Mestproductie en mineralenuitscheiding; bedrijfstype, regio, 1994 - 2009

Tabeltoelichting

Toelichting onderwerpen

Gasvormige stikstofverliezen

Vervluchtiging van ammoniak (NH3) en overige gasvormige
stikstofverbindingen (N2, NO, N2O) in de stal en tijdens mestopslag buiten
de stal en de vervluchtiging van ammoniak tijdens beweiding. De verliezen
in deze tabel worden uitgedrukt in stikstof (N). De gasvormige
stikstofverliezen uit stallen en mestopslagen, zoals die voor de
Milieubalans worden berekend, verschillen met de uitkomsten in deze tabel
door het hanteren van andere uitgangspunten.
De Commissie van Deskundigen Meststoffenwet (CDM) heeft begin 2009 een
rapport uitgebracht met daarin de uitgangspunten van een nieuwe
geharmoniseerde methodiek voor berekening van de ammoniakemissie uit de
landbouw. De nieuwe berekeningsmethodiek zal in de periode 2010-2011
geïmplementeerd worden in modellen die gebruikt worden voor de
Milieubalans. Het CBS zal de berekening van de gasvormige
stikstofverliezen vervolgens afstemmen met de uitgangspunten in de nieuwe
methodiek.
De resultaten in deze tabel zijn nog gebaseerd op vastgestelde factoren
per dier (Oenema et al. 2000; Groenestein et al. 2005). Verbeterde
inzichten in mesttype, staltype en emissiearme huisvesting zijn daarbij
zoveel mogelijk meegenomen. Herberekening van eerdere jaren heeft niet
plaatsgevonden.

Ammoniakverlies tijdens beweiding (N)

Verlies van ammoniak (NH3) bij mestuitscheiding van graasdieren in
de wei. Verlies van overige stikstofverbindingen (N2, N2O en NO)
worden niet tot de beweidingsverliezen gerekend. Deze verliezen treden
pas in een later stadium op als gevolg van nitrificatie en
denitrificatieprocessen in de bodem en worden daarom tot de
bodemverliezen gerekend.

Mineralenproductie en gebruiksnormen

Mineralenproductie is de productie van stikstof en fosfaat in dierlijke
mest op een landbouwbedrijf. De stikstofproductie wordt afwijkend
gedefinieerd van de stikstofuitscheiding. Stikstofuitscheiding betreft de
uitgescheiden hoeveelheid stikstof en stikstofverbindingen (als N-totaal),
dus inclusief de gasvormige stikstofverbindingen (NH3, N2, NO, N2O) die
vervluchtigen tijdens bewaring van de mest in stal en opslag.
Stikstofproductie heeft betrekking op de hoeveelheid stikstof in bewaarde
mest, dus exclusief de gasvormige stikstofverliezen die optreden in stal
en opslag, plus de stikstofuitscheiding tijdens beweiding van graasdieren.
Het gaat dus om stikstof in de mest op het moment van feitelijk gebruik
(tijdens het weiden) of bij mogelijk gebruik (bewaarde mest). In de
mestwetgeving wordt deze stikstofproductie getoetst aan gebruiksnormen.
Fosfaatuitscheiding betreft de hoeveelheid fosfaat (als P2O5) in de
geproduceerde dierlijke mest. Er zijn bij fosfaat geen gasvormige
verliezen.
Bemestbare cultuurgrond is beteelbare cultuurgrond waarop dierlijke mest
kan worden toegepast. Dit omvat alle cultuurgrond behalve cultuurgrond die
braak ligt of gebruikt wordt voor de teelt van snelgroeiend hout
en groenbemestingsgewassen. De oppervlakte is in gemeten maat, dat wil
zeggen de netto beteelbare oppervlakte, inclusief voren en paden die voor
de teelt noodzakelijk zijn.

Geldende gebruiksnormen dierlijke mest

Vergelijking van de mineralenproductie in dierlijke mest met de
geldende gebruiksnorm voor dierlijke mest.
Tot 1998 gold alleen een gebruiksnorm voor fosfaat in dierlijke mest. Van
1998 tot en met 2005 (in die periode was het Mineralenaangiftesysteem
Minas van kracht) is de gebruiksnorm dierlijke mest afgeleid uit de som
van het toegestane fosfaatverlies en de fosfaatafvoer met het gewas. Voor
stikstof is onder Minas geen gebruiksnorm voor dierlijke mest af te leiden
omdat in het aangiftesysteem de aanvoer van stikstof uit kunstmest is
inbegrepen in het toegestane verlies. Met ingang van 2006 geldt een
gebruiksnorm voor dierlijke mest van 170 kg N/ha. Voor bedrijven waarvan
het areaal voor tenminste 70% uit grasland bestaat, is de gebruiksnorm
250 kg N/ha. De gebruiksnorm voor fosfaat wordt geleidelijk aangescherpt.
In 1994 bedroeg de gebruiksnorm voor dierlijke mest 200 kg P2O5 per
hectare grasland en 125 kg P205 per hectare bouwland. In 2008 mag nog
100 kg P2O5 per hectare grasland en 85 kg P2O5 per hectare bouwland
worden toegepast.

Plaatsingsruimte stikstof

Vanaf 2006 wordt de plaatsingsruimte voor stikstof uit dierlijke mest
berekend door vermenigvuldiging van de gebruiksnorm (170 kg N/ha) met de
oppervlakte cultuurgrond. Bij bedrijven waarbij de beschikbare oppervlakte
cultuurgrond voor minimaal 70% uit grasland bestaat, is gerekend met de
verruimde stikstofnorm van 250 kg N/ha. Tot 2006 is alleen een
plaatsingsruimte voor fosfaat uit dierlijke mest af te leiden.

Plaatsingsruimte fosfaat

De plaatsingsruimte fosfaat wordt berekend door vermenigvuldiging van de
gebruiksnorm met de beschikbare oppervlakte bemestbare cultuurgrond. Van
1998 tot en met 2005 (Mineralenaangiftesysteem Minas) is de gebruiksnorm
dierlijke mest afgeleid uit de som van het toegestane fosfaatverlies en de
fosfaatafvoer met het gewas.

Saldo plaatsingsruimte stikstof

De resterende plaatsingsruimte stikstof minus het stikstofoverschot.
Bij een negatief getal is per saldo sprake van een stikstofoverschot.

Saldo plaatsingsruimte stikstof per ha

De resterende plaatsingsruimte stikstof minus het stikstofoverschot,
gedeeld door de oppervlakte bemestbare cultuurgrond.
Bij een negatief getal is per saldo sprake van een stikstofoverschot.
Bemestbare cultuurgrond is beteelbare grond waarop dierlijke mest
kan worden toegepast. Dit omvat alle cultuurgrond behalve cultuurgrond
die braak ligt, of gebruikt wordt voor de teelt van snelgroeiend hout
en groenbemestingsgewassen.
De oppervlakte is in gemeten maat, dat wil zeggen de netto beteelbare
oppervlakte, inclusief voren en paden die voor de teelt noodzakelijk zijn.

Saldo plaatsingsruimte fosfaat

De resterende plaatsingsruimte fosfaat minus het fosfaatoverschot.
Bij een negatief getal is per saldo sprake van een fosfaatoverschot.

Saldo plaatsingsruimte fosfaat per ha

De resterende plaatsingsruimte fosfaat minus het fosfaatoverschot, gedeeld
door de oppervlakte bemestbare cultuurgrond. Bij een negatief getal is per
saldo sprake van een fosfaatoverschot.
Bemestbare cultuurgrond is beteelbare grond waarop dierlijke mest
kan worden toegepast. Dit omvat alle cultuurgrond behalve cultuurgrond
die braak ligt, of gebruikt wordt voor de teelt van snelgroeiend hout en
groenbemestingsgewassen.
De oppervlakte is in gemeten maat, dat wil zeggen de netto beteelbare
oppervlakte, inclusief voren en paden die voor de teelt noodzakelijk zijn.