Inkomen huishoudens stijgt met 1,4 procent

Het reëel beschikbaar inkomen van huishoudens is in 2016 met 1,4 procent gestegen. Vooral de lonen van werknemers hebben aan de inkomensstijging bijgedragen. Zowel de hoogte van de lonen nam toe, als het aantal werkenden. De hypotheekschuld is, ondanks een afname in het vierde kwartaal, in 2016 toegenomen. Dat meldt het CBS in de publicatie Nederland in 2016.

De toename van het beschikbaar inkomen was kleiner dan in 2015. Kwartaalcijfers over het reëel beschikbaar inkomen worden bepaald door bij het verslagkwartaal de inkomens van de voorgaande drie kwartalen op te tellen (‘op jaarbasis’). Het cijfer over het vierde kwartaal komt dus overeen met het jaarcijfer.

Reëel beschikbaar inkomen van huishoudens, op jaarbasis
Reëel beschikbaar inkomen van huishoudens, op jaarbasis
 Beschikbaar inkomen
2013 I-1,5
2013 II-1,1
2013 III-1,7
2013 IV-1,3
2014 I-0,7
2014 II0
2014 III0,2
2014 IV-0,5
2015 I0,4
2015 II1,3
2015 III2,6
2015 IV3,5
2016 I3
2016 II2,2
2016 III1,2
2016 IV1,4

Beloning van werknemers fors hoger

Een belangrijke bron van de inkomensstijging was het loon van werknemers, dit nam in 2016 met 8,1 miljard euro toe (+3,2 procent). De cao-lonen lagen 1,9 procent hoger dan een jaar eerder, de grootste toename sinds 2009. Deze toename komt voor een belangrijk deel voor rekening van de cao-sector overheid, waar de cao-lonen met 3,4 procent stegen. Ook het aantal banen van werknemers nam toe, met 112 duizend. Het inkomen van zelfstandigen nam eveneens toe, terwijl het aantal banen van zelfstandigen juist afnam (-13 duizend).

De aantrekkende economie en de hogere inkomsten van werknemers en zelfstandigen hebben er ook toe geleid dat het totaal van belastingen en sociale premies gestegen is. Ten opzichte van 2015 was de toename 7,1 miljard euro (+3,2 procent), dit heeft een drukkend effect op het beschikbaar inkomen. Ook inflatie heeft een negatief effect op de reële inkomens.

Opbouw van de ontwikkeling van het reëel beschikbaar inkomen
Opbouw van de ontwikkeling van het reëel beschikbaar inkomen
 Inkomen uit productieactiviteitenBeloningen van werknemersNetto-inkomen uit vermogen en overdrachtenBelastingen en sociale premiesSociale uitkeringenInflatie
2014 I1,150,21-0,79-0,541,2-2,01
2014 II1,310,14-1,21-0,031,22-1,62
2014 III0,930,25-1,070,070,96-0,95
2014 IV0,291,04-0,71-0,820,39-0,85
2015 I-0,031,410,02-1,580,63-0,19
2015 II0,091,640,33-1,480,520,09
2015 III0,321,640,74-1,050,670,09
2015 IV0,811,110,55-0,10,860,09
2016 I1,211,430,090,030,52-0,56
2016 II1,1021,8840,202-0,9260,522-0,75
2016 III0,932,40,09-1,990,44-0,75
2016 IV0,823,08-0,06-2,180,6-0,94

Consumptie en investeringen stijgen mee

Samen met het inkomen stegen ook de consumptie en de investeringen door huishoudens in 2016. De consumptieve bestedingen aan goederen en diensten nam met 1,7 procent toe, gecorrigeerd voor prijsstijgingen. De bruto investeringen van huishoudens lagen 18 procent hoger dan een jaar eerder, voornamelijk door meer aankopen van nieuwbouwwoningen.

Huishoudens hebben aan het eind van 2016 een hogere hypotheekschuld dan een jaar eerder. Aan het eind van het vierde kwartaal was de hypotheekschuld 664,4 miljard euro. Per saldo namen huishoudens voor 8,1 miljard euro meer hypotheken op dan ze aflosten. Deze toename van de schuld heeft in de eerste drie kwartalen plaatsgevonden, in het vierde kwartaal werd er per saldo afgelost. De opnames en aflossingen worden niet afzonderlijk waargenomen.

Tegenover de hogere schuld in 2016 stonden ook hogere spaartegoeden en overige deposito’s. Deze namen in 2016 met bijna 5 miljard euro toe. De spaartegoeden nemen doorgaans in de eerste helft van het jaar toe, onder meer door de ontvangen vakantiegelden, en de tweede helft van het jaar af. De afname in het vierde kwartaal van 2016 is met -3,9 miljard euro wel kleiner dan in eerdere jaren.

Hypotheekschuld
Hypotheekschuld
 Hypotheekschuld
2013 I666,6
2013 II663,5
2013 III660,8
2013 IV654
2014 I652,5
2014 II651,8
2014 III651
2014 IV651,6
2015 I651,4
2015 II652
2015 III654,5
2015 IV656
2016 I658
2016 II661,7
2016 III665,2
2016 IV664,4

In Nederland in 2016 schetst het CBS een volledig beeld van de economische situatie in het voorbije jaar.

Relevante links