Rundveehouderij doelmatiger met stikstof en fosfor

© Hollandse Hoogte
Er zit steeds minder fosfor en stikstof in rundveemest en er zitten ook steeds minder van deze mineralen in het voer. Toch is er ongeveer net zoveel vlees en melk geproduceerd. Dit blijkt uit de Mineralenbalans landbouw van het CBS.

De rundveehouderij is in staat om de mineralen beter te verwerken. Dit hangt samen met lagere mineralengehalten in het veevoer terwijl de productie van melk en vlees vrijwel gelijk bleef. Verder wordt steeds meer mest afgezet buiten de landbouw, zoals mestverwerking en export. Deze ontwikkelingen zorgen voor een lager mineralenoverschot. Er komt dus minder fosfor en stikstof via rundveemest in het milieu terecht.

In de jaren 2013 tot en met 2016 steeg de totale hoeveelheid fosfor en stikstof in de rundveemest door de toename van het aantal runderen. Er werd in deze periode ook meer fosfor en stikstof vastgelegd in melk en vlees.

Mineralen in rundveevoer

In de jaren 1990–2012 daalde de via het voer aangevoerde hoeveelheid stikstof met 177 miljoen kilo (33 procent). De hoeveelheid fosfor in het voer daalde met 15 miljoen kilo (22 procent). In de laatste vier jaar steeg deze aanvoer weer. Er werden meer runderen gehouden en de mineralengehalten in het voer waren hoger.

Aantal runderen en mineralen in voer rundveehouderij (1990=100)
 RunderenStikstofFosfor
1990100100100
1991103105103
1992100101100
19939799103
19949696100
1995949799
1996929590
1997899189
1998858487
1999837990
2000807386
2001787489
2002746781
2003706381
2004695978
2005705777
2006695575
2007695675
2008725979
2009755878
2010765982
2011745778
2012735374
2013765578
2014796383
2015816890
2016847389

Minder stikstof in milieu

Rundveevoer bevat minder stikstof en er komt ook minder stikstof terecht in de mest. De stikstof in de mest blijft overigens niet geheel onbenut. De mest wordt uitgereden op het land en de mineralen hierin worden later, deels, weer opgenomen door gras en snijmaïs, de belangrijkste voedingsmiddelen voor runderen.
In 2016 werd 24 procent van de stikstof uit het voer verwerkt in melk en vlees. Dit was in 1990 nog 16 procent. De stikstofbenutting is dus toegenomen. De fosforbenutting steeg in de periode 1990–2016 van 25 procent naar 31 procent.

Stikstof- en fosforbenutting veehouderij (%)
 Stikstof veehouderij (totaal)Stikstof rundveehouderijFosfor veehouderij (totaal)Fosfor rundveehouderij
199021162725
199121162625
199221162725
199321162724
199422162725
199522172825
199622173028
199722173027
199824183026
199925193025
200026193026
200126193126
200227203126
200326203127
200427213228
200527213228
200627223229
200727223229
200828223229
200928233330
201028233229
201129233330
201229243531
201329243431
201429233430
201530233430
201630243531

Ondanks betere benutting toch overschrijding in 2015 en 2016

Ondanks de betere fosforbenutting in de rundveehouderij kwam de hoeveelheid fosfaat (vuistregel: 1 kg fosfor = 2,29 kg fosfaat) in de mest van de veestapel in 2015 en 2016 weer boven het door de Europese Unie vastgestelde fosfaatplafond uit. Ook in de jaren 2008–2010 lag deze productie boven het fosfaatplafond. Het fosfaatplafond in Nederland is door de EU vastgesteld op 172,9 miljoen kilo en de productie kwam in 2016 nog uit op 175,2 miljoen kilo. De overschrijding had vooral te maken met de uitbreiding van de melkveestapel in aanloop naar de afschaffing van het melkquotum op 1 april 2015. In 2017 daalde de fosfaatproductie weer, tot ongeveer 5 miljoen kilo onder het fosfaatplafond.