Economisch beeld verbetert gestaag

Het conjunctuurbeeld volgens de Conjunctuurklok van CBS is in november gunstiger dan in de voorgaande maanden. In de Conjunctuurklok van half november presteren alle indicatoren beter dan hun langjarige trend, meldt CBS.

De Conjunctuurklok is een hulpmiddel voor het bepalen van de stand en het verloop van de Nederlandse conjunctuur. In de Conjunctuurklok komt vrijwel alle belangrijke economische informatie samen die CBS tijdens de afgelopen maand c.q. het afgelopen kwartaal heeft gepubliceerd.

Conjunctuurklokindicator (ongewogen gemiddelde van de indicatoren in de Conjunctuurklok)
Conjunctuurklokindicator (ongewogen gemiddelde van de indicatoren in de Conjunctuurklok)
 cyclus
2009 j0,35
2009 f0,08
2009 m-0,13
2009 a-0,31
2009 m-0,54
2009 j-0,67
2009 j-0,71
2009 a-0,79
2009 s-0,8
2009 o-0,74
2009 n-0,73
2009 d-0,69
2010 j-0,64
2010 f-0,61
2010 m-0,58
2010 a-0,51
2010 m-0,47
2010 j-0,42
2010 j-0,36
2010 a-0,3
2010 s-0,23
2010 o-0,15
2010 n-0,06
2010 d0,03
2011 j0,1
2011 f0,19
2011 m0,24
2011 a0,27
2011 m0,32
2011 j0,33
2011 j0,31
2011 a0,29
2011 s0,23
2011 o0,15
2011 n0,07
2011 d0
2012 j-0,05
2012 f-0,09
2012 m-0,12
2012 a-0,15
2012 m-0,22
2012 j-0,27
2012 j-0,32
2012 a-0,42
2012 s-0,5
2012 o-0,57
2012 n-0,67
2012 d-0,75
2013 j-0,82
2013 f-0,93
2013 m-1
2013 a-1,06
2013 m-1,12
2013 j-1,16
2013 j-1,16
2013 a-1,15
2013 s-1,1
2013 o-1,03
2013 n-0,94
2013 d-0,86
2014 j-0,79
2014 f-0,71
2014 m-0,67
2014 a-0,63
2014 m-0,58
2014 j-0,55
2014 j-0,52
2014 a-0,48
2014 s-0,46
2014 o-0,44
2014 n-0,39
2014 d-0,34
2015 j-0,28
2015 f-0,19
2015 m-0,11
2015 a-0,05
2015 m0,04
2015 j0,11
2015 j0,16
2015 a0,24
2015 s0,29
2015 o0,32
2015 n0,38
2015 d0,42
2016 j0,44
2016 f0,51
2016 m0,56
2016 a0,6
2016 m0,69
2016 j0,75
2016 j0,8
2016 a0,9
2016 s0,97
2016 o1,04
2016 n1,14

Consumenten en producenten opnieuw positiever

De stemming onder consumenten is in oktober opnieuw verbeterd. Het consumentenvertrouwen bereikte de hoogste waarde na augustus 2007. Vooral de koopbereidheid nam sterk toe. Verder oordeelden consumenten iets positiever over het economisch klimaat.

Ook het vertrouwen van de industriële producenten is opnieuw toegenomen en herstelt daarmee verder van de forse daling in augustus. De toename is volledig toe te schrijven aan een positiever oordeel over de verwachte bedrijvigheid. Zowel het producenten- als het consumentenvertrouwen liggen boven hun langjarig gemiddelde.

Consumenten- en producentenvertrouwen (seizoengecorrigeerd)
Consumenten- en producentenvertrouwen (seizoengecorrigeerd)
 Consumentenvertrouwen (links)Producentenvertrouwen (rechts)
2009 j-30-20,9
2009 f-30-23,5
2009 m-34-20,8
2009 a-28-17,3
2009 m-23-16,1
2009 j-24-13,9
2009 j-24-14,6
2009 a-16-9,2
2009 s-16-9,7
2009 o-19-7,2
2009 n-14-5
2009 d-11-8,1
2010 j-10-6,2
2010 f-13-4,8
2010 m-13-3,1
2010 a-15-1,4
2010 m-170,6
2010 j-18-0,8
2010 j-14-2
2010 a-100,2
2010 s-13-0,1
2010 o-90,3
2010 n-70,2
2010 d-142,6
2011 j-72,5
2011 f-51,5
2011 m-85,7
2011 a-104,3
2011 m-112,7
2011 j-121,7
2011 j-12-2,2
2011 a-21-3,2
2011 s-30-0,5
2011 o-34-3,1
2011 n-32-4,8
2011 d-37-1,3
2012 j-37-1,8
2012 f-36-1,7
2012 m-39-2,8
2012 a-32-3,4
2012 m-38-4,9
2012 j-40-4,8
2012 j-32-5,4
2012 a-32-4,7
2012 s-30-6,6
2012 o-33-7,6
2012 n-38-6,8
2012 d-39-5,6
2013 j-36-5,6
2013 f-44-3,7
2013 m-41-5,1
2013 a-35-5,6
2013 m-32-4,1
2013 j-36-3,8
2013 j-37-3,1
2013 a-32-1,4
2013 s-32-2,4
2013 o-26-0,3
2013 n-18-0,3
2013 d-170,1
2014 j-120,7
2014 f-10-0,1
2014 m-61,1
2014 a-50,3
2014 m-20,7
2014 j-30,7
2014 j-21,2
2014 a-60
2014 s-7-0,2
2014 o-32
2014 n-82,4
2014 d-73,4
2015 j-62,8
2015 f-62
2015 m21,4
2015 a13,3
2015 m24,1
2015 j74,6
2015 j53,7
2015 a63,5
2015 s53,8
2015 o62,4
2015 n94
2015 d63
2016 j43,2
2016 f-13,1
2016 m-43,9
2016 a14,7
2016 m14,4
2016 j55,4
2016 j15,1
2016 a21,2
2016 s83,4
2016 o124,3

Investeringen, consumptie huishoudens en export groeien

Ook in het derde kwartaal van 2016 zijn de investeringen in vervoermiddelen en woningen weer aanzienlijk gegroeid. Bedrijven hebben meer besteed aan vliegtuigen, vrachtwagens en opleggers. Ze gaven echter wel minder uit aan personenauto’s. Verder is meer geïnvesteerd in computers.

De consumenten hebben in het derde kwartaal ook weer meer besteed dan een jaar eerder. Ze gaven vooral meer uit aan diensten zoals horeca en recreatie. Ook hebben consumenten meer uitgegeven aan zorg. Uitgaven aan diensten maken ruim de helft van de totale binnenlandse consumptieve bestedingen uit. Wat goederen betreft, hebben consumenten vooral meer besteed aan huishoudelijke apparaten. Ze kochten ook meer auto’s.

De stijging van de uitvoer van goederen en diensten was in het derde kwartaal van 2016 wat kleiner dan in de voorgaande kwartalen. De wederuitvoer (de uitvoer van eerder ingevoerde producten) groeide ongeveer twee keer zo sterk als de uitvoer van Nederlands product.

Nederlandse bedrijven exporteerden dit kwartaal beduidend meer chemische producten dan een jaar eerder. Dat handelde vooral om farmaceutische producten. Verder zijn meer voedingsmiddelen, (basis)metaalproducten en machines uitgevoerd.

Productie industrie groeit gestaag door

De gemiddelde dagproductie van de Nederlandse industrie was in september 2,4 procent hoger dan in september 2015. De stijging is wat groter dan in augustus. Al twaalf maanden produceert de industrie meer dan in dezelfde periode een jaar eerder. De productie van de transportmiddelenindustrie groeide opnieuw het sterkst.

Aantal faillissementen stabiel

In oktober 2016 zijn er evenveel bedrijven failliet verklaard als in september. Een maand eerder, in september, steeg het aantal faillissementen met 12.

Arbeidsmarkt verbetert verder

Het aantal banen van werknemers en zelfstandigen is in het derde kwartaal van 2016 met 26 duizend toegenomen. Vooral het aantal banen voor uitzendkrachten steeg. Ook in de handel en horeca trok de werkgelegenheid aan. Daarnaast steeg het aantal vacatures met bijna 7 duizend en daalde het aantal werklozen met 37 duizend.

In het derde kwartaal van 2016 waren er gemiddeld 9 999 duizend banen. Het aantal banen groeit nu al tien kwartalen op rij. Vanaf het eerste kwartaal van 2014 zijn er in totaal 250 duizend banen bijgekomen.Ten opzichte van het derde kwartaal 2015 ligt het totaal aantal banen in Nederland 95 duizend hoger.

Het aantal werklozen kwam in september uit op 510 duizend. Daarmee is de werkloosheid verder gedaald naar 5,7 procent van de beroepsbevolking. In de afgelopen drie maanden bedroeg de afname gemiddeld ongeveer 13 duizend per maand. De daling is het sterkst onder 45-plussers.

In vergelijking met een jaar eerder is de werkloosheid nu bijna 100 duizend lager, maar wel nog 200 duizend hoger dan in augustus 2008, vlak voor het begin van de crisis. Toen bereikte de werkloosheid met 310 duizend personen het laagste punt van de afgelopen jaren.

Het aantal uitzenduren stijgt weer. In het tweede kwartaal van 2016 steeg het aantal uitzenduren met 2,9 procent ten opzichte van het kwartaal ervoor. In het eerste kwartaal daalde het aantal uitzenduren met 1,4 procent. Zowel de uren in kortlopende als in langlopende contracten namen toe in het tweede kwartaal.

Bruto binnenlands product (volume, seizoengecorrigeerd)
Bruto binnenlands product (volume, seizoengecorrigeerd)
 Index
2009 I96,1
2009 II95,9
2009 III96,2
2009 IV96,7
2010 I96,6
2010 II97,2
2010 III97,5
2010 IV98,7
2011 I99,4
2011 II99,3
2011 III99,3
2011 IV98,6
2012 I98,4
2012 II98,5
2012 III98,1
2012 IV97,3
2013 I97,7
2013 II97,5
2013 III98,1
2013 IV98,7
2014 I98,5
2014 II99
2014 III99,4
2014 IV100,5
2015 I101,1
2015 II101,1
2015 III101,3
2015 IV101,6
2016 I102,3
2016 II103,1
2016 III103,8

Economie groeit verder

De Nederlandse economie is in het derde kwartaal van 2016 verder gegroeid. Volgens de eerste berekening komt de economische groei uit op 0,7 procent ten opzichte van een kwartaal eerder. De groei is vooral te danken aan de uitvoer en de consumptie van gezinnen. Ten opzichte van het derde kwartaal 2015 was de omvang van de Nederlandse economie 2,4 procent groter.

Vrijdag 23 december 2016 komt CBS met de tweede berekening van de economische groei en het aantal banen in het derde kwartaal van 2016.