Milieubelastingen en -heffingen; nationale rekeningen

Milieubelastingen en -heffingen; nationale rekeningen

Betalingsplichtigen Perioden Totaal milieubelastingen en -heffingen (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Totale opbrengst milieubelastingen (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Mineralenheffingen (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen op milieugrondslag Totaal belastingen op milieugrondslag (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen op milieugrondslag Afvalstoffenbelasting (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen op milieugrondslag Brandstoffenbelasting (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen op milieugrondslag Energiebelasting (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen op milieugrondslag Emissierechten (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen op milieugrondslag Leidingwater- en grondwaterbelasting (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen op milieugrondslag Verpakkingenbelasting (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen op milieugrondslag Vliegbelasting (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen m.b.t. mobiliteit Totaal belastingen m.b.t. mobiliteit (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen m.b.t. mobiliteit Accijns op benzine en ov. minerale oliën (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen m.b.t. mobiliteit Belast. personenauto's en motorrijwielen (mln euro) Opbrengst milieubelastingen Belastingen m.b.t. mobiliteit Motorrijtuigenbelasting (mln euro)
Totaal betalingsplichtigen 2021* 28.468 23.187 8 8.001 241 1 6.962 408 320 0 69 15.178 7.662 1.484 6.032
A-U Alle economische activiteiten 2021* 11.046 9.970 8 4.349 235 1 3.552 408 133 0 20 5.613 3.426 1.021 1.166
A Landbouw, bosbouw en visserij 2021* 680 657 8 258 11 0 236 1 10 0 0 391 362 4 25
B-E Nijverheid (geen bouw) en energie 2021* 2.298 1.964 1.672 90 1 1.122 402 57 0 0 292 191 15 86
B Delfstoffenwinning 2021* 44 44 37 0 0 30 4 3 0 0 7 6 0 1
C Industrie 2021* 1.634 1.356 1.144 19 1 1.048 27 49 0 0 212 126 14 72
10-12 Voedings-, genotmiddelenindustrie 2021* 482 358 312 5 0 277 9 21 0 0 46 27 1 18
13-15 Textiel-, kleding-, lederindustrie 2021* 34 24 18 0 0 17 0 1 0 0 6 4 1 1
16-18 Hout-, papier-, grafische industr. 2021* 95 63 54 0 0 52 2 0 0 0 9 4 0 5
16 Houtindustrie 2021* 11 9 5 0 0 5 0 0 0 0 4 3 0 1
17 Papierindustrie 2021* 65 42 40 0 0 38 2 0 0 0 2 0 0 2
18 Grafische industrie 2021* 19 12 9 0 0 9 0 0 0 0 3 1 0 2
19 Aardolie-industrie 2021* 103 100 83 4 0 48 30 1 0 0 17 17 0 0
20-21 Chemie en farmaceutische industrie 2021* 323 285 271 4 0 227 28 12 0 0 14 10 0 4
20 Chemische industrie 2021* 291 260 247 4 0 207 28 8 0 0 13 9 0 4
21Farmaceutische industrie 2021* 32 25 24 0 0 20 0 4 0 0 1 1 0 0
22-23 Kunststof- en bouwmateriaalindustr 2021* 220 203 184 0 0 179 2 3 0 0 19 9 2 8
22 Rubber- en kunststofproductindustrie 2021* 120 112 104 0 0 102 0 2 0 0 8 5 1 2
23 Bouwmaterialenindustrie 2021* 100 91 80 0 0 77 2 1 0 0 11 4 1 6
24-25 Basismetaal, metaalprod.-industrie 2021* 134 116 82 4 1 113 -44 8 0 0 34 21 3 10
24 Basismetaalindustrie 2021* -3 -12 -16 1 1 20 -44 6 0 0 4 4 0 0
25 Metaalproductenindustrie 2021* 137 128 98 3 0 93 0 2 0 0 30 17 3 10
26-27 Elektrische en elektron. Industrie 2021* 39 34 31 2 0 28 0 1 0 0 3 1 1 1
28 Machine-industrie 2021* 76 66 52 0 0 51 0 1 0 0 14 6 2 6
29-30 Transportmiddelenindustrie 2021* 54 45 31 0 0 31 0 0 0 0 14 8 0 6
31-33 Overige industrie en reparatie 2021* 74 62 26 0 0 25 0 1 0 0 36 19 4 13
D Energievoorziening 2021* 414 388 376 2 0 0 371 3 0 0 12 10 0 2
E Waterbedrijven en afvalbeheer 2021* 206 176 115 69 0 44 0 2 0 0 61 49 1 11
F Bouwnijverheid 2021* 647 615 105 2 0 97 1 5 0 0 510 408 29 73
41 Algemene bouw en projectontwikkeling 2021* 163 154 32 0 0 31 0 1 0 0 122 91 9 22
42 Grond-, water- en wegenbouw 2021* 118 114 18 0 0 15 1 2 0 0 96 89 3 4
43 Gespecialiseerde bouw 2021* 366 347 55 2 0 51 0 2 0 0 292 228 17 47
G-I Handel, vervoer en horeca 2021* 3.150 2.899 1.017 26 0 961 3 19 0 8 1.882 1.515 135 232
G Handel 2021* 1.467 1.285 602 20 0 570 2 9 0 1 683 455 124 104
45 Autohandel en -reparatie 2021* 254 247 89 0 0 88 0 1 0 0 158 59 70 29
46 Groothandel en handelsbemiddeling 2021* 715 622 235 17 0 208 2 7 0 1 387 300 41 46
47 Detailhandel (niet in auto's) 2021* 498 416 278 3 0 274 0 1 0 0 138 96 13 29
H Vervoer en opslag 2021* 1.339 1.304 142 3 0 129 1 2 0 7 1.162 1.038 7 117
49 Vervoer over land 2021* 982 974 24 0 0 23 0 1 0 0 950 848 4 98
50 Vervoer over water 2021* 22 22 2 0 0 1 0 1 0 0 20 19 1 0
51 Vervoer door de lucht 2021* 8 7 7 0 0 0 4 0 0 3 0 0 0 0
52 Opslag, dienstverlening voor vervoer 2021* 271 251 94 1 0 93 -3 0 0 3 157 143 2 12
53 Post en koeriers 2021* 56 50 15 2 0 12 0 0 0 1 35 28 0 7
I Horeca 2021* 344 310 273 3 0 262 0 8 0 0 37 22 4 11
J Informatie en communicatie 2021* 193 174 91 4 0 85 0 2 0 0 83 67 6 10
K Financiële dienstverlening 2021* 236 194 68 6 0 58 0 4 0 0 126 102 8 16
L Verhuur en handel van onroerend goed 2021* 201 170 83 3 0 77 0 3 0 0 87 61 18 8
M-N Zakelijke dienstverlening 2021* 2.108 2.026 236 21 0 197 0 9 0 9 1.790 421 757 612
M Specialistische zakelijke diensten 2021* 414 369 155 17 0 129 0 7 0 2 214 168 13 33
N Verhuur en overige zakelijke diensten 2021* 1.694 1.657 81 4 0 68 0 2 0 7 1.576 253 744 579
O-Q Overheid en zorg 2021* 1.126 901 583 70 0 491 1 18 0 3 318 184 42 92
O Openbaar bestuur en overheidsdiensten 2021* 405 301 162 57 0 98 0 6 0 1 139 76 15 48
P Onderwijs 2021* 253 217 131 2 0 125 0 3 0 1 86 61 7 18
Q Gezondheids- en welzijnszorg 2021* 468 383 290 11 0 268 1 9 0 1 93 47 20 26
R-U Cultuur, recreatie, overige diensten 2021* 407 370 236 2 0 228 0 6 0 0 134 115 7 12
R Cultuur, sport en recreatie 2021* 178 153 93 1 0 89 0 3 0 0 60 56 1 3
S Overige dienstverlening 2021* 229 217 143 1 0 139 0 3 0 0 74 59 6 9
T Huishoudens 2021* 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
U Extraterritoriale organisaties 2021* .
Totaal particuliere huishoudens 2021* 17.369 13.169 3.639 6 0 3.398 0 186 0 49 9.530 4.205 459 4.866
Totaal niet-ingezetenen 2021* 53 48 13 0 0 12 0 1 0 0 35 31 4 0
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Ter ondersteuning en financiering van het milieubeleid zijn door de overheid diverse belastingen en heffingen ingesteld. Deze tabel geeft een overzicht van de opbrengsten van de milieubelastingen en milieuheffingen.
De opbrengsten van de milieubelastingen en milieuheffingen kunnen worden onderverdeeld naar betalingsplichtige. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in particuliere huishoudens, bedrijfstakken en niet-ingezetenen die de belastingen betalen.
De hierboven genoemde opbrengsten van de milieubelastingen en -heffingen worden in volgende grootheden weergegeven:
- Waarde in werkelijke prijzen, mln euro

De tabel maakt deel uit van de milieurekeningen. De milieurekeningen kwantificeren de relatie tussen economie en milieu. Om tot een consistente statistische beschrijving te komen van deze relatie sluiten de milieurekeningen aan op de classificaties, definities en de revisiestrategie van de nationale rekeningen. Hierdoor wijken milieucijfers uit de milieurekeningen in een aantal gevallen af van de milieucijfers elders op CBS-website.

Gegevens beschikbaar vanaf: 1995

Status van de cijfers:
De meest recente jaren 2020 en 2021 hebben de status voorlopig, de verslagjaren 1995-2019 hebben de status definitief.

Wijzigingen per 21 november 2022:
Cijfers over 2021 zijn toegevoegd. De emissierechten worden nu in een aparte kolom weergegeven en niet bij de energiebelasting opgeteld zoals voorheen.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Nieuwe cijfers worden jaarlijks gepubliceerd rond oktober.

Toelichting onderwerpen

Totaal milieubelastingen en -heffingen
Opbrengst milieubelastingen
Belastingen die het afremmen van milieubelastende activiteiten beogen via een verhoging van de prijs. De opbrengsten van deze belastingen gaan naar de algemene middelen van de overheid en worden dus niet speciaal gebruikt voor de financiering van milieumaatregelen. Voorbeelden van milieubelastingen zijn accijnzen op benzine, motorrijtuigenbelasting, energiebelasting en belastingen op personenauto's en motorrijwielen (BPM).
Totale opbrengst milieubelastingen
Belastingen op milieugrondslag
Verzamelnaam voor de volgende productgebonden belastingen: belastingen op grondwater, leidingwater, afvalstoffen, brandstoffen, energie, verpakkingen en vliegtuigpassagiers. Deze belastingen zijn onderdeel van de Wet belastingen op milieugrondslag.
Totaal belastingen op milieugrondslag
Afvalstoffenbelasting
De afvalstoffenbelasting wordt geheven over afval dat wordt gestort. De belasting heeft tot doel te stimuleren dat afval vanuit milieuperspectief op een zo goed mogelijke manier wordt verwerkt. De afvalstoffenbelasting is een productgebonden belasting en maakt deel uit van de door het rijk geheven belastingen op milieugrondslag.
Brandstoffenbelasting
Belasting die is verschuldigd door personen die kolen winnen, produceren, of importeren, en deze vervolgens gebruiken als brandstof of aan anderen leveren. Het doel van de belasting is het tegengaan van milieuvervuiling en het terugdringen van energiegebruik. Er is geen brandstoffenbelasting verschuldigd voor kolen die gebruikt worden om elektriciteit op te wekken.
Met ingang van 2004 is deze belasting grotendeels opgenomen in de energiebelasting en de accijns op minerale oliën. Voor kolen blijft de brandstoffenbelasting bestaan. De brandstoffenbelasting is een productgebonden belasting en maakt deel uit van de door het rijk geheven belastingen op milieugrondslag.
Energiebelasting
Belasting die wordt geheven over het verbruik van energie (aardgas, elektriciteit en bepaalde minerale oliën). De energiebelasting is een productgebonden belasting en maakt deel uit van de door het rijk geheven belastingen op milieugrondslag. Energiebelasting is met ingang van 2004 de nieuwe naam voor de regulerende energiebelasting (REB). De brandstoffenbelasting is met ingang van 2004 grotendeels opgenomen in de energiebelasting.
Emissierechten
Emissierechten bestaan uit veilinginkomsten van de overheid voor het Europese systeem van CO2-emissiehandel (EU ETS). Bedrijven met veel CO2-emissies in Nederland zijn verplicht om aan het EU ETS mee te doen en moeten voor elke ton CO2 uitstoot een emissierecht inleveren. Sinds 2011 heeft de overheid inkomsten in verband met veilingen van emissierechten, maar het ETS bestaat al langer. Het totaal van emissierechten sluit aan bij de overheidscijfers in de Nationale Rekeningen. Het verbruik van emissierechten per bedrijfstak is gebaseerd op het saldo van het aantal ingeleverde rechten en gratis ontvangen emissierechten. Een deel van de emissierechten ontvangen deelnemende bedrijven gratis ter compensatie van het ‘koolstof-weglekeffect’, het overige deel moeten ze bijkopen. Uit praktische overwegingen is daarbij een gemiddelde prijs gehanteerd. Werkelijke kosten voor bedrijven kunnen afwijken omdat kosten en opbrengsten uit handel in emissierechten buiten beschouwing zijn gelaten.
Leidingwater- en grondwaterbelasting
Belasting op leidingwater:
In Nederland wordt belasting geheven over leidingwater. De belasting moet worden betaald door bedrijven of huishoudens die water geleverd krijgen via een aansluiting, al dan niet van drinkwaterkwaliteit. De belasting op leidingwater is ingevoerd met het idee dat door het heffen van deze belasting er minder water zal worden verbruikt. De belasting op leidingwater is een productgebonden belasting en maakt deel uit van de door het rijk geheven belastingen op milieugrondslag.
Grondwaterbelasting:
Belasting geheven door het rijk op het onttrekken van zoet grondwater aan de bodem door middel van een inrichting als bedoeld in de Grondwaterwet. De belasting wordt betaald door bijvoorbeeld waterleidingbedrijven, agrarische bedrijven en productiebedrijven die grondwater onttrekken, bronbemalers en particulieren die grote hoeveelheden grondwater onttrekken voor bijvoorbeeld een zwembad. Onttrekkingen voor bepaalde doeleinden alsmede kleine onttrekkingen zijn vrijgesteld van de grondwaterbelasting. Grondwaterbelasting wordt geheven om het onttrekken van grondwater te ontmoedigen. Het stimuleert het spaarzaam omgaan met voorraden die uitputtelijk zijn. De grondwaterbelasting is een productgebonden belasting en maakt deel
uit van de door het rijk geheven belastingen op milieugrondslag.
Verpakkingenbelasting
Belasting die wordt opgelegd aan de producent of importeur van (de producten in) verpakkingen. Het doel van de verpakkingenbelasting is om de mate van milieuvervuiling van verpakkingen in de marktprijs tot uitdrukking te laten komen en waar mogelijk de hoeveelheid verpakkingen terug te dringen en een verschuiving binnen de soorten verpakkingsmateriaal te realiseren. De verpakkingenbelasting behoort tot de productgebonden belastingen van het rijk en is op 1 januari 2008 ingesteld.
Vliegbelasting
Belasting die per 1 juli 2008 wordt geheven voor het vertrek van passagiers met een vliegtuig vanaf een in Nederland gelegen luchthaven. Deze belasting wordt opgelegd aan de exploitant van de luchthaven waarvandaan de passagier vertrekt. Per 1 juli 2009 is de vliegbelasting weer afgeschaft.
Belastingen m.b.t. mobiliteit
Verzamelnaam voor diverse belastingen met betrekking tot mobiliteit die men ook tot de milieubelastingen zou kunnen rekenen. Voorbeelden zijn accijnzen op benzine en overige minerale oliën, motorrijtuigenbelasting en belastingen op personenauto's en motorrijwielen (BPM). Deze belastingen maken geen onderdeel uit van de Wet belastingen op milieugrondslag.
Totaal belastingen m.b.t. mobiliteit
Accijns op benzine en ov. minerale oliën
Verbruiksbelasting die wordt geheven over benzine en andere minerale oliën, zoals diesel, LPG, zware stookolie en methaan.
Belast. personenauto's en motorrijwielen
Eenmalige belasting die wordt geheven van degene die een voertuig (personenauto, bestelauto, motorrijwiel) als eerste op zijn naam laat registreren bij de Rijksdienst voor het Wegverkeer.
Motorrijtuigenbelasting
Belasting voor het bezit van een personenauto, bestelauto, motorrijwiel of een vrachtauto en het rijden op de weg met een autobus.
Mineralenheffingen
Heffingen die worden opgelegd aan mestproducerende bedrijven voor productie boven de toegestane norm en aan ondernemingen die dierlijke mest aanvoeren. Vanaf eind jaren 80 zijn er verschillende soorten mineralenheffingen van kracht geweest. De opbrengsten van deze milieumaatregel worden niet (meer) besteed aan het oplossen van de mestproblematiek en gaan naar de algemene middelen van de overheid. Daarom worden de mineralenheffingen tot de milieubelastingen gerekend en niet tot de milieuheffingen. Vanaf 2017 zijn de opbrengsten van het fosfaatreductieplan toegevoegd aan de opbrengsten van de mineralenheffingen.