Home > Methoden > Dataverzameling > Verkeersprestaties vrachtauto's en trekkers

Verkeersprestaties vrachtauto's en trekkers

Wat behelst het onderzoek

Doel

Samenstellen van overzichten over de verkeersprestaties (in voertuigkilometers) per jaar van vrachtauto’s en trekkers met een Nederlands kenteken, uitgesplitst naar kenmerken van het voertuig.

Doelpopulatie

Alle vrachtauto’s en trekkers met een geldig Nederlands kenteken die zijn toegelaten tot het verkeer op de openbare weg, inclusief:

Vrachtauto’s en trekkers die in (een deel van) het jaar behoren tot de bedrijfsvoorraad
Vrachtauto’s en trekkers die slechts een deel van het jaar actief zijn op het wegennet, zoals nieuwe of geïmporteerde voertuigen en voertuigen die gedurende het jaar zijn gesloopt of geëxporteerd

Uitgesloten zijn:

Bijzondere kentekens zoals omschreven in artikel 4 van Hoofdstuk 2 van het Kentekenreglement, met uitzondering van die welke worden genoemd in lid 5 (ZZ-kentekens)
Kentekens die zijn afgegeven voor voertuigen in gebruik bij de Nederlandse strijdkrachten en bij in Nederland gelegerde militaire organisaties (NATO, AFNORTH e.d.)

Statistische eenheid

Vrachtauto’s en trekkers met een Nederlands kenteken.

Aanvang onderzoek

Het onderzoek is voor het eerst uitgevoerd in 2008. In 2009 is het onderzoek herhaald en verbeterd. De verkeersprestaties zijn berekend op basis van de gegevens uit het register van de Stichting Nationale Autopas (NAP) van augustus. Verkeersprestaties gebaseerd op NAP zijn berekend vanaf 2001.

Frequentie

Jaarlijks.

Verslagperiode

Per jaar.

Publicatiestrategie

De oudere jaren van de tijdreeks zijn definitief en de meest recente jaren blijven voorlopig.

Hoe wordt het uitgevoerd

Soort onderzoek

De populatie van een bepaald onderzoeksjaar bestaat uit alle vrachtwagens en trekkers die in het register van de RDW (Dienst Wegverkeer) op 1 januari voorkomen, inclusief de bedrijfsvoorraad van 1 januari en de uitval van het jaar ervóór. Voorbeeld: voor de berekening van gegevens over verslagjaar 2008 zijn de volgende gegevens gebruikt: de populatie van 2008 bestaat uit alle vrachtwagens en trekkers die in het register van de RDW op 1 januari 2009 voorkomen, inclusief de bedrijfsvoorraad op 1 januari 2009 en de uitval (sloop, export en diefstal) van 2008. Dit omvat alle voertuigen die in 2008 op de weg zijn geweest. Uit het register van de Stichting Nationale Autopas (NAP) zijn de kentekens van de totale populatie verrijkt met kilometerstanden en bijbehorende registratiedatums. Hierbij zijn uitsluitend die kentekens geselecteerd die een in de tijd oplopende kilometerstand hebben. Op basis van de verschillen tussen kilometerstanden van twee opeenvolgende peildata zijn de afgelegde kilometers voor de periode tussen de peildata berekend. Hiermee zijn jaarkilometrages berekend voor alle voertuigen. Deze jaarkilometrages worden gebruikt om de verkeersprestaties te schatten van de verschillende soorten voertuigcategorieën.

Waarnemingsmethode

Secundaire waarneming waarbij gebruik wordt gemaakt van de registers van de RDW en de NAP.

Register

De Stichting Nationale Autopas ontvangt kilometerstanden van Nederlandse voertuigen via het systeem van Algemene Periodieke Keuring (APK) en van bij de NAP aangesloten bedrijven. De kilometerstand wordt bij de reguliere apk-keuring altijd in het databestand van de NAP opgenomen. Daarnaast registreren bij de Stichting aangesloten servicestations, schade- en herstelbedrijven ook kilometerstanden na een servicebeurt of bij reparatie van schade. Voertuigkenmerken zijn afkomstig uit de registratie van de RDW. In het NAP register zijn geen standen meer beschikbaar van voertuigen die vóór 2006 zijn gesloopt, geëxporteerd of gestolen. Bij de berekening van de verkeersprestaties wordt voor ontbrekende voertuigen gecorrigeerd.
Voor het schatten van de gemiddelde jaarkilometrages wordt onder meer de ratioschatter toegepast. Deze ratioschatter corrigeert voor de scheefheid van het aantal dagen dat voertuigen aan het verkeer deelnemen. De jaarkilometrage van een voertuig hangt samen met het aantal dagen dat het voertuig aan het verkeer heeft deelgenomen. Tevens wordt hiermee gecorrigeerd voor het minder beschikbaar zijn van kilometerstanden van de nieuwste voertuigen en voor de bedrijfsvoorraad.

Onderverdelingen

Voertuigkilometers van Nederlandse vrachtwagens en trekkers zijn uitgesplitst naar Nederlandse voertuigen op Nederlands grondgebied en Nederlandse voertuigen op buitenlands grondgebied. Daarnaast zijn er cijfers van de totale afstand afgelegd op Nederlands grondgebied. Hierbij is onderscheid gemaakt naar kilometers afgelegd door Nederlandse en buitenlandse voertuigen. Voor de hierboven genoemde uitsplitsingen alsook voor het berekenen van gegevens voor de jaren 1990 t/m 2000 zijn naast de informatie uit de NAP diverse andere bronnen gebruikt, namelijk:

statistiek van het wegvervoer
wegvervoergegevens van Eurostat
BedrijfsVoertuigenEnquête (BVE), dit onderzoek is beschikbaar t/m 1993

Ophoging

Niet alle kentekens van vrachtauto’s en trekkers komen voor in het NAP-register. Bij de ophoging worden de resultaten van de kentekensteekproef ‘vertaald’ naar de aantallen in het totale voertuigpark.

Wat is de kwaliteit van de uitkomsten

Selectieve uitval

De levensduur van vrachtauto’s en trekkers die intensief worden gebruikt is korter dan de gemiddelde levensduur. In het NAP-register zijn geen standen meer beschikbaar van voertuigen die vóór 2006 waren gesloopt, geëxporteerd of gestolen. De selectieve uitval leidt tot onderschatting van de verkeersprestaties. Bij de berekening van de verkeersprestaties wordt voor de uitgevallen voertuigen gecorrigeerd.

Nauwkeurigheid

De berekende verkeersprestaties hebben een onnauwkeurigheidsmarge, omdat niet alle kentekens van vrachtauto’s en trekkers voorkomen in het NAP-register. De relatieve marges van de totale verkeersprestatie bedragen in:

2008: 0,2 procent bij de vrachtauto’s en 0,2 procent bij de trekkers
2009: 0,2 procent bij de vrachtauto’s en 0,2 procent bij de trekkers
2010: 0,3 procent bij de vrachtauto’s en 0,2 procent bij de trekkers

In de BVE van 1993 waren de marges voor vrachtauto’s en trekkers respectievelijk 3,4 en 2,8 procent.

Volgtijdelijke vergelijkbaarheid

Tot en met 1993 zijn de verkeersprestaties van vrachtauto’s en trekkers bepaald op basis van de vierjaarlijkse bedrijfsvoertuigenenquête (BVE). De BVE is nu niet meer beschikbaar. De laatste (gepubliceerde) uitvraag voor de BVE was in 1993 (Het bezit en gebruik van bedrijfsvoertuigen 1993, CBS, Voorburg/Heerlen, 1994). De gegevens van 2001 tot en met 2008 zijn gebaseerd op de gegevens uit het NAP-register volgens boven beschreven methodiek. In de tussenliggende periode van 1994 tot en met 2000 zijn de verkeersprestaties van vrachtauto’s en trekkers geschat door extrapolatie van het BVE-niveau van 1993 met de groeicijfers van de statistiek van het wegvervoer.
De geëxtrapoleerde gegevens van de BVE, en van het NAP, verschillen van elkaar. Hierdoor is een trendbreuk ontstaan. Het niveauverschil tussen BVE en NAP is bij vrachtauto's en trekkers verschillend. Bij vrachtauto's ligt het NAP-niveau 10% lager dan het BVE-niveau. Bij trekkers is het NAP-niveau 2% hoger. Gekozen is om de trendbreuk tussen het niveau van de BVE 1993 en de nieuwe cijfers van het NAP in 2001 te plaatsen. Daardoor bestaat het verschil tussen 2000 en 2001 als gevolg van de bovenstaande methodiek uit twee effecten. Het niveauverschil tussen BVE 1993 en NAP 2001 en de trend in de verkeersprestatie van 2000 naar 2001.

Smoothing effect

Verkeersprestaties berekend op grond van de NAP-gegevens zijn onderhevig aan een smoothing effect. Afgelegde kilometers voor één voertuig zijn berekend op basis van de verschillen tussen kilometerstanden van twee opeenvolgende peildata en omgerekend naar een gemiddeld kilometrage per dag. De periode tussen de twee peildata valt echter zelden volledig samen met de verslagperiode (kalenderjaar). Een voorbeeld: als de kilometerstand van een voertuig wordt opgenomen op 1 augustus 2007, 1 augustus 2008 en 1 augustus 2009, wordt de jaarkilometrage van verslagjaar 2008 deels gevormd door dagkilometrages gebaseerd op de peilstanden tussen 1 augustus 2007 en 1 augustus 2008 én deels door de dagkilometrages gebaseerd op de peilstanden tussen 1 augustus 2008 en 1 augustus 2009. Doordat gemiddelde dagkilometrages worden meegenomen, die berekend zijn op basis van periodes die zich uitstrekken over eerdere en latere jaren dan de verslagperiode treedt een smoothing effect op. De jaarlijkse variatie wordt hierdoor afgevlakt.

Definities