Psycho-sociale arbeidsbelasting werknemers; beroep

Psycho-sociale arbeidsbelasting werknemers; beroep

Beroep Perioden Werkdruk Erg snel werken (%) Werkdruk Heel veel werk doen (%) Werkdruk Extra hard werken (%) Zelfstandigheid in het werk Zelf beslissen (%) Zelfstandigheid in het werk Volgorde werkzaamheden bepalen (%) Zelfstandigheid in het werk Werktempo bepalen (%) Zelfstandigheid in het werk Oplossingen bedenken (%) Zelfstandigheid in het werk Verlof nemen (%) Zelfstandigheid in het werk Werktijden bepalen (%) Emotioneel belastend werk Emotioneel moeilijke werksituaties (%)
Totaal 2021 33,5 44,9 29,7 60,7 62,0 57,4 66,9 52,5 28,4 9,1
Beroepsniveau 1 (ISCO 2008) 2021 34,9 36,4 23,9 38,4 39,5 44,2 35,5 47,2 22,8 4,8
Beroepsniveau 2 (ISCO 2008) 2021 32,1 39,7 26,3 50,5 52,0 51,5 56,7 46,6 17,9 7,3
Beroepsniveau 3 (ISCO 2008) 2021 33,7 46,1 30,3 62,9 66,2 59,5 72,4 53,8 29,4 10,7
Beroepsniveau 4 (ISCO 2008) 2021 34,7 52,2 34,6 76,2 76,3 65,9 83,1 59,8 40,8 11,1
Beroepsniveau onbekend (ISCO 2008) 2021 29,9 36,9 25,4 38,5 43,3 48,6 37,0 43,9 25,2 10,7
01 Pedagogische beroepen 2021 29,2 52,6 38,1 57,3 49,6 40,8 70,5 16,8 11,6 10,5
011 Docenten 2021 30,9 57,2 41,3 61,0 53,3 42,0 74,6 15,0 12,3 11,4
0111 Docenten hoger onderwijs en hoog... 2021 25,2 49,5 36,6 75,2 69,3 58,1 77,9 32,9 34,6 9,0
0112 Docenten beroepsgerichte vakken ... 2021 29,4 49,9 35,3 66,5 44,1 44,0 77,2 12,3 8,6 11,2
0113 Docenten algemene vakken secunda... 2021 31,6 57,1 41,3 57,1 38,6 30,1 72,0 6,3 3,0 14,4
0114 Leerkrachten basisonderwijs 2021 33,2 64,1 46,8 50,0 48,0 32,4 70,0 4,2 2,1 11,3
0115 Onderwijskundigen en overige doc... 2021 31,5 53,4 36,2 75,4 77,5 66,3 85,4 37,6 29,3 10,0
012 Sportinstructeurs 2021 . . . . . . . . . .
013 Leidsters kinderopvang en onderwi. 2021 26,8 42,3 32,4 43,1 36,3 35,2 58,0 20,0 7,4 7,8
0131 Leidsters kinderopvang en onderw... 2021 26,8 42,3 32,4 43,1 36,3 35,2 58,0 20,0 7,4 7,8
02 Creatieve en taalkundige beroepen 2021 30,6 42,5 28,1 70,8 70,0 63,6 76,8 59,0 32,4 6,8
021 Auteurs en kunstenaars 2021 29,5 43,6 30,0 69,7 74,3 66,3 76,1 57,8 35,4 7,3
022 Vakspecialisten op artistiek en c. 2021 31,6 41,4 26,3 71,9 65,7 61,0 77,5 60,3 29,3 6,2
03 Commerciële beroepen 2021 35,0 43,2 29,2 57,0 62,3 58,3 62,3 55,6 26,9 5,9
031 Adviseurs marketing, public relat. 2021 33,5 49,7 31,4 81,8 88,2 77,6 85,3 73,6 41,0 6,9
0311 Adviseurs marketing, public rela... 2021 33,5 49,7 31,4 81,8 88,2 77,6 85,3 73,6 41,0 6,9
032 Vertegenwoordigers en inkopers 2021 35,0 50,5 32,9 81,5 85,8 80,7 82,8 71,6 42,2 7,3
0321 Vertegenwoordigers en inkopers 2021 35,0 50,5 32,9 81,5 85,8 80,7 82,8 71,6 42,2 7,3
033 Verkopers 2021 35,6 38,6 27,3 40,4 45,6 44,5 47,7 44,0 17,1 5,0
0331 Winkeliers en teamleiders detail... 2021 43,3 56,7 38,2 57,1 67,4 57,8 75,4 44,8 25,9 6,7
0332 Verkoopmedewerkers detailhandel 2021 33,1 34,8 24,7 36,7 41,6 41,2 42,9 41,5 13,2 5,0
0333 Kassamedewerkers 2021 29,1 22,9 18,1 16,4 17,2 28,6 23,4 42,5 23,0 2,7
0334 Callcentermedewerkers outbound e... 2021 40,5 45,1 31,9 52,6 57,5 53,0 55,0 50,6 16,9 5,2
04 Bedrijfseconomische en administrat... 2021 33,4 44,4 28,3 69,9 76,7 69,8 72,0 62,9 38,2 6,6
041 Specialisten bedrijfsbeheer en ad. 2021 35,2 50,0 31,9 83,2 87,1 77,1 84,7 73,1 53,1 7,4
0411 Accountants 2021 38,4 52,4 33,6 82,3 85,8 76,0 82,6 70,3 51,7 7,3
0412 Financieel specialisten en economen 2021 33,8 47,5 32,9 76,4 82,0 74,1 78,6 70,7 50,8 6,5
0413 Bedrijfskundigen en organisatiea. 2021 32,7 48,9 30,4 88,1 89,9 81,1 88,7 76,3 56,0 6,8
0414 Beleidsadviseurs 2021 36,0 50,3 30,6 86,6 91,6 76,6 89,7 77,7 61,8 6,6
0415 Specialisten personeels- en loop. 2021 36,1 51,2 32,7 79,9 85,2 75,2 82,3 69,6 44,8 10,0
042 Vakspecialisten bedrijfsbeheer en... 2021 35,2 46,8 29,5 75,0 82,3 74,3 77,2 67,6 41,0 6,5
0421 Boekhouders 2021 32,1 41,8 27,7 72,6 79,7 72,4 73,9 68,4 43,0 5,1
0422 Zakelijke dienstverleners 2021 38,2 49,8 35,3 76,1 80,7 71,5 82,6 66,1 42,2 10,3
0423 Directiesecretaresses 2021 35,9 48,9 27,6 76,2 85,3 77,5 76,6 67,9 38,8 5,3
043 Administratief personeel 2021 31,5 40,1 25,5 59,7 68,0 63,4 62,2 54,6 27,8 6,2
0431 Administratief medewerkers 2021 27,3 35,4 22,5 63,2 72,4 69,6 57,0 57,2 33,2 3,7
0432 Secretaresses 2021 28,9 37,1 21,1 64,2 77,6 69,0 52,9 59,9 25,5 3,8
0433 Receptionisten en telefonisten 2021 37,3 41,9 28,2 41,4 48,8 44,5 58,9 42,4 18,6 8,8
0434 Boekhoudkundig medewerkers 2021 24,8 36,2 21,2 70,8 82,5 78,3 64,0 65,6 40,1 3,7
0435 Transportplanners en logistiek m. 2021 35,9 46,2 29,9 63,4 68,2 62,2 70,4 53,9 22,4 8,8
05 Managers 2021 47,2 63,2 45,7 89,0 90,4 82,9 92,8 70,0 54,2 9,5
051 Algemeen directeuren 2021 46,5 62,3 48,5 95,5 94,1 90,3 96,2 79,5 77,3 8,8
0511 Algemeen directeuren 2021 46,5 62,3 48,5 95,5 94,1 90,3 96,2 79,5 77,3 8,8
052 Managers op administratief en com... 2021 45,1 63,4 43,4 93,2 93,6 88,0 93,4 78,1 58,3 8,6
0521 Managers zakelijke en administra. 2021 45,3 63,8 43,3 93,3 93,7 87,9 92,4 77,1 59,5 8,0
0522 Managers verkoop en marketing 2021 44,9 62,9 43,6 92,9 93,3 88,0 94,6 79,5 56,8 9,5
053 Managers productie en gespecialis... 2021 48,3 65,1 45,5 90,1 91,6 82,5 93,8 66,7 49,6 9,8
054 Managers horeca, detailhandel en. 2021 49,5 58,8 47,5 71,6 77,3 66,5 86,0 49,2 34,4 10,3
055 Managers z.n.d. 2021 . . . . . . . . . .
06 Openbaar bestuur, veiligheid en ju. 2021 29,2 43,8 27,4 61,2 66,5 58,5 72,9 54,7 36,3 12,8
061 Overheidsambtenaren en -bestuurders 2021 31,1 47,9 27,1 70,2 79,7 70,3 74,9 72,1 54,4 8,9
0611 Overheidsbestuurders 2021 . . . . . . . . . .
0612 Overheidsambtenaren 2021 26,7 42,7 23,1 66,8 76,7 68,8 70,3 71,1 52,3 8,5
062 Juristen 2021 43,9 63,8 43,5 79,2 87,8 69,7 88,2 68,0 48,7 10,8
0621 Juristen 2021 43,9 63,8 43,5 79,2 87,8 69,7 88,2 68,0 48,7 10,8
063 Beveiligingswerkers 2021 22,1 33,2 21,5 47,5 48,6 45,4 65,6 36,7 18,0 16,5
0631 Politie-inspecteurs 2021 . . . . . . . . . .
0632 Politie en brandweer 2021 26,3 41,3 28,0 53,4 51,4 45,9 76,8 35,7 19,1 27,4
0633 Beveiligingspersoneel 2021 16,0 24,6 16,8 41,7 45,5 47,4 53,0 38,2 18,1 10,2
0634 Militaire beroepen 2021 . . . . . . . . . .
07 Technische beroepen 2021 30,0 42,8 24,9 65,2 63,0 61,5 71,3 62,3 24,0 5,4
071 Ingenieurs en onderzoekers wis. 2021 29,1 46,0 27,1 79,1 78,8 70,3 84,6 75,2 50,4 6,2
0711 Biologen en natuurwetenschappers 2021 25,1 44,2 27,1 79,2 78,9 72,4 84,5 78,3 57,1 4,8
0712 Ingenieurs (geen elektrotechniek) 2021 28,1 44,5 25,9 79,2 78,7 70,5 83,9 74,5 50,4 6,6
0713 Elektrotechnisch ingenieurs 2021 . . . . . . . . . .
0714 Architecten 2021 39,1 54,2 34,4 76,1 78,6 66,4 85,2 69,7 43,3 7,6
072 Vakspecialisten natuur en techniek 2021 28,6 45,1 25,3 72,7 72,4 66,0 78,0 64,2 26,0 5,8
0721 Technici bouwkunde en natuur 2021 27,8 45,1 24,1 75,8 75,1 69,2 79,2 71,6 34,6 5,2
0722 Productieleiders industrie en bouw 2021 33,4 50,8 29,6 79,1 79,7 69,9 84,7 58,1 18,5 7,4
0723 Procesoperators 2021 . . . . . . . . . .
073 Bouwarbeiders 2021 31,1 41,8 24,7 64,2 62,6 60,7 73,8 59,1 9,4 3,0
0731 Bouwarbeiders ruwbouw 2021 . . . . . . . . . .
0732 Timmerlieden 2021 31,7 40,0 24,1 62,2 57,2 55,1 72,0 62,0 6,9 2,3
0733 Bouwarbeiders afbouw 2021 . . . . . . . . . .
0734 Loodgieters en pijpfitters 2021 . . . . . . . . . .
0735 Schilders en metaalspuiters 2021 . . . . . . . . . .
074 Metaalarbeiders, machinemonteurs 2021 25,2 36,2 21,5 63,2 57,2 61,2 71,6 58,6 12,9 4,0
0741 Metaalbewerkers en constructiewe. 2021 . . . . . . . . . .
0742 Lassers en plaatwerkers 2021 . . . . . . . . . .
0743 Automonteurs 2021 31,4 38,4 25,0 62,3 58,3 56,0 76,1 50,6 8,3 4,8
0744 Machinemonteurs 2021 19,3 29,7 18,3 70,1 60,9 66,7 73,3 61,6 17,2 2,8
075 Voedselverwerkende beroepen en ov... 2021 40,8 44,8 27,1 52,0 50,7 51,4 55,6 53,2 12,4 6,5
076 Elektriciens en elektronicamonteurs 2021 21,6 38,0 22,1 71,1 64,1 62,8 78,4 60,2 9,2 3,4
0761 Elektriciens en elektronicamonteurs 2021 21,6 38,0 22,1 71,1 64,1 62,8 78,4 60,2 9,2 3,4
077 Productiemachinebedieners en asse... 2021 36,3 43,1 26,0 37,6 35,2 43,8 43,1 46,7 9,0 7,5
0771 Productiemachinebedieners 2021 39,4 46,2 27,6 39,3 34,2 42,9 47,2 43,5 8,0 8,7
0772 Assemblagemedewerkers 2021 . . . . . . . . . .
078 Hulpkrachten bouw en industrie 2021 36,5 43,0 21,3 31,3 26,1 44,8 28,8 50,5 13,2 6,9
0781 Hulpkrachten bouw en industrie 2021 36,5 43,0 21,3 31,3 26,1 44,8 28,8 50,5 13,2 6,9
08 ICT beroepen 2021 23,3 39,2 22,4 78,9 77,2 71,7 86,1 75,2 48,1 5,3
081 Specialisten ICT 2021 22,6 39,2 22,3 81,2 78,4 73,6 87,5 76,7 51,2 4,9
0811 Software- en applicatieontwikkel. 2021 22,4 37,9 21,1 80,8 76,3 71,9 87,3 78,1 51,7 5,1
0812 Databank- en netwerkspecialisten 2021 23,1 43,2 26,0 82,6 85,1 78,9 88,5 72,1 49,7 4,5
082 Vakspecialisten ICT 2021 28,8 39,1 22,9 62,9 69,3 58,6 76,2 64,3 26,1 7,8
Bron: CBS/TNO ©,
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat gegevens over de psychosociale arbeidsbelasting (PSA) van de Nederlandse werknemer van 15 tot 75 jaar, naar beroepsniveau en beroepsrichting. In de tabel worden cijfers gepresenteerd over werkdruk, zelfstandigheid in het werk, emotioneel belastend werk, psychische vermoeidheid door het werk en slachtofferschap op het werk.

Gegevens beschikbaar vanaf: 2014.

Status van de cijfers:
Cijfers in deze tabel zijn definitief.

Wijzigingen per 20 april 2022
De jaarcijfers voor 2021 zijn toegevoegd.

Wijzigingen per 20 april 2021
Er is een verbetering doorgevoerd in de naamgeving van één onderwerp. Dit wordt voortaan aangeduid als ‘Psychische vermoeidheid door het werk’. Tot 2021 werd dit nog aangeduid als ‘Burn-out klachten’.

Wijzigingen per 31 juli 2020
In de Beroepenindeling ROA-CBS 2014 (BRC2014) is een wijziging doorgevoerd. In de nieuwe versie van de BRC2014 wordt beroepsgroep ‘0551 Managers z.n.d.’ niet langer ingedeeld bij beroepsniveau ‘onbekend’, maar bij beroepsniveau 4. Hierdoor zijn de uitkomsten van beroepsniveau ‘onbekend’ en beroepsniveau 4 gewijzigd voor de jaren 2014 tot en met 2018.

Wijzigingen per 29 augustus 2019
De cijfers behorende bij de categorie 'beroepsniveau onbekend' waren voor 2014 onjuist. Voor 2015 tot en met 2017 waren deze onterecht als onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim weergeven. Dit is gecorrigeerd.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
In mei verschijnen de cijfers over het voorafgaande jaar.

Toelichting onderwerpen

Werkdruk
Er is sprake van werkdruk op het moment dat de balans tussen de werkbelasting en de belastbaarheid van de werknemer verstoord is. Werkdruk treedt dus op als men het werk niet binnen de gestelde tijd af kan krijgen of niet meer aan de gestelde eisen kan voldoen.
Erg snel werken
Enquêtevraag: Moet u erg snel werken?
Antwoordcategorieën:
Altijd.
Vaak.
Soms.
Nooit.
Cijfer betreft het percentage werknemers met antwoordcategorieën Altijd + Vaak.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Heel veel werk doen
Enquêtevraag: Moet u heel veel werk doen?
Antwoordcategorieën:
Altijd.
Vaak.
Soms.
Nooit.
Cijfer betreft het percentage werknemers met antwoordcategorieën Altijd + Vaak.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Extra hard werken
Enquêtevraag: Moet u extra hard werken om iets af te krijgen?
Antwoordcategorieën:
Altijd.
Vaak.
Soms.
Nooit.
Cijfer betreft het percentage werknemers met antwoordcategorieën Altijd + Vaak.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Zelfstandigheid in het werk
Zelfstandigheid in het werk. Bijvoorbeeld zelfstandig beslissen hoe het werk wordt uitgevoerd, zelf de volgorde van werkzaamheden bepalen of zelf het werktempo bepalen.
Zelf beslissen
Enquêtevraag: Kunt u zelf beslissen hoe u uw werk uitvoert?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Volgorde werkzaamheden bepalen
Enquêtevraag: Bepaalt u zelf de volgorde van uw werkzaamheden?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Werktempo bepalen
Enquêtevraag: Kunt u zelf uw werktempo bepalen?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Oplossingen bedenken
Enquêtevraag: Moet u in uw werk zelf oplossingen bedenken om bepaalde dingen te doen?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Verlof nemen
Enquêtevraag: Kunt u verlof opnemen wanneer u dat wilt?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Werktijden bepalen
Enquêtevraag: Kunt u zelf bepalen op welke tijden u werkt?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Emotioneel belastend werk
Emotioneel belastend werk, bijvoorbeeld doordat er emotioneel moeilijke situaties zijn op het werk of het werk emotioneel veeleisend is.
Emotioneel moeilijke werksituaties
Enquêtevraag: Brengt uw werk u in emotioneel moeilijke situaties?
Antwoordcategorieën:
Nooit.
Soms.
Vaak.
Altijd.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Vaak en altijd.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.