5. Verbinding zorg en veiligheid
Voor een optimale aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling is een goede verbinding nodig tussen de zorgketen enerzijds en de justitie- en veiligheidsketen anderzijds. Dit geldt zowel bij het in beeld krijgen van (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling als bij het stoppen en duurzaam oplossen van het geweld.
Zoals in hoofdstuk 4 is beschreven, was 42 procent van de door Veilig Thuis ontvangen meldingen in het eerste halfjaar van 2025 een melding van acute en/of structureel onveilige casuïstiek. Dit betrof 4 475 meldingen van acute onveiligheid en 27 615 meldingen van structurele onveiligheid (acute en structurele onveiligheid kunnen bij dezelfde melding aan de orde zijn).
Ruim de helft van de acute onveilige situaties en 65 procent van de structureel onveilige situaties werd gemeld door de politie (zie figuren 5.1 en 5.2). Van het totale aantal meldingen in het eerste halfjaar 2025 was 66 procent afkomstig van de politie (zie figuur 4.2a in het vorige hoofdstuk).
| Categories1 | 1e halfjaar 2025* (%) | 1e halfjaar 2024 (%) | 1e halfjaar 2023 (%) |
|---|---|---|---|
| Preventieve basisvoorzieningen 1) | 3,9 | 3,7 | 4,4 |
| Huisarts | 1,7 | 1,3 | 1,9 |
| Overig gezondheidszorg 2) | 6,1 | 5,8 | 6,2 |
| GGZ | 1,7 | 1,9 | 1,8 |
| Kinderopvang | 0,8 | 0,5 | 0,7 |
| Onderwijs | 7,8 | 7,4 | 7,7 |
| Jeugdhulp/zorg | 4,4 | 3,5 | 2,6 |
| Politie | 50,9 | 50,8 | 48,8 |
| Justitie en veiligheid, exclusief politie | 1,8 | 1,9 | 1,3 |
| Maatschappelijk werk | 2,9 | 3,8 | 4,9 |
| Beroepsmatig overig | 7,2 | 7,5 | 7,3 |
| Burger | 9,1 | 9,8 | 10,7 |
| Onbekend | 1,8 | 2 | 1,7 |
| 1) Hieronder wordt verstaan: GGD, jeugdgezondheidszorg, verloskundigenpraktijken, kraamzorg, ambulance. 2) Hieronder wordt verstaan: ziekenhuis, verzorgings- of verpleeghuis, gehandicaptenzorg. | |||
| Categories1 | 1e halfjaar 2025* (%) | 1e halfjaar 2024 (%) | 1e halfjaar 2023 (%) |
|---|---|---|---|
| Preventieve basisvoorzieningen 1) | 2,2 | 2,9 | 3 |
| Huisarts | 1,1 | 1,1 | 1,1 |
| Overig gezondheidszorg 2) | 2,4 | 2,8 | 2,6 |
| GGZ | 1,8 | 2 | 1,9 |
| Kinderopvang | 0,5 | 0,4 | 0,5 |
| Onderwijs | 5,5 | 5,2 | 5,2 |
| Jeugdhulp/zorg | 2,9 | 2,7 | 2,6 |
| Politie | 65,4 | 64,9 | 65,1 |
| Justitie en veiligheid, exclusief politie | 1,1 | 1,2 | 0,5 |
| Maatschappelijk werk | 2,6 | 2,9 | 2,9 |
| Beroepsmatig overig | 5,5 | 5,3 | 5,7 |
| Burger | 8,5 | 8 | 8,4 |
| Onbekend | 0,5 | 0,5 | 0,4 |
| 1) Hieronder wordt verstaan: GGD, jeugdgezondheidszorg, verloskundigenpraktijken, kraamzorg, ambulance. 2) Hieronder wordt verstaan: ziekenhuis, verzorgings- of verpleeghuis, gehandicaptenzorg. | |||
Als een kind ernstig in de knel dreigt te raken helpt de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) om samen met het kind en de ouders de beste oplossing te zoeken. Alleen als het echt niet anders kan, wordt de rechter erbij betrokken, maar het draait altijd om het belang van het kind. Als de (fysieke) veiligheid en de ontwikkeling van het kind gevaar lopen, dan voert de RvdK een onderzoek uit naar de noodzaak en/of toegevoegde waarde van een kinderbeschermingsmaatregel. De RvdK voert in dit verband twee typen onderzoek uit: onderzoek naar een kinderbeschermingsmaatregel en onderzoek naar een maatregel ná ondertoezichtstelling (OTS). Bij onderzoek van de tweede soort loopt al een OTS en is de gecertificeerde instelling die de OTS uitvoert van mening dat de opgelegde OTS niet binnen aanvaardbare termijn het gewenste resultaat zal bereiken, namelijk dat ouders de verantwoording voor de opvoeding weer zelfstandig op kunnen pakken (eventueel met vrijwillige hulp).
In het eerste halfjaar van 2025 heeft de RvdK 6 088 onderzoeken (naar een kinderbeschermingsmaatregel of naar een maatregel ná OTS) afgerond; dit zijn er 263 minder dan in het eerste halfjaar van 2024. Elk onderzoek heeft betrekking op één kind. In 825 van de afgeronde onderzoeken naar een kinderbeschermingsmaatregel werd bij aanvang van het onderzoek direct een voorlopige OTS aangevraagd, bij 54 onderzoeken werd bij de start direct al een voorlopige voogdij aangevraagd. In het onderzoek beoordeelt de raadsonderzoeker of verplichte hulp de beste oplossing is voor het kind. Als verplichte hulp noodzakelijk wordt geacht, doet de RvdK een verzoek (rekest) aan de rechter voor een kinderbeschermingsmaatregel (OTS of gezagsbeëindiging met als resultaat voogdij). In 64 procent van de 6 088 afgeronde onderzoeken diende de RvdK een rekest in voor een gezagsbeëindigde maatregel (resulterend in voogdij) of een OTS (figuur 5.3). In het eerste halfjaar van 2024 was dit percentage hetzelfde.
| Categories1 | Rekest Ondertoezichtstelling (aantal) | Rekest Ondertoezichtstelling + maatregel uithuisplaatsing (aantal) | Voogdij (direct) / gezagsbeëindigende maatregel na OTS (aantal) | Geen (nieuwe) kinderbeschermingsmaatregel gevraagd (aantal) |
|---|---|---|---|---|
| 1e halfjaar 2022 | 2820 | 836 | 522 | 2356 |
| 2e halfjaar 2022 | 2688 | 816 | 449 | 2215 |
| 1e halfjaar 2023 | 2799 | 948 | 421 | 2458 |
| 2e halfjaar 2023 | 2687 | 919 | 330 | 2102 |
| 1e halfjaar 2024 | 2813 | 914 | 311 | 2313 |
| 2e halfjaar 2024 | 2615 | 902 | 260 | 2027 |
| 1e halfjaar 2025 | 2689 | 930 | 249 | 2220 |
| 1) Alleen onderzoeken naar kinderbeschermingsmaatregel en onderzoeken naar maatregel ná OTS Bron: Raad voor de Kinderbescherming | ||||
Als de rechter vervolgens besluit tot het opleggen van een jeugdbeschermingsmaatregel, wordt de maatregel uitgevoerd door een gecertificeerde instelling (GI). In het eerste halfjaar van 2025 zijn 3 830 (voorlopige) ondertoezichtstellingen gestart bij de GI’s. In het eerste halfjaar van 2024 waren dit er 4 110.
Wanneer een OTS-maatregel wordt opgelegd, dan blijft het kind meestal thuis wonen. Soms zijn de zorgen over het kind echter zo ernstig dat het beter is als het kind ergens anders gaat wonen en wordt er door de rechter ook een machtiging uithuisplaatsing (MUHP) opgelegd. Niet alle door de rechter opgelegde machtigingen worden in de praktijk ook ten uitvoer gelegd. Een MUHP vervalt als deze niet binnen drie maanden wordt uitgevoerd. Het is niet bekend hoeveel machtigingen niet worden uitgevoerd.
In het eerste halfjaar van 2025 waren er 7 340 jeugdigen over wie de rechter een MUHP heeft uitgesproken. Over 2 060 jongeren werd in het eerste halfjaar van 2025 een nieuwe MUHP uitgesproken (figuur 5.4). Bij 1 000 jongeren ging het bij de start van de MUHP om een voorlopige OTS en dus om een spoedmachtiging uithuisplaatsing. Van 2 200 jongeren liep de opgelegde MUHP af in het eerste halfjaar 2025.
| Instroom (Aantal) | Uitstroom (Aantal) | |
|---|---|---|
| 1e halfjaar 2022 | 2065 | 2405 |
| 1e halfjaar 2023 | 2070 | 2225 |
| 1e halfjaar 2024 | 2020 | 2105 |
| 1e halfjaar 2025* | 2060 | 2200 |
In het eerste halfjaar van 2025 zijn 4 290 huiselijk geweldzaken ingestroomd bij het Openbaar Ministerie (OM), een stijging van 1 procent ten opzichte van het eerste halfjaar van 2024. Van deze huiselijk geweldzaken is 79 procent ingestroomd via Zorgvuldig Snel Maatwerk (ZSM); dit is een procentpunt meer ten opzichte van het eerste halfjaar van 2024. Het doel van deze werkwijze is om zorgvuldig, snel en op maat te reageren op criminaliteit. De essentie is dat in elke zaak maatwerk wordt geleverd via een aanpak die recht doet aan de belangen van de verdachte, het slachtoffer en de maatschappij. Daarbij is snelheid een belangrijk element: verdachten en slachtoffers weten snel waar ze aan toe zijn.
In het eerste halfjaar van 2025 zijn 4 355 huiselijk geweldzaken uitgestroomd bij het OM; dit is een afname van 2 procent ten opzichte van het eerste halfjaar van 2024. In 61 procent van deze zaken besloot het OM de zaak voor de rechter te brengen (beoordeling dagvaarden), een daling van 2 procentpunt ten opzichte van het eerste halfjaar van 2024, in welke periode in totaal 4 460 huiselijk geweld zaken zijn uitgestroomd bij het OM (zie figuur 5.5).
| Categories1 | Beoordeling dagvaarden (aantal) | OM-strafbeschikking / OM-transactie (aantal) | Onvoorwaardelijk sepot (aantal) | Overig (aantal) | Voorwaardelijk sepot (aantal) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1e halfjaar 2022 | 2610 | 150 | 1285 | 15 | 425 |
| 2e halfjaar 2022 | 2650 | 165 | 1285 | 0 | 445 |
| 1e halfjaar 2023 | 2715 | 170 | 1280 | 0 | 355 |
| 2e halfjaar 2023 | 2630 | 150 | 1175 | 0 | 340 |
| 1e halfjaar 2024 | 2815 | 160 | 1170 | 0 | 315 |
| 2e halfjaar 2024 | 2660 | 205 | 1130 | 15 | 345 |
| 1e halfjaar 2025 | 2640 | 230 | 1120 | 0 | 360 |
In het eerste halfjaar van 2025 heeft de rechter in eerste aanleg een eindvonnis uitgesproken in 2 655 zaken waarin huiselijk geweld ten laste is gelegd. In dezelfde zaak kunnen meerdere feiten ten laste zijn gelegd. Hoewel de feiten los worden beoordeeld, heeft het eindvonnis betrekking op de hele zaak. Hierdoor hoeft het eindvonnis geen betrekking te hebben op het huiselijk geweld; een schuldigverklaring kan dus voor een ander feit zijn dan huiselijk geweld. In 79 procent van de zaken is een schuldigverklaring uitgesproken en in 8 procent een vrijspraak, in het eerste halfjaar 2024 was dit vergelijkbaar met respectievelijk 77 en 8 procent. In de overige 335 zaken in het eerste halfjaar van 2025 is een ander eindvonnis uitgesproken, dit betreft onder andere gevoegde zaken, dagvaarding nietig, OM niet ontvankelijk en ontslag van rechtsvervolging.
In het eerste halfjaar van 2025 waren er 990 zaken waarin alleen huiselijk geweld bewezen is verklaard, dit is een toename van 5 procent ten opzichte van het eerste halfjaar 2024. Deze zaken kunnen dus één of meerdere huiselijk geweldfeiten betreffen per zaak, maar géén feiten van een andere aard. Bij deze zaken kan dus met zekerheid gezegd worden dat de straf is opgelegd voor huiselijk geweld. In één zaak kunnen meerdere straffen worden opgelegd. In 630 van de huiselijk geweldzaken is een taakstraf opgelegd (in het eerste halfjaar 2025 betrof dit nagenoeg alleen werkstraffen), al dan niet (deels) voorwaardelijk. In 515 zaken is een vrijheidsstraf opgelegd en in 75 zaken een geldboete, zie figuur 5.6. In 350 zaken is daarnaast ook een schadevergoeding opgelegd en in 15 gevallen een terbeschikkingstelling (TBS).
| categories1 | Geldboete (aantal opgelegde straffen) | Taakstraf (aantal opgelegde straffen) | Vrijheidsstraf (aantal opgelegde straffen) |
|---|---|---|---|
| 1e halfjaar 2022 | 130 | 1175 | 790 |
| 2e halfjaar 2022 | 90 | 800 | 630 |
| 1e halfjaar 2023 | 105 | 695 | 555 |
| 2e halfjaar 2023 | 70 | 585 | 470 |
| 1e halfjaar 2024 | 65 | 595 | 495 |
| 2e halfjaar 2024 | 90 | 625 | 515 |
| 1e halfjaar 2025 | 75 | 630 | 515 |
Soms treft de politie of Veilig Thuis bij mensen thuis een dreigende situatie aan, maar zijn er (nog) geen strafbare feiten gepleegd. De politie kan dan niet iemand aanhouden of vervolgen. Met een tijdelijk huisverbod (THV) bestaat toch de mogelijkheid om in zo’n situatie in te grijpen. Daarmee zijn partner, kinderen en/of andere huisgenoten veiliger. Tijdens de periode van het tijdelijk huisverbod mag de pleger het huis niet betreden en geen contact opnemen met de partner en/of de kinderen. De burgemeester legt dit tijdelijk huisverbod op. Het verbod kan uitsluitend worden opgelegd aan een meerderjarig persoon voor een periode van tien dagen en het kan verlengd worden tot ten hoogste vier weken.
In het eerste halfjaar van 2025 werden per 100 duizend inwoners ongeveer 10 tijdelijke huisverboden aangevraagd, waarvan er iets minder dan 8 ook werden opgelegd (figuur 5.7). Zes jaar daarvoor kwam het opleggen van een tijdelijk huisverbod iets vaker voor: in het eerste halfjaar van 2019 werden ongeveer 9 tijdelijke huisverboden opgelegd per 100 duizend inwoners. Uit figuur 5.8 is op te maken dat het tijdelijk huisverbod regelmatig wordt verlengd. In het eerste halfjaar van 2025 duurde 35 procent van de opgelegde tijdelijke huisverboden niet langer dan 10 dagen. De meerderheid van de opgelegde tijdelijke huisverboden (57 procent) duurde uiteindelijk 25 tot 28 dagen.
| Rijlabels | THV opgelegd (Aantal) | THV niet opgelegd (Aantal) |
|---|---|---|
| 1e halfjaar 2022 | 8,2 | 1,7 |
| 2e halfjaar 2022 | 8,4 | 1,8 |
| 1e halfjaar 2023 | 8,4 | 1,7 |
| 2e halfjaar 2023 | 7,7 | 1,3 |
| 1e halfjaar 2024 | 8,1 | 1,4 |
| 2e halfjaar 2024 | 8 | 1,5 |
| 1e halfjaar 2025 | 8,4 | 1,4 |
| 0 t/m 10 dagen (%) | 10 t/m 25 dagen (%) | 25 t/m 28 dagen (%) | |
|---|---|---|---|
| 1e halfjaar 2022 | 37,7 | 9,2 | 53 |
| 2e halfjaar 2022 | 38,4 | 9 | 52,7 |
| 1e halfjaar 2023 | 36,8 | 8,7 | 54,5 |
| 2e halfjaar 2023 | 36,7 | 11 | 52,3 |
| 1e halfjaar 2024 | 40,6 | 9,4 | 50 |
| 2e halfjaar 2024 | 37,8 | 9,6 | 52,6 |
| 1e halfjaar 2025 | 34,7 | 8,8 | 56,6 |