Aantal flexibele contracten met zekerheid in eerste kwartaal toegenomen

vrouw geeft pakketje af
© CBS / Alrik Swagerman
Het aantal werknemers met een flexibele arbeidsrelatie nam in het eerste kwartaal van 2022 toe ten opzichte van een jaar geleden. Vooral het aantal flexibele werknemers met relatief meer zekerheid, zoals mensen met een tijdelijk contract met uitzicht op een vast contract, was hoger; er waren juist minder oproepkrachten. Ondanks de toename met 111 duizend is het totaal aantal werknemers met een flexibele arbeidsrelatie nog steeds 17 duizend lager dan net voor de coronacrisis. Dat melden het CBS en TNO op basis van een gezamenlijke analyse van de nieuwste gegevens over flexibel werk in Nederland.

Ten opzichte van een jaar geleden kwamen er in het eerste kwartaal naast de flexwerknemers ook 116 duizend vaste werknemers en 49 duizend zelfstandigen bij. Hun aantallen bleven ook tijdens de coronacrisis stijgen. Het aandeel vaste arbeidsrelaties onder werknemers nam echter af doordat het aantal flexibele arbeidsrelaties sterker groeide.

Ontwikkeling werkenden
   Werknemer met vaste arbeidsrelatie (x 1 000, verandering t.o.v. een jaar eerder)Werknemer met flexibele arbeidsrelatie (x 1 000, verandering t.o.v. een jaar eerder)Zelfstandige (x 1 000, verandering t.o.v. een jaar eerder)
20201e kwartaal195-10353
20202e kwartaal161-27560
20203e kwartaal175-29564
20204e kwartaal116-20751
20211e kwartaal51-12838
20212e kwartaal1121826
20213e kwartaal4713131
20214e kwartaal7912033
20221e kwartaal11611149

Meer flexibele contracten met zekerheid

Nadere analyses van de toename in flexibele arbeidsrelaties laten een verschuiving zien in de zes typen flexibele contracten van werknemers. Vergeleken met vorig jaar is het aantal oproepkrachten in het eerste kwartaal van 2022 afgenomen met 5 procent, terwijl het aantal uitzendkrachten gelijk is gebleven. Het aantal werknemers met een relatief stabiel flexcontract is juist toegenomen: het aantal werknemers met een tijdelijke aanstelling voor langer dan een jaar nam met 15 procent toe en het aantal werknemers met een tijdelijke aanstelling met uitzicht op een vast dienstverband met 14 procent. Deze typen flexcontracten bieden ten opzichte van oproep- en uitzendcontracten niet alleen een langere looptijd en daarmee meer stabiliteit en zekerheid, maar ook een vast aantal contracturen en een vast maandinkomen. In deze tijd van krapte op de arbeidsmarkt worden dus vaker contracten afgesloten die flexwerkers meer zekerheid bieden.

Werknemers met een flexibele arbeidsrelatie
 2022 1e kwartaal (x 1 000)2021 1e kwartaal (x 1 000)
Werknemer tijdelijk, uitzicht op vast570500
Werknemer tijdelijk >= 1 jaar387336
Werknemer tijdelijk < 1 jaar300265
Oproep/-invalkracht868909
Uitzendkracht422422
Werknemer flex, contract onbekend8387

Krapte op de arbeidsmarkt

De arbeidsmarkt is momenteel erg krap; er zijn veel vacatures en weinig werklozen. Een dergelijke krappe arbeidsmarkt kan werkenden meer onderhandelingsmacht geven voor een gunstiger contract. Voor werkgevers kan het een reden zijn om mensen aan zich te binden door gunstigere contracten te bieden. Een vast contract met vaste uren biedt de meeste zekerheid voor wat betreft werk en inkomen. Maar ook de verschillende soorten flexcontracten variëren in de mate van zekerheid. Aanstellingen met een langere looptijd, vaste uren en de afspraak dat de werknemer bij goed functioneren in vaste dienst komt (tijdelijk met uitzicht op vast) bieden voor flexwerkers meer zekerheid over hun inkomen en de toekomst van hun baan dan een aanstelling als oproepkracht zonder vaste uren of als uitzendkracht.

Vaker uitzicht op vast contract

De krapte op de arbeidsmarkt speelt in bijna alle bedrijfstakken. De meeste vacatures staan open in de handel, de zakelijke dienstverlening, de zorg en de horeca. Op de handel na, nam in deze bedrijfstakken de werkzame beroepsbevolking van 15 tot 75 jaar ten opzichte van een jaar geleden toe. In de handel, zakelijke dienstverlening en zorg nam bij de flexcontracten van werknemers met name het aandeel tijdelijke contracten met uitzicht op vast toe, met 1 procentpunt. In de handel nam daarnaast ook het aandeel langdurige tijdelijke contracten (een jaar of langer) toe, eveneens met 1 procentpunt.

Minder oproepkrachten, wel nog toename in horeca

In zowel de handel, de zakelijke dienstverlening, de zorg als de horeca was het oproepcontract het type flexcontract dat het vaakst wordt gebruikt. Ten opzichte van een jaar geleden nam het aandeel mensen met een dergelijk contract in deze bedrijfstakken echter wel af, alleen niet in de horeca. In de handel ging het om een afname van ruim 2 procentpunt. Dit komt neer op 37 duizend oproepkrachten minder in de handel. In de zakelijke dienstverlening en de zorg ging het om een afname van 1 procentpunt. In beide bedrijfstakken is de oproepkracht daarmee niet meer de meest voorkomende flexibele werknemer. Het aandeel tijdelijke contracten met uitzicht op vast is nu iets groter. In de horeca nam het aandeel oproepkrachten juist toe, met 5 procentpunt.

Werkzame beroepsbevolking bedrijfstakken met veel vacatures, 1e kwartaal
   Werknemer met vaste arbeidsrelatie (%)Werknemer met tijdelijke arbeidsrelatie en uitzicht op vast (%)Werknemer met tijdelijke arbeidsrelatie >= 1 jaar (%)Werknemer met tijdelijke arbeidsrelatie < 1 jaar (%)Oproepkracht (%)Uitzendkracht (%)Werknemer flex, contract onbekend (%)Zzp'er (%)Zmp/meewerkend (%)
Horeca202210214151814615182634
Horeca202111011111011111171739
Gezondheids-
en welzijnszorg
20221015107995210157613046
Gezondheids-
en welzijnszorg
202198290914711748811438
Zakelijke
dienstverlening
20226459338417030629764
Zakelijke
dienstverlening
20216187134357727727071
Handel202271777716327533278475
Handel202174464556431229238367

Minder uitzendkrachten in de landbouw

Het aantal vacatures is het laagst in de landbouw, de verhuur en handel in onroerend goed en de financiële dienstverlening. In zowel de landbouw als de verhuur was de werkzame beroepsbevolking in het eerste kwartaal van 2022 dan ook kleiner dan een jaar eerder. Voor wat betreft de flexibele werknemers werd in deze bedrijfstakken vooral het aandeel uitzendkrachten kleiner, met name in de landbouw. Dit aandeel nam af met 5 procentpunt.

Werkzame beroepsbevolking bedrijfstakken met relatief weinig vacatures, 1e kwartaal
   Werknemer met vaste arbeidsrelatie (%)Werknemer met tijdelijke arbeidsrelatie en uitzicht op vast (%)Werknemer met tijdelijke arbeidsrelatie >= 1 jaar (%)Werknemer met tijdelijke arbeidsrelatie < 1 jaar (%)Oproepkracht (%)Uitzendkracht (%)Werknemer flex, contract onbekend (%)Zzp'er (%)Zmp/meewerkend (%)
Landbouw,
bosbouw en
visserij
20225132126745332
Landbouw,
bosbouw en
visserij
202151641352086539
Verhuur en handel
onroerend goed
20224752122084
Verhuur en handel
onroerend goed
202148311230116
Financiële
dienstverlening
2022188157642702327
Financiële
dienstverlening
2021176166253001131