Milieukosten van de landbouw, 1990-2007

Tabeltoelichting

Toelichting onderwerpen

Milieu-investeringen

Milieu-investeringen zijn extra investeringen (in duurzame kapitaalgoederen) die het gevolg zijn van maatregelen waarmee bescherming, herstel of verbetering van het milieu wordt nagestreefd. Tot en met 1998 werden alleen de niet-rendabele milieuvoorzieningen waargenomen. Vanaf 1999 worden ook rendabele milieuvoorzieningen meegenomen voor zover die zichzelf niet binnen drie jaar terugverdienen. Dit zijn vooral voorzieningen op het gebied van energiebesparing. De milieu-investeringen zijn verdeeld naar milieucompartiment: water, lucht, bodem, afval, geluid en algemeen. Als een bepaalde investering een aanzienlijk deel van een compartiment uitmaakt is deze apart weergeven. Voor het compartiment landschap zijn alleen kosten opgenomen (zie verdere uitleg bij milieukosten compartiment landschap).

Compartiment lucht

Milieu-investeringen om luchtverontreiniging te voorkomen of te beperken.

Overig compartiment lucht

Overige milieu-investeringen in het compartiment lucht.
Hieronder vallen investeringen in onder andere gaswassers, dampretoursystemen en membraanscheidingsinstallaties. Bij gaswassers worden geurveroorzakende componenten geabsorbeerd (opgenomen) en chemisch afgebroken. Een dampretoursysteem voorkomt emissies (uitstoot) naar de lucht bij het vullen van apparatuur. Een membraanscheidingsinstallatie is bestemd voor het zuiveren van afvallucht. Ook de investeringen van de champignoncompostproducenten zijn meegenomen. Begin jaren negentig zijn er strenge milieumaatregelen opgesteld om de ammoniak, die vrijkomt bij de productie van champignoncompost, te reduceren. De productie mocht niet langer in de openlucht plaatsvinden maar moest indoor zodat er controle bestaat over de (afval)luchtstroom en de ammoniak met luchtwassers teruggewonnen kan worden. Deze milieumaatregelen hebben halverwege de jaren '90 tot grote investeringen geleid. Omdat de overgrote deel van deze milieu-investeringen betrekking hebben op het compartiment lucht zijn deze uitgaven geheel aan dit compartiment toegerekend. In de statistiek "milieukosten van de landbouw" worden de investeringen van de champignoncompostproducenten pas vanaf 1997 meegenomen. Dit komt omdat voor die tijd de champignoncompostproducenten buiten de sector landbouw vielen. De milieu-investeringen van voor 1997 zijn wel meegenomen bij de statistiek "milieukosten van bedrijven". De kapitaallasten die voortvloeien uit de investeringen halverwege de jaren negentig lopen nog door na 1997 en worden dus meegenomen bij de sector landbouw.

Compartiment bodem

Milieu-investeringen om bodemverontreiniging te voorkomen of te beperken.

Overig compartiment bodem

Overige milieu-investeringen om bodemverontreiniging te voorkomen of te beperken (hierbij gaat het voornamelijk om de problemen rondom mest).
Een preventieve maatregel om overbemesting tegen te gaan is het verminderen van de hoeveelheid mineralen die met het voer aan het vee wordt toegediend. Dit kan bijvoorbeeld door het aanpassen van de voeding of een betere dosering van de voeding. Daarnaast kunnen voorzieningen worden getroffen waardoor minder water wordt gemorst. Als gevolg van deze voorzieningen daalt de totale hoeveelheid drijfmest die wordt geproduceerd en wordt de kwaliteit ervan verhoogd (hoger droge stofgehalte). De afzet van de mest wordt hierdoor eenvoudiger en goedkoper. In dit onderzoek zijn de extra kosten van deze voorzieningen meegeteld als milieu-investeringen.
Verder vallen onder deze post investeringen in onder andere mestbewerking, vloeistofdichte bodems en het oplossen van de mestproblematiek.

Milieukosten

De milieukosten van de eigen milieuactiviteiten (activiteiten in eigen beheer). Deze kosten worden gevormd door de (berekende) kapitaallasten (rente en afschrijvingen), de lopende kosten en overige kosten. De milieukosten zijn onderverdeeld naar compartimenten.
Verder vallen hieronder alle overdrachten aan sectoren buiten de landbouw. Dit zijn bijvoorbeeld milieuheffingen en betalingen voor de afvoer van afval. De betalingen voor de belasting op milieugrondslag worden niet meegeteld omdat de inkomsten tot de algemene middelen van het Rijk behoren. Alleen heffingen waarvan de opbrengst gebruikt wordt om milieuproblemen aan te pakken (zogenaamde bestemmingsheffingen) worden als milieu-uitgaven beschouwd.

Compartiment lucht

Milieukosten om luchtverontreiniging te voorkomen of te beperken.

Overig compartiment lucht

Overige kosten om luchtverontreiniging te voorkomen of te beperken.
Hieronder vallen kosten die voortvloeien uit investeringen in onder andere gaswassers, dampretoursystemen en membraamscheidingsinstallaties. Ook vallen hieronder de extra kosten die een gevolg zijn van het gebruik van duurdere zwavelarme brandstoffen (tot en met 1999) en de meerkosten van milieuvriendelijk geproduceerde champignoncompost (1992-1994).

Compartiment bodem

Milieukosten om bodemverontreiniging te voorkomen of te beperken.

Overig compartiment bodem

Overige milieukosten om bodemverontreiniging te voorkomen of te beperken (hierbij gaat het voornamelijk om de problemen rondom mest).
Een preventieve maatregel om overbemesting tegen te gaan is het verminderen van de hoeveelheid mineralen die met het voer aan het vee worden toegediend. Dit kan bijvoorbeeld door het aanpassen van de voeding of een betere dosering van de voeding. Daarnaast kunnen voorzieningen worden getroffen waardoor minder water wordt gemorst. Als gevolg van deze voorzieningen daalt de totale hoeveelheid drijfmest die wordt geproduceerd en wordt de kwaliteit ervan verhoogd (hoger droge stofgehalte). De afzet van de mest wordt hierdoor eenvoudiger en goedkoper. De extra kosten van deze voorzieningen worden meegeteld als milieu-investeringen. De kosten die uit deze investeringen voortvloeien zijn hier meegenomen. Ook worden de kosten meegenomen die een gevolg zijn van investeringen in onder andere mestbewerking en vloeistofdichte bodems. Verder wordt de bijdrage van de landbouw aan de Stimuleringsregeling Praktijkgerichte Oplossingen Mestproblematiek (SPOM) hier meegenomen.

Compartiment algemeen

Milieukosten die niet aan één van de compartimenten kunnen worden toegerekend.

Overig compartiment algemeen

Milieukosten, die voortvloeien uit de overige milieu-investeringen die niet aan één van de compartimenten kunnen worden toegerekend. Ook de bijdrage (van 1986 tot en met 1996) van de landbouw aan de het Financieringsoverleg Mest- en Ammoniakonderzoek (FOMA) is hier meegenomen. De FOMA had tot doel onderzoek dat op de mest- en ammoniakproblematiek betrekking heeft te stimuleren.

Subsidies

In sommige gevallen stimuleert de overheid het treffen van milieumaatregelen door subsidiëring van milieu-investeringen. Deze subsidies verlagen de eigen investering en leiden dus tot lagere jaarlijkse kapitaallasten. De kapitaallasten die als gevolg van de ontvangen subsidies niet zijn opgetreden (de 'gesubsidieerde kapitaallasten') worden berekend en als ontvangen overdracht beschouwd.

Bodem

Milieusubsidies om bodemverontreiniging te voorkomen of te beperken.

Overig compartiment bodem

Overige milieukosten om bodemverontreiniging te voorkomen of te beperken.
Hieronder vallen milieusubsidies die zijn verstrekt onder verschillende regelingen van de overheid. De volgende regelingen worden onder andere meegenomen: Investeringsregeling Primaire Landbouw (IPL), Vrije Afschrijving Milieu-investeringen (VAMIL), de Milieu-investeringsaftrek (MIA), Stimuleringsregeling Praktijkgerichte Oplossingen Mestproblematiek (SPOM), Bijdrageregeling Praktijkprojecten Mestverwerking (BPM) en een regeling voor de bouw van mestopslag.

Algemeen

Milieusubsidies die niet aan één van de compartimenten kunnen worden toegerekend.

Overig compartiment algemeen

Hieronder valt milieusubsidie die is verstrekt onder Bijdrageregeling Innovatieprojecten (BIP) van de overheid.