Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) werknemers; bedrijfstak

Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) werknemers; bedrijfstak

Bedrijfstakken/branches (SBI 2008) Perioden Werkdruk Erg snel werken (%) Werkdruk Heel veel werk doen (%) Werkdruk Extra hard werken (%) Zelfstandigheid in het werk Zelf beslissen (%) Zelfstandigheid in het werk Volgorde werkzaamheden bepalen (%) Zelfstandigheid in het werk Werktempo bepalen (%) Zelfstandigheid in het werk Oplossingen bedenken (%) Zelfstandigheid in het werk Verlof nemen (%) Zelfstandigheid in het werk Werktijden bepalen (%) Emotioneel belastend werk Emotioneel moeilijke werksituaties (%)
A-U Alle economische activiteiten 2021 33,5 44,9 29,7 60,7 62,0 57,4 66,9 52,5 28,4 9,1
A Landbouw, bosbouw en visserij 2021 30,4 34,9 18,8 51,0 50,2 60,2 51,7 62,6 28,5 4,9
B-F Nijverheid en energie 2021 30,8 44,0 26,3 68,6 69,0 66,8 72,3 64,7 25,8 5,8
B-E Nijverheid (geen bouw) en energie 2021 30,3 43,9 26,5 65,7 66,5 65,8 69,0 63,1 26,3 6,5
B Delfstoffenwinning 2021 . . . . . . . . . .
C Industrie 2021 30,7 43,7 26,7 64,5 65,3 65,0 68,0 62,4 25,0 6,7
10-12 Voedings-, genotmiddelenindustrie 2021 40,7 49,4 32,8 54,5 56,5 54,3 64,2 50,6 18,4 7,3
13-15 Textiel-, kleding-, lederindustrie 2021 34,9 53,4 26,5 57,4 59,4 59,9 53,4 58,5 23,3 6,6
16-18 Hout-, papier-, grafische industr. 2021 36,6 46,6 27,0 64,0 62,9 63,5 69,4 60,8 18,9 5,1
19 Aardolie-industrie 2021 . . . . . . . . . .
20 Chemische industrie 2021 27,3 44,4 29,8 69,3 74,5 69,8 75,7 68,1 29,5 9,1
21 Farmaceutische industrie 2021 35,5 45,5 27,9 58,0 59,2 57,6 64,8 64,5 37,0 3,7
22-23 Kunststof- en bouwmateriaalindustr 2021 33,5 47,8 30,6 70,8 68,6 67,4 72,5 68,4 26,0 5,1
24-25 Basismetaal, metaalprod.-industrie 2021 28,5 43,3 24,3 69,3 68,3 70,5 73,2 64,6 24,1 6,5
26 Elektrotechnische industrie 2021 . . . . . . . . . .
27 Elektrische apparatenindustrie 2021 35,2 45,1 26,0 68,4 64,1 61,9 72,1 69,3 31,7 3,3
28 Machine-industrie 2021 28,4 42,6 26,1 79,6 75,7 71,2 78,5 78,7 40,0 6,6
29-30 Transportmiddelenindustrie 2021 31,1 46,2 29,7 68,9 75,4 68,5 73,4 60,8 20,4 7,9
31-33 Overige industrie en reparatie 2021 21,2 33,6 19,5 55,7 58,9 64,5 55,6 56,1 18,0 7,1
D Energievoorziening 2021 24,7 46,2 24,0 77,0 78,5 73,5 81,3 72,4 49,2 5,5
35 Energiebedrijven 2021 24,7 46,2 24,0 77,0 78,5 73,5 81,3 72,4 49,2 5,5
E Waterbedrijven en afvalbeheer 2021 . . . . . . . . . .
F Bouwnijverheid 2021 32,1 44,3 25,7 76,2 75,6 69,5 81,0 68,9 24,4 3,8
G-N Commerciële dienstverlening 2021 35,2 43,0 29,1 58,6 60,3 58,0 63,2 55,9 30,8 6,5
G-I Handel, vervoer en horeca 2021 36,6 42,1 29,5 49,6 50,9 50,7 55,1 49,3 22,9 6,3
G Handel 2021 34,9 42,0 28,8 50,9 53,9 53,1 56,6 51,8 23,4 5,8
H Vervoer en opslag 2021 31,8 40,0 27,7 53,9 48,6 53,1 57,0 47,1 21,6 7,7
I Horeca 2021 50,3 45,0 34,8 38,6 41,1 37,6 45,8 41,6 22,9 6,5
J Informatie en communicatie 2021 26,6 40,5 23,8 79,0 76,8 71,6 83,4 70,6 43,6 6,0
58-60 Uitgeverijen, film,radio en t.v. 2021 28,6 42,2 25,5 72,2 72,0 65,9 73,1 58,3 31,0 4,4
61 Telecommunicatie 2021 . . . . . . . . . .
62-63 IT- en informatiedienstverlening 2021 25,9 40,1 23,3 80,0 77,4 72,8 85,1 72,7 45,8 6,5
K Financiële dienstverlening 2021 34,7 45,7 30,0 75,3 79,2 72,4 77,9 71,0 52,0 5,2
L Verhuur en handel van onroerend goed 2021 35,3 47,5 31,4 80,7 80,4 73,9 77,9 72,1 45,5 6,8
M-N Zakelijke dienstverlening 2021 35,0 44,6 29,5 64,5 67,6 63,5 68,6 59,5 36,0 7,4
M Specialistische zakelijke diensten 2021 35,4 47,7 30,9 74,3 77,1 69,2 78,5 69,1 46,1 6,6
69-71 Management- en technisch advies 2021 36,4 48,1 31,2 75,9 79,0 70,5 79,0 70,8 48,3 6,2
72 Research 2021 31,3 49,2 26,2 77,5 82,8 74,3 79,8 77,1 59,9 5,3
73-75 Reclame, design, overige diensten 2021 33,0 44,7 32,5 64,6 64,3 59,5 75,6 56,1 27,0 9,3
N Verhuur en overige zakelijke diensten 2021 34,6 41,5 28,0 54,6 58,1 57,7 58,5 49,8 25,8 8,1
O-U Niet-commerciële dienstverlening 2021 32,6 48,2 32,4 60,2 61,6 52,2 70,0 42,4 26,5 14,1
O-Q Overheid en zorg 2021 33,0 48,9 33,1 59,5 61,1 51,4 70,2 41,5 26,1 14,6
O Openbaar bestuur en overheidsdiensten 2021 27,6 42,7 25,3 72,7 77,1 68,6 77,9 68,7 49,0 8,9
P Onderwijs 2021 30,0 53,6 37,6 64,5 59,7 49,4 74,7 21,9 17,4 9,8
Q Gezondheids- en welzijnszorg 2021 36,5 49,7 34,7 51,9 54,8 44,7 65,1 37,4 19,7 18,9
86 Gezondheidszorg 2021 43,4 54,0 37,8 50,3 53,2 40,4 64,4 40,4 19,0 19,7
87-88 Verzorging en welzijn 2021 31,8 46,8 32,5 52,9 55,9 47,7 65,5 35,4 20,2 18,4
R-U Cultuur, recreatie, overige diensten 2021 28,5 40,7 25,8 67,8 66,6 61,2 67,8 51,5 30,5 8,4
R Cultuur, sport en recreatie 2021 29,3 38,6 25,5 63,9 65,1 58,2 67,7 49,8 28,1 5,8
S Overige dienstverlening 2021 31,6 45,5 27,9 70,3 67,4 61,7 67,9 54,2 32,5 9,9
T Huishoudens 2021 . . . . . . . . . .
U Extraterritoriale organisaties 2021 . . . . . . . . . .
Bron: © CBS, TNO
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat gegevens over de psychosociale arbeidsbelasting (PSA) van de Nederlandse werknemer van 15 tot 75 jaar, naar bedrijfstakken (SBI 2008). In de tabel worden cijfers gepresenteerd over werkdruk, zelfstandigheid in het werk, emotioneel belastend werk, psychische vermoeidheid door het werk en slachtofferschap op het werk.

Gegevens beschikbaar vanaf: 2014.

Status van de cijfers:
Cijfers in deze tabel zijn definitief.

Wijzigingen per 20 april 2022
De jaarcijfers voor 2021 zijn toegevoegd.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Uiterlijk in mei verschijnen de cijfers over het voorafgaande jaar.

Toelichting onderwerpen

Werkdruk
Er is sprake van werkdruk op het moment dat de balans tussen de werkbelasting en de belastbaarheid van de werknemer verstoord is. Werkdruk treedt dus op als men het werk niet binnen de gestelde tijd af kan krijgen of niet meer aan de gestelde eisen kan voldoen.
Erg snel werken
Enquêtevraag: Moet u erg snel werken?
Antwoordcategorieën:
Altijd.
Vaak.
Soms.
Nooit.
Cijfer betreft het percentage werknemers met antwoordcategorieën Altijd + Vaak.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Heel veel werk doen
Enquêtevraag: Moet u heel veel werk doen?
Antwoordcategorieën:
Altijd.
Vaak.
Soms.
Nooit.
Cijfer betreft het percentage werknemers met antwoordcategorieën Altijd + Vaak.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Extra hard werken
Enquêtevraag: Moet u extra hard werken om iets af te krijgen?
Antwoordcategorieën:
Altijd.
Vaak.
Soms.
Nooit.
Cijfer betreft het percentage werknemers met antwoordcategorieën Altijd + Vaak.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Zelfstandigheid in het werk
Zelfstandigheid in het werk. Bijvoorbeeld zelfstandig beslissen hoe het werk wordt uitgevoerd, zelf de volgorde van werkzaamheden bepalen of zelf het werktempo bepalen.
Zelf beslissen
Enquêtevraag: Kunt u zelf beslissen hoe u uw werk uitvoert?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Volgorde werkzaamheden bepalen
Enquêtevraag: Bepaalt u zelf de volgorde van uw werkzaamheden?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Werktempo bepalen
Enquêtevraag: Kunt u zelf uw werktempo bepalen?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Oplossingen bedenken
Enquêtevraag: Moet u in uw werk zelf oplossingen bedenken om bepaalde dingen te doen?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Verlof nemen
Enquêtevraag: Kunt u verlof opnemen wanneer u dat wilt?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Werktijden bepalen
Enquêtevraag: Kunt u zelf bepalen op welke tijden u werkt?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Emotioneel belastend werk
Emotioneel belastend werk, bijvoorbeeld doordat er emotioneel moeilijke situaties zijn op het werk of het werk emotioneel veeleisend is.
Emotioneel moeilijke werksituaties
Enquêtevraag: Brengt uw werk u in emotioneel moeilijke situaties?
Antwoordcategorieën:
Nooit.
Soms.
Vaak.
Altijd.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Vaak en altijd.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.