Overheidsschuld daalt naar 57 procent van het bbp

© Peter Hilz
De overheidsschuld daalde in het derde kwartaal van 2017 met 8 miljard euro naar 413 miljard euro. Dit komt overeen met 57,0 procent van het bruto binnenlands product (bbp). De schuld daalde vooral door de verkoop van financiële bezittingen ter waarde van 10 miljard euro. De schuld als percentage van het bbp daalde daarnaast ook door de groei van het bbp. Dit meldt het CBS.

De overheidsschuld uitgedrukt als percentage van het bbp wordt de schuldquote genoemd. Aan het einde van het tweede kwartaal van 2017 bedroeg de schuldquote nog 58,7 procent. In het eerste kwartaal lag de schuldquote voor het eerst onder de Europese norm  van 60 procent, die voor het eind van een kalenderjaar geldt. Naast de afname van de schuld droeg ook de stijging van het bbp bij aan de lagere schuldquote.

Het overheidssaldo komt op jaarbasis, gemeten over de periode van het vierde kwartaal 2016 tot en met het derde kwartaal 2017, uit op een overschot van 1,2 procent van het bbp. In het vierde kwartaal van 2016 verlaagden kortingen op de EU-afdrachten met terugwerkende kracht voor eerdere jaren eenmalig de uitgaven met 3 miljard euro. Wanneer wordt gecorrigeerd voor deze eenmalig lagere uitgaven, komt het overheidssaldo na drie kwartalen uit op 0,8 procent van het bbp, gemeten op jaarbasis. Voor heel 2017 voorspelt het CPB een overheidssaldo van 0,5 procent bbp.

Schuldquote (overheidsschuld in % bbp op jaarbasis)
 EMU-normSchuldquote
2008 I 6043,5
2008 II6043,5
2008 III6044
2008 IV6054,7
2009 I6057,6
2009 II6056,7
2009 III6057,2
2009 IV6056,8
2010 I6057,6
2010 II6059,3
2010 III6059,1
2010 IV6059,3
2011 I6059,4
2011 II6060,3
2011 III6061
2011 IV6061,6
2012 I6062,4
2012 II6063,9
2012 III6065
2012 IV6066,3
2013 I6066,7
2013 II6068,4
2013 III6068
2013 IV6067,8
2014 I6067,4
2014 II6068,8
2014 III6068,2
2014 IV6068
2015 I6069
2015 II6066,7
2015 III6065,8
2015 IV6064,6
2016 I6064,3
2016 II6063,2
2016 III6061,5
2016 IV6061,8
2017 I6059,6
2017 II6058,7
2017 III6057

Aflossing schuld met opbrengst verkoop financiële bezittingen

De aflossing van de overheidsschuld in het derde kwartaal werd vooral met financiële bezittingen gefinancierd. De verkoop van aandelen in ASR en ABN AMRO leverde de schatkist bij elkaar 2,5 miljard euro op. Verder werd 4 miljard euro uit girale deposito’s van de Staat aangewend voor schuldaflossing. Tevens ontving de overheid per saldo 3 miljard euro aan inkomsten die betrekking hadden op eerdere periodes. Deze transacties hadden geen effect op het overheidssaldo in het derde kwartaal, maar leverden afgelopen kwartaal wel geld op waarmee schuld kon worden afgelost.

Meer inkomsten dan uitgaven

De uitgaven liggen al sinds halverwege 2010 redelijk stabiel tussen de 300 en 308 miljard euro. De inkomsten vertonen sinds die tijd een constante groei en kwamen in het derde kwartaal uit op 316 miljard euro op jaarbasis. Dit heeft in belangrijke mate te maken met de groei van het bbp. Bij economische groei snijdt het mes voor de overheid aan twee kanten: ten eerste hogere belastinginkomsten doordat er meer wordt winst wordt gemaakt, meer wordt gewerkt en meer wordt geconsumeerd. Ten tweede heeft de economische groei een drukkend effect op de uitgaven aan sociale uitkeringen zoals die voor werkloosheid of de bijstand.

Inkomsten en uitgaven overheid op jaarbasis
 InkomstenUitgaven
2008 I 267,4265,6
2008 II272,2270,2
2008 III276,8273,6
2008 IV279,8278,4
2009 I277,8283,3
2009 II273,1286
2009 III269,8292,7
2009 IV263,9297,5
2010 I264,1298,5
2010 II268,4303,2
2010 III268,4303,7
2010 IV272,6304,1
2011 I275,7303,8
2011 II274,2303,3
2011 III277,8302,9
2011 IV274,4302
2012 I275,2302,6
2012 II277,5303,1
2012 III276,2303,7
2012 IV278,8303,9
2013 I281,7301,3
2013 II284,1301,5
2013 III287302,4
2013 IV286,5302
2014 I285,9305,9
2014 II287,3306,9
2014 III288,2305,9
2014 IV291,2306,2
2015 I292,6306,6
2015 II291,6306,4
2015 III291,8306,4
2015 IV292,7306,8
2016 I294,5307
2016 II300,3307
2016 III305,4307,9
2016 IV307,8305,2
2017 I312,2304,9
2017 II313,2305
2017 III315,7307