Wat behelst het onderzoek?
Doel
Inzicht verschaffen in het geheel aan energiestromen in Nederland. De Nederlandse energiehuishouding betreft enerzijds de winning, de in- en uitvoer en de voorraadmutatie en anderzijds het energieverbruik.
Doelpopulatie
In Nederland gevestigde bedrijven, die energiedragers verwerken of verhandelen.
Statistische eenheid
Het CBS onderhoudt een eigen bedrijvenregister waarin de Nederlandse bedrijven en ondernemingen worden beschreven als statistische eenheden. Binnen dit Algemeen Bedrijvenregister (ABR) wordt er voor een bedrijf een zogenoemde bedrijfseenheid afgeleid en vastgelegd. Het ABR is de basis voor de populatieafbakening en steekproeftrekking van veel bedrijfseconomische statistieken, waaronder de energiestatistieken.
Aanvang onderzoek
Een aantal kerncijfers vanaf 1946. De complete energiebalans, met uitsplitsingen naar een groot aantal sectoren en energiedragers is beschikbaar vanaf 1995.
Frequentie
Jaarlijks. Daarnaast worden per kwartaal de belangrijkste kengetallen gepubliceerd in de StatLinetabel ‘Energiebalans; kerncijfers’.
Publicatiestrategie
Complete energiebalans
Jaarcijfers
• Voorlopige cijfers: februari/maart van het jaar volgend op het verslagjaar
• Nader voorlopige cijfers: juni/juli
• Definitieve cijfers: oktober/november
Energiebalans; kerncijfers
Kwartaalcijfers:
Voorlopige cijfers:
• eerste kwartaal: december van hetzelfde verslagjaar
• tweede kwartaal: januari van het jaar volgend op het verslagjaar
• derde kwartaal: januari/februari
• vierde kwartaal: februari/maart, tegelijk met de voorlopige jaarcijfers
Definitieve cijfers:
• alle kwartalen en de definitieve jaarcijfers: oktober/november van het jaar volgend op het verslagjaar.
Hoe wordt het uitgevoerd?
Soort onderzoek
De gegevens komen van energiebedrijven en energieafnemers in alle grootteklassen 0 t/m 9. Aan elk bedrijf wordt een fysieke balans van energiedragers gevraagd. Daarnaast wordt er gebruikgemaakt van registraties.
Waarnemingsmethode
De waarneming vindt plaats via de volgende enquêteformulieren die digitaal kunnen worden ingevuld:
• Winning, omzetting en verbruik van energie, uitgebreide maandenquête
• Winning, omzetting en verbruik van energie, uitgebreide kwartaalenquête
• Winning, omzetting en verbruik van energie, beknopte kwartaalenquête
• Energieverbruik, beknopte jaarenquête
• Aardoliegrondstoffen en –producten, uitgebreide maandenquête
• Winning, productie en verbruik van hernieuwbare energie, maand- en jaarenquêtes
Daarnaast wordt er gebruikgemaakt van registraties (met geaggregeerde gegevens) die afkomstig zijn van:
• Landbouw-Economisch Instituut (LEI): energieverbruik in de landbouw
• TenneT: in- en uitvoer van elektriciteit
• TNO: winning van aardolie en aardgas
• GasUnie Transport Services (GTS): winning, invoer en uitvoer van aardgas
• Zebra: invoer van aardgas
• Energie-Nederland: energieverbruik van huishoudens
• CBS-Internationale handel: in- en uitvoer van energiedragers
Berichtgevers
Dit zijn in Nederland gevestigde bedrijven, die energiedragers verwerken, opslaan of verhandelen.
Steekproefomvang
Circa 4 000 bedrijfseenheden.
Controle- en correctiemethoden
- De energiebalans moet in evenwicht zijn. Aan de aanbodkant van de balans staat per energiedrager de energie die totaal beschikbaar is. Dat is de som van de winning, de in- en uitvoer, voorraadmutatie en de eigen productie. Bij de eigen productie bestaat er een onderscheid tussen de productie van elektriciteit, warmte, hernieuwbare energie, kernenergie en afval en andere energiedragers. Aan de verbruikskant staat het verbruik door de energiesector en het totale verbruik door de energiesector en het totale verbruik door de afnemers. Het dele verbruik is uitgesplitst naar energieomzetting naar andere energiedragers en finaal verbruik.
- De beginvoorraad van de huidige periode met gelijk zijn aan de eindvoorraad van de vorige periode.
- De individuele en geaggregeerde cijfers ondergaan een plausibiliteitscontrole door vergelijking met de vorige periode en met de overeenkomstige perioden van voorgaande jaren.
- De in- en uitvoer wordt vergeleken met de statistiek internationale handel in goederen.
Weging
Niet van toepassing.
Wat is de kwaliteit van de uitkomsten?
Nauwkeurigheid
Aardgas wordt gepubliceerd in miljoenen kubieke meter (m3), kolen in miljoenen kilo (kg), aardoliegrondstoffen en –producten in miljoenen kilo (kg) en elektriciteit in miljoenen kilowattuur (kWh). In de energiebalans worden alle energiedragers ook in petajoule (PJ) gepubliceerd.
Volgtijdelijke vergelijkbaarheid
De cijfers zijn, met uitzondering van de hieronder genoemde trendbreuk, wat definities betreft onderling vergelijkbaar. Daarnaast is er bij de publicatie van de cijfers rekening gehouden met de verandering van de verschillende bedrijfstakken, respectievelijk SBI’93 en SBI2008.
Trendbreuk in uitkomsten Energiebalans verslagjaar 2007
Bij de uitkomsten van de Energiebalans treedt in 2007 een trendbreuk op als gevolg van twee wijzigingen in de definities.
Revisies
In 2005 zijn de uitkomsten van 1990 en 1995 t/m 2003 herzien vanwege een aantal inconsistenties die aan het licht kwamen bij de berekening van de CO2-emissies en doordat de waarneming van duurzame energie sterk was verbeterd. De correcties hebben geleid tot een gereviseerde reeks 1995 t/m 2003 in de StatLinetabel Energiebalans. In juli 2008 is deze revisie teruggelegd tot 1946 voor de kerncijfers. Meer informatie over de revisie is te vinden in de artikelen: Revisie Nederlandse energiehuishouding 1995-2003 en Revisie tijdreeksen.
Beschrijving kwaliteitsstrategie
- Alle ingevulde formulieren worden gecontroleerd. Eventuele vragen worden teruggekoppeld met de berichtgever.
- Waar mogelijk worden resultaten vergeleken met andere cijfers van het CBS (zoals bijvoorbeeld de statistiek internationale handel in goederen).
- Het CBS volgt de internationale kwaliteitseisen voor energiegegevens, conform de Energy Statistics Manual van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) en Eurostat.
