Wat behelst het onderzoek
Doel
De statistiek over voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) geeft enerzijds inzicht in de achtergrondkenmerken van voortijdig schoolverlaters in vergelijking tot niet-voortijdig schoolverlaters en anderzijds in de bestemming ná schoolverlaten. Het gaat hierbij om de nieuwe voortijdig schoolverlaters in een schooljaar, ook wel de jaarlijkse aanwas genoemd. De tabellen naar achtergrondkenmerken tonen verdelingen naar kenmerken van de leerlingen en het huishouden waartoe zij behoren en het al dan niet verdacht zijn van een misdrijf. De tabellen over de bestemming ná schoolverlaten geven inzicht in de arbeidsmarktpositie van voortijdig schoolverlaters in vergelijking tot schoolverlaters mèt startkwalificatie, zoals het hebben van een baan of uitkering, inkomsten uit arbeid of uitkering en baankenmerken. Dit onderzoek heeft niet tot doel het totaal aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters in Nederland weer te geven. Cijfers hierover zijn berekend door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).
Doelpopulatie
Alle leerlingen en deelnemers in het door de overheid bekostigde voortgezet onderwijs (vo), middelbaar beroepsonderwijs (mbo, inclusief examendeelnemers) en voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) die zowel eind september van het basisjaar als eind september van het daaropvolgende jaar staan ingeschreven in de Gemeentelijke Basisadministratie persoonsgegevens (GBA), met uitzondering van leerlingen in het praktijkonderwijs en Engelse Stroom/Internationaal Baccalaureaat en het voortgezet onderwijs aan speciale scholen.
Voor het schooljaar 2004/’05 waren geen gegevens beschikbaar over de vmbo-afdelingen van Agrarische Opleidingscentra (AOC’s) en over de vavo-deelnemers, waardoor deze leerlingen/deelnemers geen deel uitmaken van de doelpopulatie over de periode 2004/’05.
Statistische eenheid
Personen.
Aanvang onderzoek
Er zijn in StatLine voor het eerst cijfers gepubliceerd over voortijdig schoolverlaten in het schooljaar 2004/’05. Dit zijn de leerlingen/deelnemers die onderwijs volgden op 1 oktober 2004 en niet meer op 1 oktober 2005.
Frequentie
Jaarlijks.
Publicatiestrategie
Jaarlijks worden eerst voorlopige cijfers gepubliceerd, die vervolgens worden vervangen door definitieve cijfers. Bij tabellen over de bestemming ná schoolverlaten worden direct definitieve cijfers gepubliceerd.
Hoe wordt het uitgevoerd
Soort onderzoek
Beschrijvend onderzoek op basis van registerinformatie.
Waarnemingsmethode
De gegevens over leerlingen en diploma's zijn afkomstig uit verplichte elektronische gegevensverstrekkingen aan de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) door onderwijsinstellingen bekostigd door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en het Ministerie van Economische Zaken (EZ). Door de bestanden van twee opeenvolgende schooljaren te koppelen, kunnen de voortijdig schoolverlaters en de niet-voortijdig schoolverlaters worden afgeleid. Een uitgebreide uitleg over de berekening van voortijdig schoolverlaters en de bronnen die daarvoor gebruikt worden, staat in Methodebeschrijving afbakening voortijdig schoolverlaters.
Berichtgevers
Het CBS ontvangt van DUO bestanden met de door hen verzamelde gegevens over ingeschrevenen en geslaagden in het voortgezet onderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs, het hoger onderwijs en het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs.
Steekproefomvang
Niet van toepassing.
Controle- en correctiemethode
DUO controleert de gegevens die zij van haar berichtgevers ontvangt op volledigheid en inconsistenties en brengt zonodig in overleg met hen verbeteringen aan in het bronbestand. Dezelfde procedure voert DUO ook uit bij het samenstellen van de ééncijferbestanden. Na ontvangst worden door het CBS aan deze bronbestanden persoonsgegevens uit het Sociaal Statistisch Bestand (SSB) gekoppeld.
Weging
Niet van toepassing.
Wat is de kwaliteit van de uitkomsten
Nauwkeurigheid
Het voortgezet onderwijs dat in de tabellen wordt behandeld, betreft in het basisjaar uitsluitend door het Ministerie van OCW en door EZ gesubsidieerd voltijdonderwijs. Voor het schooljaar 2004/’05 waren echter geen gegevens beschikbaar over de vmbo-afdelingen van Agrarische Opleidingscentra (AOC’s). Het praktijkonderwijs en voortgezet onderwijs aan speciale scholen is in het basisjaar buiten beschouwing gelaten. Leerlingen Engelse Stroom en Internationaal Baccalaureaat zijn evenmin in de cijfers van het basisjaar opgenomen, omdat van deze leerlingen bij het CBS geen diplomagegevens bekend zijn, waardoor het aantal voortijdig schoolverlaters in deze groep zou worden overschat. Voor de bepaling of een leerling op 1 oktober van het daaropvolgende schooljaar nog (door de overheid bekostigd) onderwijs volgt, worden de gegevens van het praktijkonderwijs en Engelse Stroom/Internationaal Baccalaureaat wel meegenomen. De vulling van de examengegevens in het voortgezet onderwijs die zijn gebruikt voor de schooljaren 2003/’04 en 2004/’05 wordt geschat op 95-97 procent.
Van het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) zijn voor het schooljaar 2004/’05 geen registraties beschikbaar. De vavo-deelnemers zijn daarom niet opgenomen in de startpopulatie van 2004/’05. In 2005/'06 betreft het vavo ongeveer 92 procent van het totaal aantal ingeschrevenen.
Het middelbaar beroepsonderwijs dat in de tabellen wordt behandeld, is inclusief de deelnemers die slechts zijn ingeschreven voor het doen van een examen. Ook voor de bepaling of een deelnemer op 1 oktober van het daaropvolgende schooljaar nog (door de overheid bekostigd) onderwijs volgt, worden de gegevens van deze examendeelnemers meegenomen. Het middelbaar beroepsonderwijs betreft in 2004/'05 ongeveer 91 procent van het totaal aantal ingeschrevenen. De vulling van de examengegevens mbo wordt voor 2004/’05 geschat op 76 procent en voor 2005/’06 op 96 procent.
Doordat verschillende bestanden in het eerste verslagjaar niet altijd even volledig waren en door administratieve onvolkomenheden, wordt het aantal leerlingen/deelnemers dat teruggevonden wordt in de onderwijsbestanden in het jaar volgend op het basisjaar onderschat. Daarmee wordt het aantal leerlingen/deelnemers dat volgens de berekeningen wordt beschouwd als voortijdig schoolverlater in dit eerste verslagjaar overschat. Bovendien zijn geen registraties beschikbaar van het particuliere onderwijs en het onderwijs in het buitenland. Ook hierdoor kan het voorkomen dat iemand als voortijdig schoolverlater wordt beschouwd, terwijl hij of zij in werkelijkheid toch nog een opleiding volgt. Ten slotte komt het voor dat jongeren zonder startkwalificatie van school gaan, maar na bijvoorbeeld een jaar toch weer onderwijs gaan volgen. Zij worden in de tabellen als voortijdig schoolverlater beschouwd.
Om inzicht te geven in de achtergrondkenmerken van de groep voortijdig schoolverlaters in vergelijking tot de groep niet-voortijdig schoolverlaters, worden alleen de leerlingen/deelnemers weergegeven die op beide peilmomenten tot de GBA-bevolking behoren (dat wil zeggen eind september van het basisjaar en eind september van het daaropvolgende jaar). Dit is nodig vanwege de koppeling met achtergrondkenmerken uit andere registraties en om de vergelijking tussen de beide groepen zuiver te houden. Het totaal aantal leerlingen/deelnemers wijkt hiermee af van het totaal aantal in de publicaties over leerlingen in het voortgezet onderwijs en deelnemers aan het middelbaar beroepsonderwijs en voortgezet algemeen volwassenenonderwijs en geeft ook niet het totaal aantal voortijdig schoolverlaters in Nederland weer.
Volgtijdelijke vergelijkbaarheid
De cijfers zijn vergelijkbaar in de tijd. Verschillen in de aantallen vanaf 2005/’06 in vergelijking met die van 2004/’05 kunnen echter mede worden verklaard door een betere vulling van de gebruikte databestanden.
Beschrijving kwaliteitsstrategie
De door DUO geleverde bestanden worden na binnenkomst nogmaals door specialisten van het CBS gecontroleerd. Zonodig worden in onderling overleg alsnog verbeteringen in het bronbestand aangebracht.