Schuld Rijksoverheid steeg in de eerste helft van 2020 met 48 miljard euro

De schuld van de Rijksoverheid is vanaf februari dit jaar met 61 miljard euro gestegen naar 385 miljard euro eind juni. In de eerste twee maanden van 2020 was nog sprake van een daling. De laatste keer dat de schuld in zo’n korte tijd zo snel toe nam was eind 2008, net als nu als gevolg van noodmaatregelen. Door lagere belastinginkomsten en hogere uitgaven heeft het Rijk halverwege 2020 een negatief kassaldo van uitgaven en inkomsten van 12,2 miljard euro. Dit meldt het CBS op basis van de maandelijkse kascijfers van het Rijk.

Door de coronacrisis is de financiële positie van de Rijksoverheid in de afgelopen vier maanden van dit jaar snel verslechterd. Ten opzichte van vorig jaar waren de kasontvangsten in de eerste helft van dit jaar 13 miljard euro lager dan in 2019. Dit komt hoofdzakelijk door de afgenomen belastingontvangsten, verreweg de belangrijkste inkomstensbron van het Rijk. Een van de maatregelen die het kabinet heeft getroffen is betalingsuitstel van belastingen. Samen met de afgenomen bedrijvigheid heeft deze maatregel geleid tot de afgenomen kasontvangsten. 

Kassaldo Rijksoverheid, cumulatief
Maand2018 (mld euro)2019 (mld euro)2020 (mld euro)
januari10,511,414,9
februari16,920,921,9
maart13,717,418,2
april22,726,513,5
mei14,319,5-4,6
juni14,52,6-12,2
juli12,313,7
augustus6,69,9
september5,48,2
oktober13,414,0
november8,09,0
december6,46,2

Kasuitgaven bijna 2 miljard hoger

In de eerste helft van 2020 waren de kasuitgaven van het Rijk bijna 2 miljard hoger dan vorig jaar. Maar deze vergelijking is vertekend, doordat in 2019 al in juni een bedrag van 15 miljard euro werd uitgekeerd aan de Sociale Verzekeringsbank voor de AOW. Deze betaling vindt doorgaans plaats in juli, dus in de tweede helft van het jaar. Een vergelijking met 2018 zegt daarom meer. Ten opzichte van de eerste helft van 2018 werd dit jaar 22 miljard euro meer uitgegeven. Uiteraard houden de toegenomen uitgaven verband met de steunmaatregelen in het kader van de coronacrisis. Met het volledige pakket aan steunmaatregelen is naar schatting van het kabinet eind juni een bedrag van 38 miljard euro gemoeid. Inmiddels heeft het Rijk in het kader van drie van de inkomensondersteunende maatregelen, NOW (7), Tozo (2,5) en TOGS (0,8), een bedrag van ruim 10 miljard euro uitgekeerd. 

Schuld Rijksoverheid opgelopen naar 385 miljard euro

De extra uitgaven hebben consequenties voor de schuld van de Rijksoverheid. Die is recent sterk toegenomen. In de afgelopen jaren nam de schuld van het Rijk gestaag af, van ruim 400 miljard eind maart 2015 naar 324 miljard euro eind februari van dit jaar. Eind juni stond het schuldcijfer weer op 385 miljard, dus in vier maanden tijd een stijging van 61 miljard euro. 

Het Rijk heeft de extra uitgaven grotendeels gefinancierd met kortlopende schuld, dus met een initiële looptijd korter dan één jaar. Deze nam in de afgelopen vier maanden toe met bijna 40 miljard euro. Ook de extra uitgaven ter ondersteuning van de financiële sector eind 2008 werd in eerste instantie met kortlopende schuld gefinancierd. Toen werd op later moment de kortlopende schuld deels omgezet naar langlopende schuld.

Schuld Rijksoverheid
JaarMaandLanglopende schuld (mld euro)Kortlopende schuld (mld euro)
2008januari18832
2008februari19535
2008maart19533
2008april19831
2008mei19832
2008juni20033
2008juli19138
2008augustus19137
2008september19345
2008oktober19397
2008november20095
2008december21394
2009januari215105
2009februari22999
2009maart24081
2009april23289
2009mei23679
2009juni23973
2009juli23382
2009augustus23380
2009september23577
2009oktober23875
2009november24169
2009december24165
2010januari23470
2010februari24463
2010maart24861
2010april25356
2010mei26356
2010juni26853
2010juli26062
2010augustus25663
2010september25866
2010oktober26157
2010november26457
2010december26561
2011januari25769
2011februari25866
2011maart26762
2011april27253
2011mei27555
2011juni28454
2011juli27464
2011augustus27565
2011september28064
2011oktober28557
2011november28959
2011december28958
2012januari28168
2012februari29457
2012maart30151
2012april30746
2012mei31447
2012juni31945
2012juli31545
2012augustus31553
2012september32148
2012oktober32149
2012november32450
2012december32354
2013januari31658
2013februari31854
2013maart32952
2013april33444
2013mei33844
2013juni34745
2013juli33550
2013augustus33552
2013september34052
2013oktober34145
2013november34444
2013december34342
2014januari33253
2014februari33450
2014maart34142
2014april34537
2014mei34840
2014juni35244
2014juli34248
2014augustus34049
2014september34650
2014oktober34842
2014november35145
2014december35145
2015januari34547
2015februari34746
2015maart35648
2015april34648
2015mei35043
2015juni35540
2015juli34739
2015augustus34643
2015september34550
2015oktober34741
2015november35139
2015december35137
2016januari34937
2016februari34638
2016maart35038
2016april33936
2016mei34241
2016juni34639
2016juli33538
2016augustus33541
2016september34138
2016oktober34336
2016november34436
2016december34439
2017januari33637
2017februari33833
2017maart33932
2017april33132
2017mei33336
2017juni33536
2017juli32436
2017augustus32437
2017september32636
2017oktober32928
2017november33129
2017december33133
2018januari32035
2018februari32030
2018maart32531
2018april31530
2018mei31632
2018juni31934
2018juli30936
2018augustus30936
2018september31238
2018oktober31527
2018november31627
2018december31634
2019januari30337
2019februari30828
2019maart30834
2019april30927
2019mei31528
2019juni31533
2019juli30333
2019augustus30330
2019september30535
2019oktober30627
2019november30726
2019december30730
2020januari29432
2020februari29529
2020maart30144
2020april30462
2020mei31260
2020juni31868

De steunmaatregelen van de overheid in het kader van de coronacrisis hebben grote gevolgen voor de overheidsfinanciën. Het CBS publiceert sinds 24 juni ook maandcijfers van de inkomsten, uitgaven en het saldo op kasbasis van de Rijksoverheid. Daarnaast publiceert het CBS ook een maandcijfer van de schuld van het Rijk. Deze nieuwe cijfers wijken af van het reguliere overheidssaldo en schuldcijfers op kwartaalbasis maar zijn eerder beschikbaar en geven een actueler inzicht van de overheidsfinanciën. De maandcijfers over de inkomsten en uitgaven zijn op kasbasis geregistreerd. De gebruikelijke kwartaal- en jaarcijfers zijn daarentegen op transactiebasis registreert. Tevens betreffen de maandcijfers uitsluitend de Rijksoverheid. Socialezekerheidsfonden en lokale overheden, zoals gemeenten en provincies, worden dus bij de maandcijfers buiten beschouwing gelaten. Hoewel de maandcijfers een indicatie geven van de overheidsfinanciën, schetsen zij niet het volledige beeld.

 

Relevante links