenten van deze transactie zijn: vooruitbetalingen op leveringen (afnemerskrediet) en te betalen of te ontvangen lonen, rente en premies.
Financieel vermogen
Het saldo van de vorderingen en de schulden.

Het financieel vermogen toont per saldo (de verandering in) de financiële verhouding van een sector met de andere sectoren en het buitenland.