Gemeenterekeningen; baten en lasten naar regio en grootteklasse 2004-2014

Tabeltoelichting

Toelichting onderwerpen

Gemeentelijke functies in mln euro

Beleidsterreinen waarop de gemeente actief is. De gebruikte indeling is
voorgeschreven in de Ministeriële Regeling Informatie voor derden.

Verkeer, vervoer en waterstaat

Hoofdfunctie, bestaande uit de functies Wegen, straten en pleinen,
Verkeersmaatregelen te land, Openbaar vervoer, Parkeren, Baten
parkeerbelasting, Zeehavens, Binnenhavens en waterwegen, Veerdiensten,
Luchtvaart en Waterkering, afwatering en landaanwinning.

Zeehavens

De verantwoordelijkheden voor het functioneren (van de zeehaven) zoals:
het beheer en onderhoud van de vaarwegen, verkeersmaatregelen voor op het
water, de bebakening, loodsdiensten, weerkundige diensten, ijsbestrijding,
de beschikbaarheid van radarinstallaties en radardiensten.
Nota Bene: Slechts een beperkt aantal gemeenten beschikt over een zeehaven
die als zodanig is aangemerkt.

Binnenhavens en waterwegen

De taken en verantwoordelijkheden op het gebied van binnenhavens en het
beheer en onderhoud van de waterwegen (rivieren, vaarten en kanalen).
Binnenhavens die hoofdzakelijk het karakter hebben van jachthavens, vallen
echter onder de functie Openbaar groen en openluchtrecreatie.

Veerdiensten

De beschikbaarheid van veerdiensten: uitgevoerd door een eigen
gemeentelijke veerdienst en/of door subsidies aan een particuliere
veerdienst en/of door het verlenen van vergunningen.

Onderwijs

Hoofdfunctie, bestaande uit de diverse functies die de gemeentelijke
taken en verantwoordelijkheden op het gebied van onderwijs betreffen:
vanaf de functie Openbaar basisonderwijs, exclusief onderwijshuisvesting
tot en met de functie Volwasseneneducatie. Hierbij zijn aparte functies
opgenomen voor de onderwijshuisvesting, behorend bij de verschillende
onderwijssoorten.
Het merendeel van de onderwijsfuncties maakt onderscheid naar
verschillende onderwijssoorten en -vormen, in bepaalde combinaties. Die
soorten en vormen betreffen: basisonderwijs, voortgezet onderwijs,
openbaar onderwijs, bijzonder onderwijs en speciaal onderwijs.

Gemeenschapp. b. en l. v.h. onderwijs

Gemeenschappelijke baten en lasten van het onderwijs.
Betreft taken en verantwoordelijkheden die betrekking hebben op:
accommodaties die onder de voorgaande onderwijsfuncties vallen;
onderwijsbegeleiding (schooladviesdiensten, schoolbegeleiding,
pedologische instituten); adviesbureaus voor school- en beroepskeuze;
onderwijsinspecties, gemeentelijk schooltoezicht; uitvoering
leerplichtwet; schoolmuseum; schooltuinen; schoolbiologenwerk;
tentoonstellingen; internaten voor leerlingen; onderwijs aan zieke
leerlingen; gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid; voor- en
vroegschoolse educatie; studiefondsen- en beurzen; centraal orgaan
gemeentelijk voorgezet onderwijs; voorlichting; vervoerskosten, die niet
aan specifieke onderwijsfuncties kunnen worden toegerekend.

Sociale voorz. en maatsch. dienstverl.

Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
Hoofdfunctie, bestaande uit de functies Bijstandsverlening,
Werkgelegenheid, Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk, Overige sociale
zekerheidsregelingen vanuit het Rijk, Gemeentelijk minimabeleid,
Maatschappelijke begeleiding en advies, Vreemdelingen, Huishoudelijke
verzorging, Participatiebudget, Sociaal-cultureel werk, Tehuizen,
Kinderdagopvang, Dagopvang gehandicapten en Voorzieningen gehandicapten.

Totaal soc. voorz. en maatsch. dnstverl.

Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
Hoofdfunctie, bestaande uit de functies Bijstandsverlening,
Werkgelegenheid, Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk, Overige sociale
zekerheidsregelingen vanuit het Rijk, Gemeentelijk minimabeleid,
Maatschappelijke begeleiding en advies, Vreemdelingen, Huishoudelijke
verzorging, Participatiebudget, Sociaal-cultureel werk, Tehuizen,
Kinderdagopvang, Dagopvang gehandicapten en Voorzieningen gehandicapten.

Bijstandsverlening

De gemeentelijke verantwoordelijkheid en taken in verband met
bijstandverlening, volgens de hiervoor geldende wetgeving.
Dit betreft (vanaf 2004) in hoofdzaak de uitvoering van de Wet werk en
bijstand (het zogenaamde inkomensdeel van het Fonds werk en inkomen).
Voorheen betrof dat de Algemene bijstandswet. Andere relevante regelgeving
voor deze functie is bijvoorbeeld het Besluit bijstandverlening
zelfstandigen 2004.
Veelal vinden de werkzaamheden in verband met deze functie plaats bij de
gemeentelijke sociale dienst.

Werkgelegenheid

Werkgelegenheidsbevorderende voorzieningen en maatregelen, zoals de
sociale werkvoorziening, werkgelegenheidsinitiatieven en
werkgelegenheidsprojecten.
Met ingang van 2010 is de uitvoering van de Wet werk en bijstand, voor
zover die het zogenaamde werkdeel van het Fonds werk en inkomen betreft,
verantwoord op de functie Participatiebudget (zie de toelichting bij die
functie). De sociale werkvoorziening betreft de
werkgelegenheidsbevordering voor arbeidsgehandicapten.

Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk

De gemeentelijke taken bij de uitvoering van inkomensvoorzieningen
vanuit het Rijk.
Het betreft specifieke regelgeving als: de Wet inkomensvoorziening oudere
en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet
inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen
zelfstandigen (IOAZ) en - vanaf 2005 - de Wet werk en inkomen kunstenaars
(voorheen: de Wet inkomensvoorzieningen kunstenaars (Wik)).

Overige sociale zekerheidsregeling Rijk

Overige sociale zekerheidsregelingen vanuit het Rijk.
De taken en verantwoordelijkheden voor overige sociale
zekerheidsregelingen, die niet onder de functies Bijstandverlening en
Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk vallen. Het gaat hier voornamelijk
om eenmalige uitkeringen gebaseerd op de relevante sociale
zekerheidswetten en -regelingen.

Gemeentelijk minimabeleid

De gemeentelijke activiteiten in verband met de bijzondere bijstand,
minimabeleid, de kwijtschelding van lokale belastingen en dergelijke.
De kwijtscheldingen kunnen de gemeentelijke belastingen betreffen, maar
ook andere heffingen zoals de riool- en reinigingsrechten en de
afvalstoffenheffing. Van het beleid voor de (sociale) minima kunnen ook
kortingen op bezoek/deelname aan bijvoorbeeld musea, sportclubs, de
bibliotheek enzovoorts deel uitmaken.

Maatschappelijke begeleiding en advies

De taken en verantwoordelijkheden op het gebied van:
algemeen maatschappelijk werk; maatschappelijk werk gericht op specifieke
groepen (bejaarden, gehandicapten, etnische minderheden, buitenlandse
werknemers, ongehuwde moeders, thuislozen, enzovoorts); gezinsverzorging;
maatschappelijke opvang (vrouwenopvang, blijf-van-mijn-lijfhuizen,
tieneropvangprojecten, enzovoorts); maatschappelijke informatie en advies
(bureaus voor rechtshulp, budgetvoorlichting, bureaus voor levens- en
gezinsmoeilijkheden, enzovoorts); overkoepelende organen op het gebied van
maatschappelijke begeleiding en advies; indicatiecommissies.

Vreemdelingen

De taken op het gebied van: de uitvoering van de vreemdelingenwet, de
inburgering en integratie van nieuwkomers in Nederland (en van oudkomers:
dit zijn nieuwkomers van wat verder terug in de tijd, die verplicht zijn
in te burgeren), etnische minderheden, de opvang en zorg van asielzoekers,
enzovoorts.
Met ingang van 2010 is de uitvoering van de Wet Inburgering (WI)
verantwoord op de functie Participatiebudget (zie de toelichting bij die
functie).

Huishoudelijke verzorging

De lasten met betrekking tot de huishoudelijke verzorging, en de baten uit
de eigen bijdragen.
De Rijksbijdrage met betrekking tot de Wet Maatschappelijke Ondersteuning
is een integratie-uitkering binnen het gemeentefonds en wordt daarom niet
op deze functie, maar op de algemene uitkering geboekt.

Participatiebudget

De verantwoordelijkheden en taken ter bevordering van de participatie van de burger in de maatschappij door middel van het aanbieden van reïntegratievoorzieningen, inburgeringsvoorzieningen en volwasseneneducatie.
Met het participatiebudget worden de gemeentelijke middelen van het werkdeel Wet werk en bijstand, inburgering en volwasseneneducatie gebundeld in één specifieke uitkering voor gemeenten. De functie is nieuw sinds 2010. Daarvoor werden de lasten en baten gescheiden verantwoord op drie functies: Werkgelegenheid, Vreemdelingen en Volwasseneneducatie.

Sociaal-cultureel werk

De taken en verantwoordelijkheden op het gebied van het sociaal-cultureel
werk, buurt- en clubhuiswerk, samenlevingsopbouwwerk, jeugd- en
jongerenwerk, scoutingverenigingen, studentenverenigingen, enzovoorts. Ook
de (bijdragen aan de) exploitatie van centrale verenigingsgebouwen,
dorpshuizen, wijkcentra en dergelijke behoort tot deze functie.

Tehuizen

De taken en verantwoordelijkheden voor bepaalde vormen van huisvesting
voor specifieke doelgroepen: tehuizen voor lichamelijk en/of zintuiglijk
gehandicapten (zonder dat er sprake is van medische behandeling);
tehuizen, anders dan voor gehandicapten, zoals sociale kindertehuizen,
internaten, tehuizen voor daklozen, militaire tehuizen, zeemanshuizen,
bejaardenoorden.

Kinderdagopvang

De taken en verantwoordelijkheden op het gebied van kinderdagverblijven,
peuterspeelzalen en buitenschoolse opvang.

Dagopvang gehandicapten

De taken en activiteiten die verband houden met dagverblijven voor
verstandelijk en/of lichamelijk gehandicapten.

Voorzieningen gehandicapten

De verantwoordelijkheden en activiteiten in verband met voorzieningen voor
gehandicapten, zoals: collectief vervoer, aanpassingen aan de woning,
individuele vervoersvoorzieningen, enzovoorts.

Financiering en algemene dekkingsmid.

Financiering en algemene dekkingsmiddelen.
Hoofdfunctie die de algemene middelen weergeeft waaruit de gemeentelijke
taken worden gefinancierd.
Binnen deze hoofdfunctie is een functie opgenomen voor de bestemming van
resultaat en reserves. Daarnaast zijn functies opgenomen die het resultaat
vóór en ná deze bestemming weergeven.

Baten forensenbelasting

De opbrengst van de belasting die kan worden geheven van personen die
gedurende meer dan 90 dagen per jaar overnachten (slaapforensenbelasting)
of wonen (woonforensenbelasting) in een gemeente, waar niet hun
hoofdverblijf is.
De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie
Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.

Gemeentelijke functies euro/inwoner

Beleidsterreinen waarop de gemeente actief is. De gebruikte indeling is
voorgeschreven in de Ministeriële Regeling Informatie voor derden.

Verkeer, vervoer en waterstaat

Hoofdfunctie, bestaande uit de functies Wegen, straten en pleinen,
Verkeersmaatregelen te land, Openbaar vervoer, Parkeren, Baten
parkeerbelasting, Zeehavens, Binnenhavens en waterwegen, Veerdiensten,
Luchtvaart en Waterkering, afwatering en landaanwinning.

Zeehavens

De verantwoordelijkheden voor het functioneren (van de zeehaven) zoals:
het beheer en onderhoud van de vaarwegen, verkeersmaatregelen voor op het
water, de bebakening, loodsdiensten, weerkundige diensten, ijsbestrijding,
de beschikbaarheid van radarinstallaties en radardiensten.
Nota Bene: Slechts een beperkt aantal gemeenten beschikt over een zeehaven
die als zodanig is aangemerkt.

Binnenhavens en waterwegen

De taken en verantwoordelijkheden op het gebied van binnenhavens en het
beheer en onderhoud van de waterwegen (rivieren, vaarten en kanalen).
Binnenhavens die hoofdzakelijk het karakter hebben van jachthavens, vallen
echter onder de functie Openbaar groen en openluchtrecreatie.

Veerdiensten

De beschikbaarheid van veerdiensten: uitgevoerd door een eigen
gemeentelijke veerdienst en/of door subsidies aan een particuliere
veerdienst en/of door het verlenen van vergunningen.

Onderwijs

Hoofdfunctie, bestaande uit de diverse functies die de gemeentelijke
taken en verantwoordelijkheden op het gebied van onderwijs betreffen:
vanaf de functie Openbaar basisonderwijs, exclusief onderwijshuisvesting
tot en met de functie Volwasseneneducatie. Hierbij zijn aparte functies
opgenomen voor de onderwijshuisvesting, behorend bij de verschillende
onderwijssoorten.
Het merendeel van de onderwijsfuncties maakt onderscheid naar
verschillende onderwijssoorten en -vormen, in bepaalde combinaties. Die
soorten en vormen betreffen: basisonderwijs, voortgezet onderwijs,
openbaar onderwijs, bijzonder onderwijs en speciaal onderwijs.

Gemeenschapp. b. en l. v.h. onderwijs

Gemeenschappelijke baten en lasten van het onderwijs.
Betreft taken en verantwoordelijkheden die betrekking hebben op:
accommodaties die onder de voorgaande onderwijsfuncties vallen;
onderwijsbegeleiding (schooladviesdiensten, schoolbegeleiding,
pedologische instituten); adviesbureaus voor school- en beroepskeuze;
onderwijsinspecties, gemeentelijk schooltoezicht; uitvoering
leerplichtwet; schoolmuseum; schooltuinen; schoolbiologenwerk;
tentoonstellingen; internaten voor leerlingen; onderwijs aan zieke
leerlingen; gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid; voor- en
vroegschoolse educatie; studiefondsen- en beurzen; centraal orgaan
gemeentelijk voorgezet onderwijs; voorlichting; vervoerskosten, die niet
aan specifieke onderwijsfuncties kunnen worden toegerekend.

Sociale voorz. en maatsch. dienstverl.

Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
Hoofdfunctie, bestaande uit de functies Bijstandsverlening,
Werkgelegenheid, Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk, Overige sociale
zekerheidsregelingen vanuit het Rijk, Gemeentelijk minimabeleid,
Maatschappelijke begeleiding en advies, Vreemdelingen, Huishoudelijke
verzorging, Participatiebudget, Sociaal-cultureel werk, Tehuizen,
Kinderdagopvang, Dagopvang gehandicapten en Voorzieningen gehandicapten.

Totaal soc. voorz. en maatsch. dnstverl.

Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
Hoofdfunctie, bestaande uit de functies Bijstandsverlening,
Werkgelegenheid, Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk, Overige sociale
zekerheidsregelingen vanuit het Rijk, Gemeentelijk minimabeleid,
Maatschappelijke begeleiding en advies, Vreemdelingen, Huishoudelijke
verzorging, Participatiebudget, Sociaal-cultureel werk, Tehuizen,
Kinderdagopvang, Dagopvang gehandicapten en Voorzieningen gehandicapten.

Bijstandsverlening

De gemeentelijke verantwoordelijkheid en taken in verband met
bijstandverlening, volgens de hiervoor geldende wetgeving.
Dit betreft (vanaf 2004) in hoofdzaak de uitvoering van de Wet werk en
bijstand (het zogenaamde inkomensdeel van het Fonds werk en inkomen).
Voorheen betrof dat de Algemene bijstandswet. Andere relevante regelgeving
voor deze functie is bijvoorbeeld het Besluit bijstandverlening
zelfstandigen 2004.
Veelal vinden de werkzaamheden in verband met deze functie plaats bij de
gemeentelijke sociale dienst.

Werkgelegenheid

Werkgelegenheidsbevorderende voorzieningen en maatregelen, zoals de
sociale werkvoorziening, werkgelegenheidsinitiatieven en
werkgelegenheidsprojecten.
Met ingang van 2010 is de uitvoering van de Wet werk en bijstand, voor
zover die het zogenaamde werkdeel van het Fonds werk en inkomen betreft,
verantwoord op de functie Participatiebudget (zie de toelichting bij die
functie). De sociale werkvoorziening betreft de
werkgelegenheidsbevordering voor arbeidsgehandicapten.

Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk

De gemeentelijke taken bij de uitvoering van inkomensvoorzieningen
vanuit het Rijk.
Het betreft specifieke regelgeving als: de Wet inkomensvoorziening oudere
en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet
inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen
zelfstandigen (IOAZ) en - vanaf 2005 - de Wet werk en inkomen kunstenaars
(voorheen: de Wet inkomensvoorzieningen kunstenaars (Wik)).

Overige sociale zekerheidsregeling Rijk

Overige sociale zekerheidsregelingen vanuit het Rijk.
De taken en verantwoordelijkheden voor overige sociale
zekerheidsregelingen, die niet onder de functies Bijstandverlening en
Inkomensvoorzieningen vanuit het Rijk vallen. Het gaat hier voornamelijk
om eenmalige uitkeringen gebaseerd op de relevante sociale
zekerheidswetten en -regelingen.

Gemeentelijk minimabeleid

De gemeentelijke activiteiten in verband met de bijzondere bijstand,
minimabeleid, de kwijtschelding van lokale belastingen en dergelijke.
De kwijtscheldingen kunnen de gemeentelijke belastingen betreffen, maar
ook andere heffingen zoals de riool- en reinigingsrechten en de
afvalstoffenheffing. Van het beleid voor de (sociale) minima kunnen ook
kortingen op bezoek/deelname aan bijvoorbeeld musea, sportclubs, de
bibliotheek enzovoorts deel uitmaken.

Maatschappelijke begeleiding en advies

De taken en verantwoordelijkheden op het gebied van:
algemeen maatschappelijk werk; maatschappelijk werk gericht op specifieke
groepen (bejaarden, gehandicapten, etnische minderheden, buitenlandse
werknemers, ongehuwde moeders, thuislozen, enzovoorts); gezinsverzorging;
maatschappelijke opvang (vrouwenopvang, blijf-van-mijn-lijfhuizen,
tieneropvangprojecten, enzovoorts); maatschappelijke informatie en advies
(bureaus voor rechtshulp, budgetvoorlichting, bureaus voor levens- en
gezinsmoeilijkheden, enzovoorts); overkoepelende organen op het gebied van
maatschappelijke begeleiding en advies; indicatiecommissies.

Vreemdelingen

De taken op het gebied van: de uitvoering van de vreemdelingenwet, de
inburgering en integratie van nieuwkomers in Nederland (en van oudkomers:
dit zijn nieuwkomers van wat verder terug in de tijd, die verplicht zijn
in te burgeren), etnische minderheden, de opvang en zorg van asielzoekers,
enzovoorts.
Met ingang van 2010 is de uitvoering van de Wet Inburgering (WI)
verantwoord op de functie Participatiebudget (zie de toelichting bij die
functie).

Huishoudelijke verzorging

De lasten met betrekking tot de huishoudelijke verzorging, en de baten uit
de eigen bijdragen.
De Rijksbijdrage met betrekking tot de Wet Maatschappelijke Ondersteuning
is een integratie-uitkering binnen het gemeentefonds en wordt daarom niet
op deze functie, maar op de algemene uitkering geboekt.

Participatiebudget

De verantwoordelijkheden en taken ter bevordering van de participatie van de burger in de maatschappij door middel van het aanbieden van reïntegratievoorzieningen, inburgeringsvoorzieningen en volwasseneneducatie.
Met het participatiebudget worden de gemeentelijke middelen van het werkdeel Wet werk en bijstand, inburgering en volwasseneneducatie gebundeld in één specifieke uitkering voor gemeenten. De functie is nieuw sinds 2010. Daarvoor werden de lasten en baten gescheiden verantwoord op drie functies: Werkgelegenheid, Vreemdelingen en Volwasseneneducatie.

Sociaal-cultureel werk

De taken en verantwoordelijkheden op het gebied van het sociaal-cultureel
werk, buurt- en clubhuiswerk, samenlevingsopbouwwerk, jeugd- en
jongerenwerk, scoutingverenigingen, studentenverenigingen, enzovoorts. Ook
de (bijdragen aan de) exploitatie van centrale verenigingsgebouwen,
dorpshuizen, wijkcentra en dergelijke behoort tot deze functie.

Tehuizen

De taken en verantwoordelijkheden voor bepaalde vormen van huisvesting
voor specifieke doelgroepen: tehuizen voor lichamelijk en/of zintuiglijk
gehandicapten (zonder dat er sprake is van medische behandeling);
tehuizen, anders dan voor gehandicapten, zoals sociale kindertehuizen,
internaten, tehuizen voor daklozen, militaire tehuizen, zeemanshuizen,
bejaardenoorden.

Kinderdagopvang

De taken en verantwoordelijkheden op het gebied van kinderdagverblijven,
peuterspeelzalen en buitenschoolse opvang.

Dagopvang gehandicapten

De taken en activiteiten die verband houden met dagverblijven voor
verstandelijk en/of lichamelijk gehandicapten.

Voorzieningen gehandicapten

De verantwoordelijkheden en activiteiten in verband met voorzieningen voor
gehandicapten, zoals: collectief vervoer, aanpassingen aan de woning,
individuele vervoersvoorzieningen, enzovoorts.

Financiering en algemene dekkingsmid.

Financiering en algemene dekkingsmiddelen.
Hoofdfunctie die de algemene middelen weergeeft waaruit de gemeentelijke
taken worden gefinancierd.
Binnen deze hoofdfunctie is een functie opgenomen voor de bestemming van
resultaat en reserves. Daarnaast zijn functies opgenomen die het resultaat
vóór en ná deze bestemming weergeven.

Baten forensenbelasting

De opbrengst van de belasting die kan worden geheven van personen die
gedurende meer dan 90 dagen per jaar overnachten (slaapforensenbelasting)
of wonen (woonforensenbelasting) in een gemeente, waar niet hun
hoofdverblijf is.
De lasten van heffing en invordering worden verantwoord op de functie
Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen.